Монголыг Хятадад дагаар оруулахаар зүтгэж, идэвх чармайлт гаргаж ажилласан сайд нар

22302 2017/07/05 25

 

Монголын түүхэнд 1919 он хамгийн гутамшигт түүхт он болой. Учир нь Монголчууд анх удаа хятадад эзлэгдэв. Бүр өөрсдийн хүсэлтээр дагаар орсон нэр зүүв. 
Үүнээс өмнө 1910 онд Их хүрээнд манжийн эсрэг ардын хөдөлгөөн гарч бүх нийтийн дэмжлэгийг хүлээн Хүрээний Сандо амбан, Улиастайн жанжин нарыг хөөж 1911 оны 12 сард Олноо Өргөгдсөн Монгол улсыг байгуулан Богд Жавзун дамба хутагтыг хаанаар өргөмжлөн олноо тунхаглав.

1915 онд Орос, Хятад Монголын тусгаар тогтнолыг үл зөвшөөрөн шахаанд оруулж Монголын Хятадын эзэн эрхийн дор орших автномит улс байхаар тогтжээ. Гэтэл 1918 онд Монголд хятад цэрэг оруулах асуудлыг хятадын илчин сайд Чин И ийн заавраар Монголын гадаад явдлын яамны сайд гүн Цэрэндорж, Ерөнхий сайд Г.Бадамдорж нар Богд хаан болон бусад ноёдыг зөвшөөрүүлэх ажлыг гүйцэтгэсэн байна.


Манай үндэсний архивт 1919 онд Нийслэл хүрээнд сууж байсан Бүрэн эрх төлөөлөгч Чэн- И ба Богд хаант Монголын улсын удирдлагатай хийсэн хэлэлцээний үеийн тэмдэглэл бий. Түүнд Монголын автономит төрийг устгасаны төлөө Шагнал олгох тухай өгүүлсэн байдаг. Энд 138 хүний нэр, цол хэргэм болон олгох мөнгөн шагналын хэмжээг заасан жагсаалтыг үйлдсэн нь хадгалагдан үлджээ. Жагсаалтын эхэнд Ерөнхий сайд, Эрдэнэ шанзав да лам Гончигжалцангийн Бадамдоржид 30 мянган лан мөнгө, Дотоод яамны дэд сайд дархан чин ван Пунцагцэрэн ба дэд сайд Да лам Пунцагдорж нарт тус бүр 15 мянган лан мөнгө, Гадаад яамны сайд, Хичээнгүй гүн Б.Цэрэндоржид 20 мянган лан мөнгө гэжээ. шанзав Бадамдорж, гүн Б.Цэрэндорж гэж хэн байв.


1.Шанзав Бадамдоржид буюу Гончигжалцангийн Бадамдорж нь Богд хаант Монгол улсын Ерөнхий сайд бөгөөд Монгол Улсын тусгаар тогтнолын үйлст гарамгай гавъяа байгуулсан боловч энэхүү гавьяагаа гамингийн генерал Сю-шүжаны сүрдүүлэг болон хувийн эд баялгийн шуналаасаа болон харлуулсан нэгэн. Оссендовскийн номонд дурдаснаар бол тэр түүнд өөрийнхөө баялгийг үзүүлэнлэн гайхуулж байж энэ авдарт алтан емвү тэр авдарт зааны ясан сийлбэрүүд бий гэхчилэн гайхуулж байсан гэдэг их л эдийн шуналт байсан бололтой уг үйл явдлын дараа Сю-шүжан түүнд мухар тэрэг одооныхоор машин бэлгэнд өгч байж. Гаминг хүрээнээс хөөгдсөний дараа тэр бүхий л хүнд адлагдан төрсөн нутаг одоогийн Булган аймагт мал дээр гарсан байна. Удалгүй нас баржээ.


