Ш.Сайхансамбуу: Нарантуул бол ганц миний зах биш. Олон хүний амьдралыг авч яваа аз жаргал буцалсан газар

 

\”Нарантуул\” зах руу ороод Монголд өнөөдөр ард түмний амьдрал ямар байгааг шууд харж болно хэмээн Улсын драмын эрдмийн театрын Ерөнхий найруулагч Ч.Найдандорж хэлж байсан удаатай. Тор ширхэглэдэг настангаас эхлээд томоохонд тооцогдохуйц бизнесийн компаниуд ажлаа явуулж, олон мянган хүний амьдрал, ар гэрийг ажрахгүй аваад явдагтай нь холбож ийнхүү хэлсэн биз ээ. Үнэхээр ч өрх толгойсон эмэгтэй, ар гэрээ, ядаж өөрийгөө авч явахаас өөр сонголтгүй нэгнээс эхлээд хэдэн давхар хаусанд амьдардаг том компанийн эзэд ч энэ захад бий. Энэ утгаараа магадгүй хулгайч, архичин гэж гадуурхалгүй \”тосож\” хүлээж авдаг ганц газар нь \”Нарантуул\” гээд хэлчихэд дэгсдүүлсэн болохгүй болов уу.

 

Тус худалдааны төвд гадаад, дотоодын бүхий л бүтээгдэхүүн анхны үнээрээ худалдаалагддаг учир нийслэлчүүд төдийгүй 21 аймгийн бүх сумдаас иргэд ирж үйлчлүүлнэ, арилжаа наймаагаа явуулна. Өөрөөр хэлбэл, том, жижиг гэлтгүй гадаад дотоодын бараа бүтээгдэхүүн худалдаалагчдыг нэг дор төвлөрүүлсэн учир үнийн хөөрөгдөл гэж зүйл гардаггүй. Үүний нарийн учир шалтгаан нь тэнд хэзээ ч бизнесийн монополийн хууль үйлчилдэггүйтэй холбоотой. Тодруулбал ижил төрлийн бараа, материал зардаг лангуу л гэхэд төрөл зүйлээсээ шалтгаалж хамгийн багадаа тоо нь 100 хол давдаг тул юмны үнэ бусад газрууд шиг барагтай бол хөөрөгдөх нь үгүй. Энэ нь эргээд инфляци өсөхөөс сэргийлэх нэг төрлийн дархлаа болж өгдөг бөгөөд өргөн утгаараа улс орны эдийн засагт эерэг нөлөөгөө хэзээд үзүүлсээр байдаг тухай эдийн засагчид онцолдог.

 

Ямар сайндаа л, \”Хамгийн хямдхан бараа хаана байна? Нарантуул дээр л байна. Ногоон хурганы арьс, нохойн битүү туурайнаас бусад нь Нарантуул дээр л бий\” гэсэн хошин яриа хүртэл гарахав дээ. Эндээс л Ш.Сайхансамбуу гэдэг хүний бодит төрхийг олж харахад илүү хялбар байж болох.

 

Тэрбээр нэгэнтээ, \”Нарантуул бол ганц миний зах биш. Нарантуул бол олон хүний амьдралыг авч яваа аз жаргал буцалсан газар\” хэмээн тодотгосон нь учиртай. Нийгмийн бүхий л давхаргынхныг хамарсан 15.000 түрээслэгчийнх нь цаана 50.000 мянга орчим хүн ажлын байраар хангагддаг, өдөрт дунджаар 100 мянга гаруй хүнд хүрч үйлчилдэг гээд бодохоор оносон тодорхойлолт юм даа.

 

Энэ зах дээр гартаа ганц ширхэг тор бариад явж байгаа хүн ч байна, хэдэн авдар бараатай хүн ч бас байна. Гэхдээ аль, алиныг нь ялгалгүй яг ижилхэн дэмжлэг үзүүлж, аль болох дарамт шахалтаас ангид байлгадаг нь чухамдаа Ш.Сайхансамбуугийн хэзээ ямагт эгэл түмнээ гэсэн алсын хараатай уужуу бодлынх нь тусгал гэдгийг тийм ч олон хүн мэддэггүй болов уу. Мэдүүлэхийн төлөө ч тэр мэрийдэггүй.

 

Олон нийт төдийлөн мэддэггүй нэгэн нууцыг дэлгэхэд, Ш.Сайхансамбуугийн ажилч, хичээнгүй зан түүний хүүхэд наснаас нь улбаатай ажээ. Тэрбээр хүүхэд байхын л сэргэлэн, ажилч нэгэн байсан бөгөөд 14 настай, дунд сургуулийн сурагч ахуйдаа зуныхаа амралтаар дэлгүүрт ачигч хийж, анхны цалингаа авч байсан гэдэг. Тухайн үеийн сарын 260 төгрөгийн цалингаараа дүү нарынхаа хичээлийн хэрэгслийг бэлдэхээс эхлээд гэр бүлийнхэндээ тус дэм болдог байснаа тэр дурсан ярьсан удаатай.

 

Нарантуул захтай холбоотой олон арван баялаг баримт, сайхан түүхүүд бий. Ганцхан жишээ дурьдахад, арваад жилийн өмнөх их зуданд мал хуйгаа алдаад тун хэцүүхэн нөхцөлд ороод байсан малчид Улаанбаатарыг зорьж, улмаар Нарантуул дээр хөл тавин худалдаа, наймаа эрхлэх болсноор унах унаагүй байсан нь унаа тэрэгтэй болж, орох оронгүй байсан нь орох оронтой болцгоосондоо одоо ч талархалтай ханддаг олон хүн бий.

 

Ахимаг насны хүмүүсийг одоо цагт ажилд авдаг газар ховор. Харин Нарантуулд бол тийм ойлголт байхгүй. Хэдийгээр түрээслэгч нэртэй ч гэсэн \”төрийн албанаас гологдсон\” өч төчнөөн хүнд амьдарлаа авч явах боломж олгож байгаа нь өөрөө амин тусламж гарцаагүй мөнөөсөө мөн. Энэ утгаар нь харвал \”Нарантуул\” монголчуудыг тэжээж байгаа цөөн хэдэн байгууламжуудын нэгд зүй ёсоор тооцогдоно.

 

Товчхондоо, Ш.Сайхансамбуу гэх энэ эрхэм зах зээлийн шилжилт, цагийн шуурганд \”Нарантуул\” худалдааны төвөөрөө дамжуулан ямар ч Засгийн газраас илүү ажиллаж, олон мянган монголчуудынхаа амьдрал ахуйг өөд нь татаж чадсан эгэл атлаа эгэлгүй нэгэн түүх ийм буюу.

 

Биеэ засаад гэрээ зас. Гэрээ засаад төрөө зас гэсэн үг бий. Тэгвэл тэр биеэ, гэрээ засаад зогсоогүй олон мянган хүний амьдралыг засан тохинуулсан гавьяатай хүн юм. Өнөөг хүртэл монголчуудын амьдралыг нуруун дээрээ тээж яваа Нарантуул гэх эдийн засгийн асар том пирамидыг босгох үйлсэд хүч, хөдөлмөр, залуу насаа зориулсан түүнд илүү олон хүний амьдралд туслаж, дэмжих, бодит хувь нэмрээ оруулах боломжийг Завханчууд энэ удаад дахин олгох нь дамжиггүй биз ээ.

 

Х.Онон

Эх сурвалж: УИХ-ын сонгуулийн 18 дугаар тойрогт нэр дэвшигч Ш.Сайхансамбуугийн сонгуулийн штаб