УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Оюутолгой бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой баримт бичиг, үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийх үүрэг бүхий Хянан шалгах түр хорооноос оруулж ирсэн санал дүгнэлттэй холбогдуулан гишүүд байр сууриа илэрхийлэв.
УИХ-ын гишүүн, Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд Б.Энхбаяр:
-Түр хорооноос оруулж ирсэн тогтоолыг эсвэл батал, эсхүл битгий батал гэдэг сонголт тулгаад байна. Тогтоолын төсөл дээр санал гаргах эрхээ бусад гишүүд яаж эдлэх вэ.
УИХ-ын гишүүн Х.Тэмүүжин:
-Хянан шалгах түр хороо байгуулахыг дэмжсэн гишүүний нэг нь би.Сонсголыг бүтэн гурван өдөр харсан. Болж байгаа процесстой холбогдуулж гурван үг хэлмээр санагдсан. Нэгдүгээрт, бид зоригтой алхах ёстой байж. Дэлхий нийтээрээ парламент нь энгийн хяналт шалгалтаар шалгаж чадахгүй зүйлийг шалгахын тулд мөрдөн шалгах түр хороог байгуулдаг. Мөрдөн шалгах гэдэг үгнээс тойрч зугтаагаад хянан шалгах гэдэг үг хэрэглэсэн.
Мөрдөн шалгах гэдэг үг ямар агуулгыг илэрхийлдэг вэ гэхээр мэдээлэл гаргаж өгөхгүй байгаа байгууллагад нэвтэрч ордог тусдаа парламентын прокурор буюу парламентын бие даасан шинжээч томилж байгаад тэр мэдээллийг авдаг.
Хэрвээ тэр мэдээлэл нууцтай холбоотой юм уу, эсхүл хаалттай байгаа бол парламент өөрөө нууцаас гаргах эрхтэй байдаг. Нууцад байх шаардлагатай мэдээлэл бол хаалттай хуралдаж байгаад бүрэн дүүрэн мэдээлэл авч дүгнэлт мэдээлэл боловсруулдаг. Сая бид хянан шлагах гэдэг нэрийг хэрэглэсэн учраас парламентынхаа ерөнхий хяналтаас ялгарсангүй.
Нууцад авсан өгөхгүй байгаа мэдээллийг нэвтэрч авч чадсангүй. Нууцад байгаа мэдээллүүдээ хаалттай юм уу нээлттэй болгож байгаад сонсголоор авч чадсангүй. Зөвхөн ил байгаа мэдээллээр сонсгол зохион байгуулж байна гэж сонсгол зохион байгуулагч нар дахин дахин хэлэх байдлаар энэ мэдээллийг авсан. Оюутолгойгоор бүрэн дүүрэн мэдээлэл сонссон юм уу. Парламент хаалттай болон нээлттэй сонсдог. Хаалттай сонсоогүй мэдээлэл парламентад орж ирэх юм уу. Энэ 126 гишүүн дээр мэдээлэл байх юм уу. 126 гишүүн бүрэн мэдээлэлтэй шийдвэр гаргаж чадах юм уу гэдэг дээр эргэлзээ төрсөн.
Дэг дээрх зарим зүйлээ зохицуулахгүй бол нууц материалыг ил болгох эрхгүй парламент гэж байж болохгүй.
Засгийн газар нь нууц материалыг ил болгох эрхтэй байдаг, парламент нь эрхгүй.
Тусгай хяналтын дэд хороо болон тэрэнтэй холбоотой дэд хорооны санал дүгнэлтийг үндэслээд парламент нууцаас гаргадаг эрх мэдэлтэй болох ёстой.
Тэрэн дотор гэмт хэргүүд зарим талдаа компанийн буюу бизнесийн нууц нэрээр Монголын ард түмний мэдэх ёстой эрх мэдлийг хязгаарласан мэдээллүүд байна лээ.
Тэрийг нь ил болгож чаддаггүй парламент байна гэдэг Үндсэн хуулинд байгаа төрийн эрхийг барих дээд байгууллага Монгол Улсын гадаад, дотоод бодлогыг бүгдийг нь шийдэх эрх мэдэл бодитойгоор байхгүй байна гэсэн үг.