2.Гүн Б.Цэрэндоржид буюу Хичээнгүй сайд хэмээх Балингийн Цэрэндорж1868 онд төржээ. Хятад гаралтай тэрээр Манж заргын яаманд бичээч, 1913-1915 онд гадаад яамны дэд сайд, 1915-1919 онд тэргүүн сайд, 1915 онд Хиагтын гэрээ байгуулах 3 улсын уулзалтанд Монголын төлөөлөгчдийг хятадын шаардлагаар солиход тухайлан Цэрэндоржийг нэрлэн ирүүлсэн байна. Мөн 1919 онд Монголын Автономитыг устгах гэрээнд Шанзудба Бадамдоржийн хамт идэвхийлэн оролцож гарын үсэг зурж баталгаажуулсан гол хүний нэг юм.


1919 оны 11-р сарын 17-нд "автономит” засгийг "сайн дураар” устгах тухай Сүй Шүжаны зохиосон бичигт Богд Жавзандамбын мутрын тэмдэг ч даруулалгүйгээр ерөнхий сайд чин ван лам Бадамдорж, дэд сайд дархан чин ван Пунцагцэрэн, гадаад яамны тэргүүн сайд хичээнгүй гүн Цэрэндорж, цэргийн хэргийг бүгд захиран шийтгэх яамны тэргүүн сайд Жамьяндорж… зэрэг таван яамдын сайд, дэд сайдууд 16 хүн гарын үзэг зурж таван яамны тамга тэмдгийг дарж тэр орой нь Сүй Шүжанд гардуулжээ.


Жич: Сүй Шүжаны зохиосон гэх боловч, "Автономитыг устгах тухай Монголын засгийн газрийн бичиг” гэх эл баримт бичиг Ба.Цэрэндоржийн зохиол бүтээл байсан байна.


1923 оноос ерөнхий сайдаар томилогдон ажиллаж байгаад 1928 оны 2 сарын 13-нд өвчний улмаас нас баржээ.

 

Модун Хүннү 

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд www.UNDESTEN.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9605-1575 утсаар хүлээн авна.
Сэтгэгдэл бичих
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Та сэтгэгдэл бичихдээ 10 тэмдэгдээс дээш тэмдэгт бичнэ үү.
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Асуулт:
7+7=?
Хариуг энд бичнэ үү:*
  • unshigch
  • 2017/07/05 21:51
tyvd nertei tyvdiin sheesnyyd manj hyatad gadaad ezeddee yilchilj, munharsan mankuur yhryydiig boolchilno. ali ch tsag yed hend ch toogdohgyi guilgachid urvagchid bol mongolchuud
  • худлаа
  • 2017/07/05 23:30
Энэ бас Баттулгын явуулага л биз дээ

Баттулгаа чи шалгарсан хар ПИАР аа нилээд холоос эхэлж байна уу. Байчихаад үхсэн хүнийг хүртэл ПИАРдаг мөнчиг их нүгэлтэй эр юм аа.Халтмаагийн шарилийг олоод толгойн талд нь та сайн ПИАРЧИН хүү төрүүлсэн тул таны сүнсийг эрлэг хаан дуудаж байна гээд томоо боржин чулуун дээр сийлээд бөхөө гэгчийн суулгачих аа Энэ нүгэл эрийг эрхээ биш нэг их удахгүй дуудах байлгүй дээ
  • яана даа
  • 2017/07/06 10:20
ЦЭРЭНДОРЖийн хөшөөг устгах ёстой юм байна
  • түүх юу өгүүлэв
  • 2017/07/06 11:46
Бид чинь одоо хятад АХтай болоо биз дээ. Бидэнд бөгс бөөр, эх орноо худалдахаас өөр хийж чадах юм байгаам уу???
  • zochin
  • 2017/07/06 13:51
Mongoliin ard tumen 200 jil manjiin darlald baij uilee uzej heden ue zovoj baisan bolohoor yas makhnii bolgoomjlol baidag yum, odoo ch Hyatadiinard tumend Mongolchuud asar ikh heregee oruulsan, hiliin daguuh hotuud chin tanigdahiinargagui bolson, teheer hen hendee tusalj irsen tuuhtei
  • Зочин
  • 2017/07/07 20:05
хичээнгүй сайд гээд шүтэн бишрээд байсан нь энэ үү?
  • уншогч
  • 2017/07/07 21:06
Цэрэндоржийн үр сад УБ-аар дүүрээн, ҮХЦ болон ГХЯ-аар байдагсан. Тэдний санал бодлыг соносохсон
  • Иргэн
  • 2017/07/09 12:18
Их дэлгүүрийн өмнө хичээнгүй сайд Цэрэндоржиин хөшөөг тэгвэл буулгах хэрэгтэй. Монголоо хэдэн зоосноос худалдсан байна шүү дээ
  • irgen
  • 2017/07/13 15:49
ene 2 mongoloo hudaldsan urvagchidiig omoorood baigaa hymyys hyatadiin yldegdlyydiin hoich ye um baihdaa, mongold yu hiij sugaa um be, ter omoorood baigaa nutagruugaa yavaach,,,,,,,

