БНСУ-д ажиллаж, амьдарч байсан он жилүүд – 19 /цуврал/

 

…ХЭЛЭЭД ИРДЭГГҮЙ ХҮНИЙ ХУВЬ ЗАЯА ХӨӨРХИЙ…ГЁТЁ

 

…Мөнөөгийн хорвоод хүн чи, замгүй газраар ирнэм билээ

Мөнхүү биеэн биелээгүй, үл үзэгднэм ирнэм билээ

Мөнх сүнсийг олж, нүднээс далд бүтнэм билээ

Мөр гараагүй өрөөнд есөн сарыг саатаж

Мөн ч их ерөөлөөр мэндлэнхэн төрөөд

Мөөмний цагаан сүүний амтыг аван амилнам… Туркмений их
яруу найрагч Махтумкули /Монголын
яруу найрагч Р.Чойном орчуулав./

 

Хайрт ээж минь хэлсэндээ хүрч намайг гурван жил хүлээгээд,
хүнд өвчний улмаас нас барлаа…Би ээжийнхээ ‘Амины’ хүүхэд нь
байсан юм.

Би багаасаа л өвчин ороосон, нусаа гоожуулсан, арчаа муутай,
ээжийгээ ‘Хормойдсон’ бусад хүүхдүүдээс нь сул дорой байснаас ч
болсон уу, ээж намайг их эрхлүүлдэг байсан.

Тэгээд ч төрүүлсэн юм болохоороо ээжээс өөр хүн намайг
тоодоггүй байсан бололтой…

Ямар сайндаа ээж маань намайг бага байхад, дээл хийгээд,
дотор хийх даавуу хайж байхад, дүү Сүрэн нь: – Батаагийн /намайг
хэлж байгаа юм/ нусыг арчихаас хойш Мараль ч яадаг юм бэ гэж хэлээд, бөөн
инээдэм болсон гэж манайханд дунд яригддаг байж билээ…

Мөн ээж, аав хоёрыгыг гэр бүл болоод, Зүүн баянгийн нефтийн
үйлдвэрт ажиллаж байхад нь ээжийн аав Сэдэдданзан Дундговь аймгийн Гурван
сайхан сумнаас ирээд, гэрт нь хоноод нас барсан юм гэнэ билээ…

Ээж маань нэг удаа аав нь гэрт нь ирээд, хоол, цай идэж
ууж байхдаа: – Би одоо явахгүй. Танайд бүр ирлээ! гэж зүүдлэсэн гэдэг.

Тэр зүүднээс хойш би төрсөн гэнэ билээ. Тиймээс ч ээж намайг
аавынхаа Сүнс гэж бодож явсан юм.

Би том болсон хойноо өвөөгийнхөө зургийг харсан. Надтай
төстэй Монхор хамартай өвгөний зураг байсан. Тэр зургийг ээж хожуу олж,
угаалгаж авсан гээд манай жаазанд байдаг байлаа…

Би 1980 онд 10-р ангиа төгсөөд, Дундговь аймгийн Гурван
сайхан сумын Эх газрын чулуу хэмээх хадан дунд байх, Чулуут бригадад анх удаа
очоод, нутгийнхан нь Сарьсан хэмээн хочилдог Тавхай гэдэг өвгөнтэй уулзсан юм.

Тавхай гуайтай би урд өмнө нь огт уулзаж учирч яваагүй.
Тавхай гуай намайг харснаа: – Чи Лхамсүрэнгийн /миний ээжийн нэр/ хүү юу
гэхэд: – Би тийм гэсэн. Хамар чинь Сэдэдийн хамар байна гэж билээ…

Хүн ер нь сайн хүнтэйгээ уулздаггүй гэж Монголчууд эрт
дээрээсээ хэлсэн үг үнэн бололтой… Манай гэрийнхэн миний дээд талын ахыг
‘Аавын’ хүүхэд гэдэг байсан юм.

1989 оны зун аав маань нас барсан. Тэр үед ах маань
Дорноговь аймгийн Мандах суманд математикийн багшаар ажиллаж байсан тул
ирж уулзаж чадаагүй юм…

Би нэгэнт л ээжтэйгээ уулзаж, чадаагүй болохоор одоо
хэнийгээ гэж нутаг явах билээ. Амьдралаа бодъё гэж шийдээд…

МУИС-ийн хоёрдугаар дамжаанд суралцаж байсан хүүгээ Солонгос
улсын Их, Дээд сургуульд суралцуулахаар эрчимтэй хөөцөлдсөн. Энд манай эхнэрийн
оролцоо их байсныг хэлэх хэрэгтэй.