Нөгөө улс орнууд парламентын бие даасан прокурор гэж хэлээд байгаа, парламентын бие даасан шинжээч гэж хэлээд байгаа чинь төрийн байгууллага байна уу, хувийн байгууллага байна уу хамаагүй. Мэдээлэл рүү нь нэвтэрч ороод авдаг эрх мэдлийг хэлж байгаа. Түүнээс биш гуйж царайчлаад өгөхгүй байгаа юм аа гэж сууж байдаг парламентын тухай яриа биш. Энэ талаарх хууль тогтоомжоо боловсронгуй болгох хэрэгтэй. Мэдээллийг авсан бол авсан шиг авах хэрэгтэй.
О.Батнайрамдал аа битгий хямар. УИХ -ын шийдвэр гаргах гэж байгаа бол мэргэжлийн байнгын хороо нь хэлэлцэнэ. Хууль зүйн ньюанстай асуудлыг Хууль зүйн байнгын хороогоор хэлэлцэхгүй байж болохгүй. Эдийн засгийн байнгын хороо бас адилхан.
УИХ-ын гишүүн, Оюутолгойн хянан шалгах Түр хорооны дарга О.Батнайрамдал:
-УИХ ын Хянан шалгалтын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгаар анхны Түр хороо Оюутолгой дээр байгуулагдсан. Алдаа, оноо байхыг үгүйсгэхгүй. Хуулийнхаа хүрээнд боломжийнхоо чадлаар бүхнийг хэлсэн. Давуулан биелүүлэх гэж оролдсон. Х.Тэмүүжин гишүүн таны хэлж байгаа үнэн. Мөрдөн байцаах эрхтэй. Бид нар хянан шалгалт гээд орчуулчихсан болохоос. Ард түмний мэдэх эрхийг хангахыг гол зорилгоо болгосон. Бас ийм асуудал байгаа юм байна гэдгийг хөндлөнгийн нөлөөгүйгээр гаргах гэж хичээсэн.
Өнөөдөр санал дүгнэлтийг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оруулах гэж их юм боллоо амаргүй юм байна. Та нарыг ойлгож байна. Бид нар хуулиа ягштал дагасан.
Хяналт шалгалтын тухай хуулийн 55.1-д Хянан шалгах түр хорооны тайланг УИХ-д танилцуулна гэсэн заалт байгаа. Гэхдээ одоо тайлангаа бид нар та бүхэндээ өргөн барилаа. Хоёр тайлан байгаа, тус бүр 200 хуудас. Нийт 400 хуудас материалыг 94 мянган хуудас материалаас гаргаж авсан. 5, 10 жилийн дараа бид нар хэлэх үгтэй. Шинжээчид бүх зүйлийг нуруун дээрээ авч гарсан.
Та нар бүгдээрээ горимын санал гаргаад Эдийн засгийн байнгын хороогоор хэлэлцье гэж байгаа бол татгалзах зүйлгүй.
Нөлөөлөл оруулах гэсэн оролдлогыг та бүхэн бүгдээрээ харсан. Сүүлдээ намайг хэн ч болгов.
Монгол Улсын эрх ашиг гэсэн ганцхан эрх ашиг байгаа шүү. Бүгдээрээ хамтдаа энэ эрх ашиг дээр бат зогсоод Оюутолгой төсөл дээр шинэ эрин эхлүүлээсэй гэж бид нар хүсэж байгаа.
Бидний танилцуулсан тогтоолын төслийн агуулгыг өөрчилчихгүй, дараа нь хэрэгжих боломжгүй зүйл болгохгүйгээр батлаад өгөөрэй гэж ард түмнийхээ өмнөөс хүсэж байна.
Оюутолгойн бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой баримт бичиг, үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийх үүрэг бүхий хянан шалгах Түр хорооны санал дүгнэлтийг УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороогоор хэлэлцүүлэх нь зүйтэй хэмээн үзэж, Түр хороонд нь буцаан шилжүүлэв.
УИХ-ын чуулганы үдээс өмнөх хуралдааныг завсарлуулаад байна.
