Ипотекийн найман хувийн санхүүжилтийн хамрах хүрээ маш хязгаарлагдмал болсон

 Сүүлийн жилүүдэд шинэ, хуучин орон сууцны үнэ жил дараалан буурсан судалгаа гарчээ. Үүнтэй холбогдуулан \”Тэнхлэг зууч” компанийн Гүйцэтгэх захирал Д.Должинсүрэнтэй орон сууцны үнийн индексийн өсөлт бууралттай холбоотой зарим асуултад тодруулга авлаа. 

– Орон сууцны үнийн индекс жил дараалан буурч байгаа үзүүлэлт гарчээ. Үнийн индексийн өөрчлөлтөд голлон юу нөлөөлдөг вэ?

–  Энэ он гарсаар орон сууцны үнийн хувьд төдийлөн өөрчлөлт гарсангүй. Гэхдээ үнийн индексийн хувьд ерөнхий балансаа хадгалаад явж байна.  Бусад судалгааг харж байхад ипотекийн зээлийн санхүүжилт орон сууцны үнийн индексийн өөрчлөлтөд их нөлөөлдөг. Гэхдээ зах зээлд, зээл авагчдийн тоо буурч зээлийн санхүүжилт хязгаарлагдмал болсон. Энэ онд улсын төсвөөс 111 тэрбум төгрөгийг Ипотекийн зээлийн санхүүжилт рүү оруулсан. Тухайлбал сар бүр 20 тэрбум төгрөг уг санхүүжилтэд орж байна гэсэн үг. Одоогийн байдлаар ОУВС-ийн нөлөө ажиглагдсангүй тул энэ он дуустал үнийн индекс айхтар өөрчлөгдөхгүй болов уу.

-Өнгөрсөн долдугаар сард шинэ орон сууцны борлуулалт буурсан үзүүлэлттэй гарсан байна?

 

– Долдугаар сар бол ихэнх худалдан авагчдын амралт зугаалгын үе таардаг учир шинэ орон сууцны борлуулалт буурсан үзүүлэлттэй гарсан. Тухайлбал шинэ орон сууцны үнэ 30 борлуулалт 30 хувиар буурсан бол хуучин орон сууцны борлуулалт 23 хувиар буурсан байна. Өнгөрсөн жилийн мөн үетэй харьцуулбал шинэ орон сууцны борлуулалт 10 гаруй хувиар буурсан тооцоо судалгаа гарчээ. Өнөөдрийн байдлаар улсын комисс хүлээн авч ашиглалтад орсон 6000 мянга орчим шинэ орон сууц байна.

– Иргэдийн зүгээс цаашид орон сууцны үнэ буурна гэсэн хүлээлт үүссэн байна. Цаашид ипотекийн зээлийн явц ямар байх вэ? Ирэх 2018 онд хэрхэн гаргалгаа хийж байна вэ?

 

– Ипотекийн зээлтэй холбоотой санхүүжилт шинэчлэгдсэн журмын дагуу сар бүр 20 гаруй тэрбум төгрөг эргэн төлөлтөөр орж ирж байна. Энэ оны ипотекийн зээлийн санхүүжилт 111 тэрбум төгрөг төсөвлөгдсөн учир борлуулалтад өөрчлөлт орно гэдэг хүлээлт харагдахгүй байна. Цаашид сар бүр олгодог байсан ипотекийн зээлийн санхүүжилт зогсох нь тодорхой болж байна. Тиймээс ипотекийн зээлийн санхүүжилт өсөж, улмаар эрэлт нэмэгдэж орон сууцны үнэ өсөөд борлуулалт нэмэгдэнэ гэдэг хүлээлт байх боломжгүй. Ирэх онд ямар гаргалгаа байж болох вэ гэдэг барилгын салбарынхны иргэдийн анхаарлыг татаж байна. Гэхдээ энэ оных шиг зээлийн эргэн төлөлтөөр явбал хүндрэлтэй гэдэг нь тодорхой болсон. Барилгын салбарт бизнес эрхэлж буй хүмүүс ч энэ онд ямар нэгэн өөрчлөлтийг хүлээгээд хэрэггүй гэдгийг ойлгож байгаа.

– Иргэдийн хувьд ипотекийн зээл зогссон гэж ярьж байна. Албаны хүмүүс зогсоогүй гэсэн хариу өгч байна л даа?

 

-Ипотекийн найман хувийн санхүүжилтийн хамрах хүрээ маш хязгаарлагдмал болсон. Өнгөрсөн жилийн мөн үетэй харьцуулбал санхүүжилт 4 дахин буурсан.  Гэхдээ банкны өөрийн эх үүсвэрийн зээл нэмэгдэж байна. Тиймээс арилжааны банкуудад иргэдэ олгох найман хувийн орон сууцны зээл үргэлжилж байгаа.

– Ипотекийн зээлийг нийт хэчнээн иргэнд олгосон талаар тооцоо судалгаа бий юу?
– Нийт найман хувийн орон сууцны зээлд хамрагдсан иргэдийн тоо 2013 оноос эхлэн 92 мянган иргэн бий гэсэн судалгаа гарсан. Харин зээлийн үлдэгдэл 4.2 тэрбум төгрөг байна. Энгийн иргэдийн хувьд ипотекийн зээлийн борлуулалт явагдаж байгаа нь сайн гэж харж болох ч макро эдийн засгийн зохицуулалтын хувьд тодорхой хүндрэлүүд харагдаж байдаг.

– Ирэх оны орон сууцны борлуулалт ямар байх вэ? Зах зээлд ямар хандлагатай байх бол?

 

– Ипотекийн зээ бол энгийн эрэлт нийлүүлэлтийн хуулиар явж байдаг зах зээл биш. Ирэх онд ипотщкийн зээлийг хэрхэн яаж шийдэх вэ гэдэг хамгийн том хүлээлт үүсчихсэн байна. Одоо явуулж буй бодлогын хүрээнд үргэлжилбэл барилгын салбарт мөн л адил хүндрэлтэй байна. Бодит байдалд борлуулалт удаашралтай, нийлүүлэлт илүүдэлтэй байна. Энэ онд нийт 480 барилгын төсөл хөтөлбөр хэрэгжиж байна. Үүнээс 85 мянга гаруй айлын орон сууц зах зээлд байна. Харин борлуулалтын хувьд орон сууц хаус нийлээд 30 гаруй хувьтай байна. Борлуулалтын явцыг ажиглахад энэ ондоо багтаж зарагдахгүй. Мөн зарим барилгын компаниуд илүү уян хатан нөхцөлийг санал болгож өөрсдөө зээл өгөх санал бий болгож байна.