Эрх баригчид хуульд \”нуусан заалт\”-аар бизнес эрхлэгчдээ дарамтлах гэж байна

 

 

 

\”Аж ахуй эрхлэх нь гэмт хэрэг биш. Аж ахуй эрхлэснээрээ яагаад гэмт хэрэгтэн
болох гэж. Уг хуулийн төслөөр бол аж ахуйн нэгж, байгууллагын удирдлагууд гэмт
хэрэг гэж үзэж байгаа. Үүнийг эрс эсэргүүцэж байна. Эсэргүүцсэн шалтгаанаа би
дараах үндэслэлээр тайлбарлая.

Герман улсад аж ахуйн нэгжүүдийг хуулийн хариуцлагад татдаггүй. Хүн бүр иргэн
гэдэг утгаараа Эрүүгийн хариуцлага хүлээнэ. Түүн дээр нэмээд аж ахуй
эрхэлснийхээ төлөө торгууль төлнө. Их хэмжээний торгууль шүү. 400-800 сая
хүртэл төгрөгийн торгоно. Мөн аж ахуйн нэгжийг нь татан буулгана.Энэ
бүхэн хэрээс хэтэрч байна. Германы хуулийн загвар дээр үндэслэсэн уг хуульд ийм
заалт оруулж байгаа нь байж болохгүй зүйл. АНУ гэхэд зөвхөн Мөнгө угаах,
терроризмтой тэмцэх тухай хуульдаа л ийм хатуу заалт оруулж өгсөн байдаг.
Бусдад санаатай муу зүйл хийхийн тулд бизнес эрхэлдэггүй. Эрүүгийн хуульд
зааснаар бол санаатай болон санамсаргүй үйлдлийнхээ төлөө хариуцлага хүлээдэг.
Санаатайгаар бизнес эрхэлдэггүй гэдгийг та бүхэн ойлгоорой. Би энэ талаар
ажлын хэсэг болон байнгын хороон дээр удаа дараа ярьж байсан. Миний үгийг
гүйцэд сонсохгүй байгаа юм.Энгийн жишээ хэлье.Аж ахуй эрхлэгч,
төрийн албан хаагчид хоорондоо маргасан тохиолдолд аж ахуй эрхлэгчид илүү
шийтгэл ногдуулах эсвэл аж ахуй нэгжийг нь татан буулгадаг ийм тохиолол гарна.

Өнөөдөр Монголын аж ахуйн нэгжүүд өсөж, дэвжихгүй байгаагийн гол шалтгаан бол
төрөөс маш олон саад тотгор тавьдагтай холбоотой. АНУ, Европын
орнуудын аж ахуйн нэгжүүд 4-5 жилийн дотор тэрбум тэрбумаар тооцогдох татварыг
улсдаа төлж эхэлдэг. Гэтэл Монголын компаниуд ийм болж хэзээ ч чадахгүй
байгаа. 20-30 жил болж байж, дунд хэмжээний компанийн түвшинд л очдог. Тиймээс
компанийн хөгжлийг дэгээдсэн энэ заалтаа хуулийн төслөөс авч хая гэж би
уриалмаар байна. Аж ахуйн нэгжид Эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхгүй гэхээр
хариуцлагаас мултарна гэж ойлгоод байх шиг байна. Тэр хүн чинь иргэн гэдэг
утгаараа Эрүүгийн хариуцлага хүлээнэ. Тиймээс аж ахуй эрхэлснийхээ төлөө давхар
хариуцлага хүлээдэг байдлыг таслан зогсооё. Хүн бүрт хууль эрх тэгш үйлчлэх
ёстой шүү дээ. Тийм учраас энэ заалтаа хасаж өгнө үү. Мөн уг хуулийн төслийн 18
дугаар зүйлд Эдийн засгийн гэмт хэрэг гэдэг нэрийдлээр 36 зүйл заалтаар
бизнес эрхлэгчдийг шийтгэхээр байна. Аж ахуйн нэгжүүдээс гадна бизнес
эрхлэгчдийг шийтгэх тухай оруулж өгсөн байна. Одоогийн дагаж мөрдөж буй
Эрүүгийн тухай хуульд ганцхан заалтаар Эдийн засгийн гэмт хэргийг тодорхойлдог
байсан. Гэтэл өнөөдөр 36 зүйл заалтаар эдийн засгийн гэмт хэрэгт татах нь ээ.
Энэ бол ахадсан зүйл.

Өнөөдөр
Монголд томоохон битгий хэл дунд хэмжээний компаниуд ч ховор байна. Том
компаниуд олширч, хүн амын дунд дундаж давхаргынхан нэмэгдсэний дараа энэ
хуулиа хэрэгжүүлсэн нь зүйтэй байх. Дахин хэлье, аж ахуй эрхэлнэ гэдэг гэмт
хэрэг биш шүү. Жижиг, дунд бизнес эрхлэгчдээ гэмт хэрэгтэн гэж
битгий хар. Энэ хуулийн төслөө засна уу гэж уриалмаар байна” гэсэн юм.

Нээрээ л түүний хэлснээр Монголд үйл
ажиллагаа явуулж, бизнес эрхлэх тун хүндрэлтэй. Төрийн дарамт, элдэв шахалууд
маш их. Үүн дээр Эрүүгийн хуулиар нэг хэргийн төлөө давхардсан хэд хэдэн
шийтгэл оногдуулж, тухайн хүнийг бизнесийн салбараас бүр мөсөн хөөх болчихоод
байна. Нэг хүнийг шийтгэж болно. Гэвч аж ахуйн нэгжийн ард маш олон хүний амь
амьдрал байдаг гэдгийг хууль санаачлагчид бодож үзмээр. Гадны хууль тогтоомжийг
хуулж авч ирээд баталчихдаг байдлаа одоо зогсоох хэрэгтэй.

 

Бизнес эрхлэгчид чинь төрийн
дарамтан дор туйлдаж байна. Үүн дээрээс нь эрүүгийн хуулиар шийтгэж, амин
зуулгыг нь таслахаар улаарч байгааг огтхон ч ойлгохгүй юм.

 

\”Төрийн алдаатай бодлогын улмаас
иргэд, аж ахуйн нэгжүүдийн ашиг орлого буурч, бизнес эрхлэх орчин улам бүр
муудлаа. Үүнийг бид засна” гэж амлалт өгч ялалт байгуулсан эрх баригчдын өргөн
барьсан хуулийн төсөл дотор бизнес эрхлэгчдээ дарамталсан зүйл заалтууд
нуугдсаар байгаа нь харамсалтай. Хаана байна нөгөө бизнес эрхлэгчдээ
дэмжинэ гэсэн амлалт. Хаана байна нөгөө бизнес эрхлэгчдэд үзүүлж буй төрийн
дарамтыг бууруулах…

Мэдэхгүй энэ эрүүгийн хуулиар бизнес
эрхлэгч эрхэм олон дахин хариуцлага хүлээж, амаараа шороо үмхэх хэмжээнд
хүрлээ. Ингэж бизнес эрхлэгчдээ дэмжихгүй ээ.

 

А.Аюуш

Үндэстэн агентлаг