Стандарт, хэмжил зүйн газрын дарга Б.Билгүүн Eagle tv-ийн “ЗОЧНЫ ЦАГ” нэвтрүүлэгт оролцож, манайд мөрдөгдөж буй стандарт болоод бусад асуудлын талаар ярилцсан юм. Тэрхүү ярилцлагаас тоймлон хүргэж байна.
-Стандарт бол бидний өдөр тутмын амьдралдаа мөрдөж байдаг зүйл. Өнөөдөр хэдэн стандарт манай улсад хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна вэ?
-Манай улсад 6500 орчим стандарт хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байна. Ер нь Стандарт, хэмжил зүйн газарт жилдээ 200-250 стандарт шинээр болон шинэчлэн батлагддаг. Мэдээж хэрэгцээ шаардлага хангахгүй, арга технологи нь хуучирсан стандартуудаа хүчингүй болгоно. Эсрэгээрээ шинэлэг технологи, шинэ арга барил, шинэ бүтээгдэхүүний стандартуудаа шинээр батлаад, шинэчлээд явдаг, ийм тогтолцоо юм.
-Стандарт гэдэг маань олон улсын, үндэсний гээд олон янз байх шиг байна. Үүний ялгаа юу вэ?
-Олон улсын стандартын байгууллагаас баталсан стандартыг үндэсний болгож 1:1 буюу бүх үзүүлэлтийг нь Монгол хэлэнд орчуулан, хэрэглэж байгаа стандартуудыг олон улсын стандарт гэж байгаа юм. Олон улсын стандарт нь аль ч улс хэрэглэж болох гэдгээрээ ерөнхий талдаа гардаг. Үндэсний стандарт гэдэг нь Монголын цаг уур, Монгол хүний физиологийн онцлог, бусад геополитикийн онцлогийг харгалзан дотооддоо хэрэглэх стандартыг үндэсний стандарт гэж байгаа юм.
Үүн дээр хүмүүс ярьдаг л даа. Үндэсний стандарт хэрэггүй ээ. Шууд олон улсын юм уу, Оросын эсвэл Хятадын стандартыг хэрэгжүүл гэдэг. Бид Хятадаас гол хамааралтай улс юм чинь Хятадын стандартыг үндэсний болгоод явчихвал болох юм биш үү гэдэг асуудал ярьдаг. Эсрэгээрээ үндэсний стандарт бол үндэсний үйлдвэрүүдийн дархлааг хадгалж байгаа юм.
Монголын үйлдвэрүүд бусад орныхоос ямар онцлогтой юм бэ гэдгийг үндэсний стандарт нь зохицуулж өгч байдаг. Нэг ёсондоо бид гаднын стандартыг 100 хувь хэрэглээд явах юм бол тухайн орноос шууд хамааралтай болж байгаа юм. Тухайн улсын бүтээгдэхүүн ямар ч хориггүй шууд орж ирнэ гэсэн үг. Тэгэхээр үндэсний үйлдвэрүүд маань өрсөлдөх чадвараа алдана гэсэн үг. Үндэсний үйлдвэрүүдийн маань дархлаа бол үндэсний стандартууд юм. Үүн дээр монгол бүтээгдэхүүн, монгол өв соёлыг шингээж авч үлдэх нь чухал. Мэдээж экспортод чиглэсэн бараа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх чигтэй байгаа энэ үед олон улсын стандартаа үндэсний болгож, түүнийг хэрэгжүүлнэ. Гэхдээ үндэсний стандартаа зэрэгцүүлж хөгжүүлээд, үндэсний стандартаа бий болгоод явах нь чухал байгаа юм.
-Байгууллагын стандарт гэдэг нь?
-Энэ нь үндэсний стандартаа ахиулсан стандарт хэрэгжүүлж байгаа бол байгууллагын стандарт болж байгаа юм. Энэ бол эргээд байгууллагын маркетинг, байгууллагын соёл, хэрэглэгчийн эрх ашиг болоод явж байдаг. Сүүлийн үед томоохон байгууллагууд хэрэглэгчийн эрх ашигт нийцсэн байгууллагын стандартыг их батлуулдаг болж. Жишээ нь CU гэж компани гэхэд бид одоо дэлгүүрийн стандартаас давчихлаа. Тиймээс одоо байгууллагын стандартаа батлуулъя гэж байна. Ингэснээр хэрэглэгчид илүү тав тухтай, чанартай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ авч байна гэж ойлгож болно.
-Стандарттай холбоотой бас нэг асуудал ярьдаг нь он хуучин стандарт одоо хүртэл мөрдөөд явж байна. Гэтэл одоо техник технологи хөгжиж, цаг үе өөрчлөгдлөө гэдэг. Стандарт хуучирна гэдэг ойлголт байдаг юм уу?
-Стандарт хуучирна гэдэг асуудал бол байхгүй. Олон улсад ч 1960, 1970 оны стандарт хэрэгжээд байж байдаг. Монголд ч бас хамгийн хуучин стандарт гэвэл 1960 оных байдаг. Тэр нь яг юуг зохицуулсан стандарт юм, үнэхээр хэрэгцээ шаардлага хангахгүй болсон уу гээд шүүгээд үзэхээр байгаль дэлхийтэй, хүнтэй эсвэл хэмжээстэй холбоотой стандартууд байдаг. 1 км бол 50 жилийн өмнө 1 км л байсан, хүн гэдэг амьтан 100 жилийн өмнө энэ чигээрээ л байсан. Тэгэхээр тухайн хүн, эсвэл мал ямар байх ёстой юм бэ гэдэг стандарт бол өөрчлөгдөхгүй хэвээр л байж байгаа. Харин 2020 онд батлагдсан технологийн салбарын стандартууд нь хуучирсан байх жишээтэй. Технологийн хурдац өндөр байгаа энэ үед цаг хугацаатайгаа хөл нийлэн алхахын хувьд энэ чиглэлийн стандартаа шинэчлээд батлаад явах ёстой.
Хүнсний стандартын 680 орчим стандартаас шүүлт хийхэд энэ салбарт шинээр бий болгох 30, шинэчлэх 150 орчим стандарт байна. Эдгээр стандартуудыг ирэх гурван жилд багтан бүрэн шинэчилнэ.
