Дүрвэгсдийн дүр зураг бидэнд ойр байна

 

Дэлхийн нийтийн анхаарал Сири, Афганистан, Ирак, Сомали, Судан гэх мэт улсын дүрвэгсдийн асуудалд чиглээд байна.Өнөөдөр дэлхийн томоохон хэвлэлийн агентлагуудын онцлох мэдээ, мэдээллүүдийн нэг нь дүрвэгсдийн асуудалтай холбоотой байгаа нь энэ асуудалхэрзэрэг хурцдаж байгааг илтгэж байгаа юм. 

Тэгвэл тэд яагаад эх орноо хаяж, дүрвэх болов. Мэдээж улс орондоо эрүүл, аюулгүй амьдрах нөхцөл боломж бүрдэхгүй болсон, өдөр алгасахгүй дайн тулаан болж, бууны сум чихний хажуугаар шунгинаж, хэзээ хэнд буудуулах бол гэсэн аймшигт орчинд хэн амьдрахыг хүсэх билээ.Иргэний дайн гэх энэ аюулаас болж 2013 онд гэхэд эх орноо орхин 45 сая иргэд дүрвэжээ. Улмаар дүрвэж очсон орондоо амьд үлдэхийн тулд охидоо ч хүртэл худалддаг, эсвэл дүрвэж явах замдаа олон зуугаараа үхэж, үрэгддэг \”гашуун мэдээлэл” цацагдсаар байгааг бид чихээрээ сонсч, нүдээрээ харж байна.

Энэ бүгдийн гол буруутан улс орныг удирдан жолоодож яваа төрийн түшээд юм.Өнөөдөр улсынх талаас илүү хүн гадаадад дүрвэж, бусад нь хоорондоо дайтаж байгаа эдгээр улсууд үргэлж ийм байсан уу гэвэл үгүй. Тэд баян, газар доороо баялагтай, иргэд нь амар тайван амьдарч байсан цаг үе бий. Олон улсын худалдааны зам тэдгээр улсуудыг дайрч, хаад, ноёд нь дэлхийг удирдах хэмжээнд хүртлээ баяжсан, элбэг хангалуун явсан түүх ч байдаг.

Сири улс л гэхэд шашин, улс төр, түүх, соёл иргэншлийн томоохон төв болж байсан түүхтэй. Гэвч улс орныг \”ухаан муут” хүмүүсудирдсанаасболоод иргэд нь эх орноо хаяж дүрвэхээс аргагүй хүрчихлээ. Дээр нь суудлаа олохгүй бол доор нь гүйдлээ олохгүй гэдэг зүйр үг л эдгээр улсуудад тохирч байна.

Хэвлийдээ газрын тос, алмаз эрдэнэс, нүүрс, төмрийн баялагтай эдгээр улсуудад яагаад ийм байдал бий болов. Үүнийг \”баялгийн хараал” ч гэж нэрлэдэг. Улс орныг удирдаж буй түшээд өвөр түрүүндээжийлцэж, дур зоргоороо газар нутгаа худалдаж, хувийн эрх ашгийг хэт хөөцөлдсөнөөс болж бусдын барьцаанд ордог. Ингэснээр өөрийн толгойгоор улсаа удирдах ямар ч боломжгүй болж, улмаар бусдын эрх ашгийн төлөө ажиллаж эхэлдэг. Энэ нь улс оронд болоод ард иргэдэд нь хор хөнөөлтэй учраас эсэргүүцэл, бослого тэмцэл хязгаарыг давж, иргэний дайны хэмжээнд хүрдэг гэдгийг эрдэмтэд тайлбарладаг билээ. Энэ бүгдийн дараа хэн хожих вэ. Ашиг сонирхлын хэсэг бүлэг хүмүүс л хожиж, ашиг олж, харин бүхэл бүтэн улс гүрэн дэлхийн хөрснөөс арчигдах аюул нүүрлэдэг байна.

Тэгвэл яг ийм ирээдүй буюу дүрвэгсдийн дүр зураг бидэнд ойр байна. Бид өргөн уудам газар нутагтаа эрх дураараа тайван амгалан амьдардаг байлаа. Мал аж ахуй, газар тариалангаа эрхлээд өөрсдийгөө тэжээгээд явж боддог л байв. Гэвч дэлхийтэй хөл зэрэгцэхийн тулд газар шороогоо ухаж, олборлолт явуулахаас аргагүйд хүрч. Гэтэл эндээс олсон ашгийг цөөн бүлэг л хүртэж, иргэд өлсөж, ноён дээдсүүдийн амьдрал дэлхийн тэрбумтнуудтай зэрэгцэн, биднээс хол тасарч эхлэв.

Дараа нь яах вэ. Улс төрчид гадны болон хөрөнгө, эрх мэдэлтнүүдийн захиалгаар хууль баталж, газар нутгаа цоожтой хаалганы цаана наймаалцах уу. Эсвэл ар хударгаар наймаалцаад эхэлсэн үү. Ашиг сонирхлын бүлгүүд Монгол Улсад аль хэдий нь ороод ирчихсэн. Хагаралдан, бутаргах ажиллагаанууд хийгдсээр л байгаа. Харин бид бусдын халтирсан алдааг давтаж, ирээдүйгээ дүрвэгч болох шийдвэр гаргах тийм мунхаг ард түмэн биш ээ гэж найдаж байна.

Амар