Ц.Ганцэцэг:Энэ оны нэгдүгээр сард тэтгэвэрт гаргах хүмүүс ирэх долоон сард тэтгэвэрт гарна

Тэтгэвэрт гарах нас энэ оноос эхэлж нэмэгдэхээр болсон. Энэ талаар Нийгмийн
даатгалын ерөнхий газрын Нийгмийн даатгалын хэрэгжилт судалгааны
газрын дарга Ц.Ганцэцэгтэй ярилцлаа.

-Энэ
оны нэгдүгээр сарын 1-нээс тэтгэврийн насыг зургаан сараар нэмэгдэж
байгаа.Энэ оны нэгдүгээр сард тэтгэвэрт гаргах хүмүүс
зургаан сарын дараа тэтгэвэртэй гаргах юм уу?

-Нийгмийн
даатгалын тухай хуульд 2017 оныхоёрдугаар сарын
2-ны өдөр болон дөрөвдүгээр сарын
14-ны өдрүүдэд нэмэлт өөрчлөл торсон. Энэ хуулиар нийгмийн
даатгалын шимтгэлийн хэмжээ, тэтгэврийн насыг нэмэгдүүлэх, малчдын тэтгэврийн
насыг наашлуулах хуулийн зохицуулалт орсон. Эдгээр өөрчлөлтүүд энэ
оны нэгдүгээр сарын 1-ний өдрөөс мөрдөгдөөд явж байна.

Тэтгэврийн
насны хувьд өндөр настны тэтгэвэр, нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэвэр
тэтгэмжийн тухай хуулиар Монгол улсын тэтгэврийн
нас өнгөрсөн онуудад 60 нас байсан. Харин
эмэгтэй 55 нас байсан бөгөөд дөрөв ба түүнээс дээш хүүхэд төрүүлсэн
эхчүүдийн 50 настай тэтгэврээ тогтоолгох
боломжтой байсан. Харин энэ онд мөрдөгдөж байгаа шинэ
хуулиар тэтгэврийн насыгүе шаттайгааржил бүр зургаан
сараар нэмэгдүүлэхээр болсон байгаа. Энэ оны нэгдүгээр сард
эмэгтэйчүүд 55 нас хүрээд тэтгэвэр тогтоолгох
хүсэлтээ гаргахын бол зургаан сараар нас нэмэгдэнэ.
Тухайлбал,энэ оны нэгдүгээр сард тэтгэвэртэй гаргах
байсан бол долоон сард тэтгэврээ тогтоолгоно. Өөрөөр хэлбэл зургаан
сарын хойшлоод явах юм. Эрэгтэйчүүд хувьд гэсэн мөн адил байна.

-Шинэ хуулинд тэтгэврийн
насыг нэмэхээс гадна өөр өөрчлөлт байгаа юу?

-Энэ
шинэ хуулинд орсон нэг өөрчлөлт гэвэл 60 нас хүрсэн
даатгуулагч 20 жил гурван сараас дээш
хугацаанд даатгалын шимтгэл төлж ажилласан бол зургаан сар
хүлээхгүйгээр 60 нас хүрээд тэтгэврээ тогтоолгож болно.Өөрөөр
хэлбэл 21 жил ажилласан бол зургаан сарыг хүлээхгүйгээр тэтгэврээ
тогтоолгох боломжтой байгаа.

-Малчдын
хувьд ямар байгаа вэ?

-Малчдын
тэтгэврийн насыг наашлуулсан байгаа. Ямар тохиолдол
малчид таван жилийн өмнө тэтгэвэртэй гаргах вэ гэхээр
нийтдээ нийгмийн даатгалын шимтгэлийг 20 доошгүй жил төлсөн байх. Мөн эрэгтэй
малчны хувьд 15 жил малчнаар ажилласан шимтгэл төлсөн байх
шаардлагатай. Ингэж төлсөн тохиолдол эрэгтэй малчин 55 настайдаа өндөр
насны тэтгэвэр тогтоолгох боломжтой. Харин эмэгтэй малчдын хувьд 12
жил зургаан сар малчнаар ажилласан шимтгэл төлсөн байх ёстой.
Ингэснээр эмэгтэй малчин 50 настайдаа өндөр настны тэтгэврээ тогтоолгох боломжтой
юм.

–Одоогоор
тэтгэврийн насны хэчнээн хүн байна вэ. Жилд
дунджаар хэчнээн хүн тэтгэвэрт гарч байна вэ?

-Нийгмийн
даатгалын сангаас 390 орчим мянган хүн тэтгэвэр авч байна. Тэтгэврийн гурван
төрөл байдаг. Үүнд өндөр настан, тахир дутуу, тэжээгдсэнээ алдсан
гэсэн тэтгэвэр байдаг. Өндөр настны тэтгэврийг 280 орчим ахмад
настан авч байгаа. Харин 60 орчим мянган хүн тахир дутуу буюу хөдөлмөрийн
чадвараа алдсан учраас тэтгэврийг авч байна. Харин
үлдсэн 40 орчим мянган тэжээгчээ алдсан тэтгэврийг авч
байна. Жилдээ нийгмийн даатгалын сангаас 20 гаруй мянган хүн тэтгэвэр
тогтоолгодог.

-Өндөр
настныхаа тэтгэвэрт гарчхаад ажил хөдөлмөр эрхэлдэг хүмүүс байдаг.
Эдгээр хүмүүс нийгмийн даатгалын шимтгэл төлдөг үү?

-Тэтгэвэр
тогтоолгосон хүн ажил хөдөлмөр эрхлэх, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлмөр
эрхлэлт дэмжигдээд явдаг. Тэтгэвэр авч байгаа ахмад настан
хөдөлмөр эрхэлж болно. Хөдөлмөр эрхэлж байгаа аж
ахуй нэгжид хөдөлмөрийн гэрээ,ажилд гүйцэтгэх гэрээ, хөлсөөр ажиллах
гэрээгээр ажиллаж байгаа тохиолдолд нийгмийн даатгалд албан
журмаар даатгуулна. Албан
журмаар даатгуулахдаа тэтгэврийн, тэтгэмжийн, үйлдвэрийн осол
мэргэжлээс урьдчилан сэргийлэх даатгалыг төлнө. Харин эрүүл мэндийн
даатгалыг төрөөс хариуцаад төлдөг учраас давхар төлөхгүй. Эдгээр
даатгалыг төлөөд явж байгаа тохиолдол тэтгэвэр тогтоолгосон хойш
шимтгэл төлж ажилласан жил тутамд 1,5 хувиар тооцож
тэтгэврийн нэмж явдаг юм.

Н.Алтанцэцэг