ene 2 mongoloo hudaldsan urvagchidiig omoorood baigaa hymyys hyatadiin yldegdlyydiin hoich ye um baihdaa, mongold yu hiij sugaa um be, ter omoorood baigaa nutagruugaa yavaach,,,,,,,

Mongoloo hudaldsan urvagchidiin hoshoog hen bosgoson um be , sudalval garaad irne,,,,darui avch hayah heregtei !!!!!
  • ци шин яан
  • 2017/07/14 19:29
хөшөөг буулгаж хэрэггүй хийсэн ажлыг сайхан бичээд тавьчих ач зээ нар нь харж байг
  • Булган
  • 2017/07/15 10:28
Шинэ үеийн түүхчид шанзав Бадамдоржийг харин ч жинхэнэ эх оронч нөхөр байсан тухай бичээд байгаа шүү. Балингийн Цэрэндоржийн хөшөө нь Их дэлгүүрийн өмнө байж л байх юм. Шанзав Бадамдорж Булган аймгийнх харьяат юм уу? Тэгвэл Булганаас анхны урвагч ерөнхий сайд төрсөн байна ш дээ, ха ха
  • үнэн дээ
  • 2017/07/16 17:28
Их нүгэлтэй хар ПИАРЧИНГ эрлэг номун хаан дуудахгүй юм болов уу. Мөрөөрөө эх орон гээд орилж явбал хэн юу гэх юм. Бадамдорж,Цэрэндорж нар монголын тусгаар тогтнолд хийсэн юмтай хэлэх үгтэй хүмүүс байх оо. нүдгүй хар лус шиг гэж "Баттулга мяагийн" үйлдэл зухалцуулсан хүнийг хөгшчүүл хэлдэгдээ хар Пиарчин, хуулийг гууль болгодог гэж ярьвал олон баримт гарна даа. чонынхоо хамтаар хийсэн хэргээ наадпмын маргаашаас балруулдах юм АН-га ярих юм гэсэн ш дээ

Баттулга нь хар пиар аа одооноос нилээд холоос эхлэхгүй бол толгой хэцүү болно оо.олон удаагийн үйлдлээр дээр бичсэнээс хэдэн арав дахин хөрөнгө зулчуулж цохисон баимтайгаар шалгагдаж байсан.Чонын бэлтрэгтэй нийлээд хэргээ балруулдах унаан сийлж байгаа
  • үнэн
  • 2017/07/17 14:36
тэр үед хятадад дагаар орсон бол одоо их гүрэний иргэн гэчихсэн сайхан амьдарч байх байждээ холын бодолтой мундаг хүмүүс байж тусгаар тогтносон улс гээд сайхан амьдарч байгаа юм алга хэдхэн зальтай новшнууд хувааж идээд сайхан амьдардаг новшийн Монголын иргэн байснаас өнөөдөр дэлхийн улс гэгдэж байгаа Хятадын иргэн байсан бол сайн байж