 

…ТЭЭЖ ТӨРҮҮЛСЭН АЧИЙГ ЧИНЬ

ТЭТГЭЖ ХАРИУЛАХ ЗАВГҮЙ ЯВАА

ТЭНЭГХЭН ХҮҮ НАМАЙГАА

ТЭНГЭР ЭЭЖ МИНЬ ӨРШӨӨ ӨРШӨӨ… Дууны үгнээс

 

Би хүмүүст ээжийнхээ ачийг хариулсан гэхээр гайхацгаагаад
байдаг юм. Тэгэхээр нь би тэд нарт:

Би элдэв хэл аманд орж, эхнэр,
хүүхдээсээ салж, ээжийнхээ сэтгэлийг
шаналгаагүй.

Би архи ууж, ээждээ агсан согтуу тавьж,
элдэв муу үгээр доромжлоогүй. Би хэрэг төвөг хийж,
шорон оронд орж, ээжийгээ дээлтэй нь хатаагаагүй.

хэмээн хариулахаар тэд нар нилээн бодож, дуугүй сууж байснаа
тийм ч юм уу даа гэцгээдэг.

Би 2005 оны 2-р сард ажлаа хийж байгаад, Солонгос
жолоочтойгоо муудалцсан юм. Машин буулгаж байх үед, хүнд хайрцгийг хөнгөн
хайрцаган дээр хурааснаас замдаа доод талын хайрцаг эвдэрдэг тал бий. Ийм
учраас машин ачиж буй хүн хүндийг нь доод талд, хөнгөнийг нь дээшээ хураавал
өөрт нь ч амар байдаг юм.

Намайг ачаа буулгаж байхад, доод талаас эвдэрсэн хайрцаг
гарсан тул би барааг нь унагаахгүйн тулд бичгийг нь доошоо харуулаад,
илгээснээс хэрүүл эхэлсэн юм.

Урд нь тийм тохиолдолд машины аман дээр байгаа тоологч ба
жолооч тэр хайрцгийг газар буулгаад, хажуудаа тавиад, буулгаж дууссаны дараа
скочоор ороодог юм л даа…

Тэр жолооч ачаа буулгаж байгаа бид нарыг албаар доош нь
харуулж илгээлээ гэж уурласан. Би гарч очоод жолоочид доор байсан хайрцаг эвдэрсэн
байснаас аргагүй тэгж илгээсэн юм аа гэж тайлбарлаад ч тэр уурлаад л…бид
хоёрыг хараасаар үлдсэн.

Бид хоёрыг машинаа буулгаж дуусаад, гарч ирсний дараа
нөгөө жолооч над дээр ирээд, хэрүүл өдөөд ер болдоггүй…

Би сонсоогүй юм шиг суугаад байлаа. Бүр болдоггүй ээ…
Миний өмнө ирээд намайг заамдаад авахаар нь би түрүүлээд цохитол, түүний хамар,
амнаас нь цус гараад бөөн юм болсон…

Нөгөө жолооч чинь цусаа харангуутаа цагдаа дуудахаар утасаа
авахаар нь би ажлаа орхиод зугтаагаад, гэртээ хариад, Цээмаад болсон явдлаа
яриад унтсан.

Энэ явдал Ням гаригийн үүрээр болсон юм. Надад санаа нь
зовсон Цээмаа дуг хийх хоорондоо, намайг барихаар цагдаа ирлээ! гэж хар
дараад…орилж, хашгираад…бөөн инээдэм болж билээ.

Би тэнд ажиллахаа болихоор шийдээд, Ням гаригийн орой
Цээмааг дагуулан илгээмжийн газрын амьдарч байсан, контейнероос өөрийн юмаа
авахаар тэрэг түрж очсон.

Тэгээд юмаа ачаад буцахдаа шөнийн ээлжийн ахлагчтай
тааралдсан. Намайг юу болоод, юмаа зөөж байгаа юм бэ? гэсэн. Би түүнд болсон
явдлаа хэлээд, ажлаас гарч байгаагаа хэлсэн.

 

Үргэлжлэл бий

Ц.Эрдэнэбат