Э.Бат-үүл: Сүүлийн үед энэ
ардчилал хөгжсөн Монгол оронд, 25 жил байгаагүй цочирдмоор зүйл сонслоо. Би бол
хувийн хэвшлийг дэмжих тал дээр илүү их хүч хаях ёстой гэдгий улам бүр ойлгож
байна. Та бүхэн мэдэж байгаа, төмөр замыг 10000 цэрэг татаж бариулна гэнэ. Энэ
нь чөлөөт эдийн засаг ардчилалыг сүйлдлэнэ гэсэн үг. Цэргийн эдийн засаг бий
болгоно гэсэн үг. Жишээ нь: Гитлер олзны цэргүүдээр замаа бариулж байсан.
Гитлер олзны хоригдлуудаар цэргийнхээ хэрэгтэй зүйлсийг хийлгэдэг байсан. Та
бүхэн мэдэж байгаа \”Шинэ крилл бичиг” гээд кинон дээр гардаг биздээ. Жишээ нь:
Бласивчуудаар төмөр замаа тавиулсан байхгүй юу. Өөрөөр хэлбэл Бласив гээд
Германы талд урвасан цэргүүдээр Монгол дахь төмөр замыг хятадруу цэрэг, зэвсэг
зөөхөд зориулж барьсан байдаг. Чойбалсангаас Эрээн цав, эрээн цаваас Хиагтын
урд хил хүртэл төмөр зам тавьсан. Харалдаа Гитлер, Сталин, тэр битгий хэл энэ
комминистууд цэргийн комминизмаасаа жийрхдэг байсан байхгүй юу. Өөрөөр хэлбэл
цэрэгжсэн эдийн засаг бий болгох, энэ бол цэрэгжсэн эдийн засаг, эдийн засагийн
бүх салбаруудыг дампууруулна. Хувийн
хэвшил байхгүй болно. Чи ажил хийе гэвэл цэрэгт л ордог болно. Тэгэхгүй бол
чамд ажлын байр олдохгүй болно гэсэн үг. Ийм аймшигтай юм яриад сууж байна ш
дэ.
Өөрөөр хэлбэл тэр цэрэгт түшиглэсэн бизнес бий болвол бусад бүх бизнесийг
сүйдлэж хаяна гэсэн үг. Ийм аюултай зүйл
яриад байх юм. Би зориуд хэлье, Энэ хүн төрлөхтөнд ийм бизнесийг дарангуйлагч
нар л хийдэг. Одоо жишээ нь цэрэгжсэн, цэргийн социализм байгуулж байгаа оронд
байна. Тэр орон, тэр удирдагч нар хүн төрлөхтний одоо цагтай хөл нийлүүлж
чадахгүй. Яагаад гэвэл асар том цэрэгжсэн эдийн засаг эсэргүүцэж байна.
Энэ хүмүүс юу ярьж байгаагаа ерөөсөө ойлгосонгүй. Энэ Баттулгыг, Сталин,
Гитлерийн сүнсийг босгож ирнэ гэж би яаж мэдэхэв. Ийм ардчилсан үзэлт, ийм
цэргийн комминист байна гэж би яаж мэдэх вэ. Тэгээд өөрөө хувийн хэвшилд
ажиллаж байсан хүн шүү. Бүх хувийн хэвшил секторуудыг бүгдийг нь дампууруулна
гэсэн үг шүү дээ. Ямар юмруу явж байгаагийнхаа үр дагаварыг ерөөсөө ойлгохгүй
байна. Улаанбаатарт маш их ажилгүй залуучууд байна. Тэд нарт хөдөлмөрийн
хөлсийг нь өгөөд ажил хийлгээч. Тэгвэл
тэр зах зээл чинь идэвхждэгийн байгаа биздэ. Эцсийн эцэст зах зээл гэдэг чинь
хүмүүс орлоготой байвал зах зээл идэвхитэй байдаг байхгүй юу. Эдийн засаг
сэргэдэг.