тэр үед хятадад дагаар орсон бол одоо их гүрэний иргэн гэчихсэн сайхан амьдарч байх байждээ холын бодолтой мундаг хүмүүс байж тусгаар тогтносон улс гээд сайхан амьдарч байгаа юм алга хэдхэн зальтай новшнууд хувааж идээд сайхан амьдардаг новшийн Монголын иргэн байснаас өнөөдөр дэлхийн улс гэгдэж байгаа Хятадын иргэн байсан бол сайн байж
  • mgl
  • 2017/07/18 13:27
.... Ene uyeiin tuuhiig uneneer ni sudlaad niited uzuulmeer yum. ... Tuuh bol surgamj shu dee. !!!
  • kkk
  • 2017/07/19 04:32
za yahav deer ued iim bj getel odoo bidnii huden deer yamar bna darga nar dandaa mongo zuvchuulaad heden hulgaich nohoi shig l bh yum mongiig het shuteed bgaam daa. yasan ih shunal vee .
  • zii
  • 2017/07/19 04:38
vxsen ni bolj.myy gai
  • АН-ынхан.
  • 2017/07/19 15:04
Балингийн Цэрэнпоржийн хөшөөг АН-ынхан 1996-2000 онд засаглахдаа хөөрцөглөн босгосон юм. Тэдний жинхэнэ дотоод бодол мөн л дөө.
  • ард
  • 2017/07/21 20:01
хужаа бол хужаа , хэзээч цаашаа зүтгэнэ,
  • Хүрээ хүн
  • 2017/07/22 14:08
Үнэн ба худлаа гэж бичсэн 2 хурлийзийг цагаан хэрмийг нь давуулаад шидэх юмсанв
  • Munguu
  • 2017/07/28 15:41
Tuuh bol tuuh. tuuhiig guivuulagchid ch bas bii. Buh zuil tsag hugatsaand zahiragdana. Hen ni luuhaan hen ni mongol gdg ni tov todorhoi bhad yaah gj ingej bdg ym. Luuhaanuudiin ugend orj eldeviin setgegdel bichihee bolchihoor ym.
  • geo
  • 2017/07/31 21:25
oros mongoliig hyatdad hudaldsan tuuh
  • ккк
  • 2017/08/09 10:28
Хятад тэр үед л дагаар орчихсон бол өдийд хөгжсөн байхгүй юу.................ккк
  • гутамшиг
  • 2017/08/29 16:54
Энэ Балингийн Цэрэндорж гэх гутамшигт итгээдийн Чулуун хөшөө Монгол улсын төв цэгт Циркээс Их дэлгүүр хүртэлхи гудманд сүндэрлэн боссон байгаа бөгөөд тэр гудамжийг Б,Цэрэндоржийн гудамж гэж нэрлэдэг болсон байгаа нь гутамшигшүү . Хэдэн 10 н жилийн дараа Санжийн Баяр Эсвэл баярцогт Элбэгдорж М.Энхболд нарт гэрэлт хөшөө босгож нэрээр нь гудамжаа нэрлэж алдаршуулсантай яг адил зүйл шүү
  • irgen
  • 2017/09/07 17:45
MONGOLIIG SHUNALTSAN UAMARCH HUN ULS UAJ SUIRDGIIG HARAA HAR TSERENDORJIIN HUSHUUG BUULGAH HEREGTEI .AN NAM ER NI BARAG L LUUHAAII NAM TSI HUAN EEBEE, SIYU SHYU JANII ACH DA.GANBOID..ZII ENNHBOLD, BAUARTSOGT, SAIHANBILEG, ZORIGT,, BATYYL, GONCHIGDORJ GEH MET ZUNDUU ODOO ED NAR BAS DAGAAR ORUULAHAAR ZUTGEJ BGAA SHUU DEE TEDGEER LUUHAANUUDIOG BARIJ TSAASAAR AWAACH SUWHUN TSAAS UUR YU CH BISH
  • ss
  • 2017/09/23 10:03
Unen hudalaa geh metiin medrel muutai ,hun gehed hetsuu bolchihson yumnuud shuud l 2-r suvagaar shal uur yum yariad orood irhiimaa. Iim humuusiig halamjilj asardag bguullaga huvi hun gej bna uu. Bval uvchtunguud chini end ingeed sonin gajig yum yarij heleed ezengvi yavj bhiin. Anhaarch enereesei ene hvmuusee
НИЙТЛЭЛЧ

САНАЛ АСУУЛГА

УИХ-аар хаалттай хуралдсан өршөөлийн хуулийг зөвшөөрч байгаа юу?