Ходоодны өвчнийг эдгээх Монголын эртний арга

 

Ходоод бол хоол тэжээл боловсруулах эрхтэн гэдгийг хүн бүр мэддэг ч хайрлаж гамнах талаар төдийлөн санаа тавьдаггүйгээс элдэв өвчинтэй болсон байх нь элбэг. Ходоодны олон салаа өвчнүүдээс элбэг тохиолддог өвчин бол ходоодны шархлаа юм. 

-Тарваганы тосыг шөнө дунд нэг халбага уувал ходоодны шарх эдгэнэ.

 

-Манай орны хаа сайгүй ургадаг таван салааг хандалж уухад сайн

-Архаг өвчтэй хүн ургамлын тос 1 амны халбагыг балгаж гаатай чихэр хүлхэнэ.Залгиж хэрхэвч болохгүй 10 минут байлгаад өтгөрсөн тосыг асгаж амаа зайлна.Өглөө өлөн дээр,оройд хийгэд байхад 10-20 хоногт эдгэнэ

-Мах шингэхгүй бол цагаан луувангийн шүүс буцалгаж уувал сайн

Монголчуудын үндсэн өвчин гэж хэлж болох энэ өвчнийг монголчууд \”нарийнтах” гэж ярьдаг бөгөөд намайг бага байхад цус харвах,дайрлаг дайрах хоёроос өөр өвчин бараг байгаагүй санагдана.Хүнийг өлсгөж харангадуулж үхүүлдэг энэ өвчнөөр өвдөөд эдэгсэн хүн мэр сэр байх ажээ.

-Харин Өмнөговь аймгийн хоёр өвгөн нарийн өвчөө эдгээсэн түүхийг ярья

-Цог хорхой буюу тонгой хар гэдэг нь эмчилгээний ховор амьтан бөгөөд 4 хөлтэй.6хөлтэй 2янз байдаг.4хөлтэй нь илүү сайн гэдэг юм билээ

-Хорт хавдарт чонын ходоод идэх сайн гэдэг.

-Цог хорхойг архинд хийж эмчилгээний журмаар уудаг боловч амьдаар залгихыг гүйцэхгүй юм билээ.Архинд 7 ширхэгийг өмхийг нь гаргахгүй хийдэг.

-Говь алтай аймгийн Эрдэнэ сумын нэг эмэгтэй цог хорхойг олноор түүж савтай усанд хийгээд усаа ууж байдаг бөгөөд одоо ч хэвээр хэрэглэсээр байгаа билээ

-Ёл шувууны мах ходоод идэж өвчнөө эдгээсэн хүн байдаг бөгөөд Ёл шувуу мах ховор учир тэр бүр олдохгүй л дээ.Миний мэдэх Байдаг богд Хавтага,Тахийн шар нуруунд л байдаг идэх уух

-Чонын мах,цус халуунаар нь идэх билээ

-Доргоны халуун цус уух нь сайн

-Сохорномингийн махыг шалз чанаж шөлтэй нь идэж уух

-3 ширхэг хатааж нүдээд гансаар татах зэрэг олон аргууд хэрэглээд эдгэсэн хүмүүс олон байдаг

Англи улсын эрдэмтэн Жон Армсронг ямар ч өвчнийг хүн өөрийн шээсээр эмчилж болдгийг дурьдсан \”амьд ус” гэдэг ном бий. Ер нь өглөөний өлөн шээс анагаах чадлаараа гом юм билээ. Ходоод дотор,Элэгцөс эмэгтэйчүүдийн гэх мэт ямар ч өвчинд шээс сайн. Намайг бага байхад миний буурал аав Лантуу элдэв халуун ханиад халдварт өвчинтэй газар явахдаа гарсан шээсээ ууж шархаа угааж шавшиж бай гэж нада захидаг байлаа. Өөрөө есөн эрүү шүүлтийг гарахдаа шээсээ ууж шархаа шавшиж эдгээсэн гэж ярьдагсан. Тэр үед би бага байсан болохоор сонсоод л өнгөрсөн. Хожим олон газар явж олон хүний яриа сонсож буурал аавын хэлсэн нь үнэхээр ач тустай арга гэдгийг өөрөө хэрэглэж байж л үнэмшсэн дээ.

 

-Өвөрхангай аймгийн Төгрөг сумын Маруш 4ширхэг цог хорхойг унгуулахгүйгээр 1 шил архинд хийгээд эмийн журмаар ууж нарийнаа эдгээсэн гэдэг.

-Чонын ходоодонд байдаг шингэнийг асгалгүй хатааж аяга буцалсан усанд хатсан ходоодноосоо хэсгийг хийж хэсэг байлгаад бүгдийг нь уудаг гэж 1978 онд ярьж байсан хилийн цэргийн офицер байсан хүн одоо ч эрүүл саруул явж байна.

-Төвдүүд \”Дувтоврилгор”гэдэг эмээ байнга уудаг бөгөөд нарийн гэдэг өвчин байдаггүй гэнэ.

-Энд зориуд дурьдхад хүн өөрийн өлөн шээсээ уугаад байхад олон төрлийн өвчнөөс сэргийлж эдгээж чадна гэдгийг хэлэх нь зүйтэй байх

Өөрийн шээс өөрт эм болдогийг олон удаа үзсэн сонссон юм.  Ходоодны өвчтэй Сэмжаан эмнэлгээр хэдэн жил яваад эдгэрээгүйд аяганы хагас ус буцалгаад нүдэж бэлдсэн Игүүшин жижиг халбагыг хийж бүрээд уугаад байсан нь зүгээр болжээ.

-Ходоод нь сунаад тайруулах болж үе үе цусаар бөөлжиж байсан юм. Эмнэлэг тайрна гэхэд Рагчаа эмч таван салаа уугаад үз гэж зөвлөхөөр нь нүдсэн таван салаа чимхийг 2 аяга усанд чанаж нэг аяга болгоод өглөө өлөн дээрээ 1 аяга өдөр бүр орой мөн нэг аягыг 3 сар ууж нэг сар амарч дахин 3 сар уугаад л эдгэсэн. Манай авгай ингэж эдгэснийг хожим Энэтхэгт үзсэн эмч \”Ямар хачин юм бэ? Эрхий хуруу шиг сорви байна. Ийм том сорви эдгэдэггүй юм гэж байсан. Манай авгайгаас гадна манай эгч, найз нар таван салаагаар эдгэсэн. Эгч хоол орохоо больсон байсан юм”гэж орчуулагч Ж.Гэндэндарам ярьж билээ.

-Ходоодны өмөн үүтэй хүн тарваганы тос уугаад байхад хэдэн жил явна шүү гэж Говь-Алтай аймгийн Л.Хүрлээ ярьсан байна.

-Хоол идэхээ больчихсон хүн тарваганы тос өдөрт 3-4 халбага уугаад 2 жил болж эдгэсэн билээ. Өмөн үү өвчинд хэрэглэдэг юм. Баян-Өлгийнхөн хэрэглэдэг.

-Хадны хааг ширгээж уухад суулгах өвчин зогсоно.

-Элэг өвдвөл голдуу баруун хавирганы ясан дор өвдөх, эвгүй оргих, гэдэс үргэлж хөөх, хоолонд дургүй болох бөөлжис хүрэх хоолны шингэц муудах, бие сулрах, тамиргүй болох, нүд,нүүр улайх, ам гашуу оргих, элэг томорсон мэт санагдах гэх мэт шинжтэй.