Шон луу авирах, шатахуунаар шантаажлахын аль нь илүү ноцтой вэ

 

\”Нефть
импортлогчид төрийг ард түмэнтэй нь өмнөө сөгдүүлж чадлаа” гэж одоо тэднийг дэвэргэж
болохгүй. Голлох ипортлогч компанийн долоохон хүн бүхэл бүтэн улсыг гартаа атгаж, нүднийхээ
харцаар хөдөлгөж, хүссэндээ хүрч болдог юм байна гэсэн гаж үзэгдлийг жишиг болгон
үлдээхгүйн тулд бид эргээд хариу үйлдэл үзүүлэх нь шударга ёсонд нийцнэ.

Энгийн нэг жишээ
дурдъя. Шон луу авирч амиа хорлохыг завдсан иргэнийг буулгахын тулд тухайн
нутаг дэвсгэрийн цахилгааныг түр хязгаарлаж байсан тохиолдлууд бий. Цахилгаан
хязгаарласан тэр цаг мөчид хаана, хэний эрүүл мэнд хохирч, хаана хэний эрх ашиг
хөндөгдөж байгааг таашгүй. Тиймээс тэдгээр иргэдийн амь насыг аварсан ч нийгэмд
хохиролтой үйлдэл хийснийх нь төлөө тодорхой хэмжээгээр хариуцлага хүлээлгэдэг.

Тэгвэл илүү мөнгө
олохын төлөө зохиомол байдал үүсгэж нийгмийг бүхлээр нь донсолгон, ноцтой
хохирол учруулж байгаа энэ хэдэн өрхийн толгойлогчдыг яах вэ? Өмнөх жишээний
дэргэд энэ бол илүү өргөн цар хүрээний асуудал гэж хэлэх нэгэн байх. Гэвч бидэнд
бас нэгэн жишээ бий.

Хэдхэн жилийн
өмнө 10-60 мянган төгрөг хулгайлсан иргэд 10 жилийн ял сонссон бодит түүх
манайд бий. Тэгвэл иргэдийн халааснаас хэдэн зуун мянгаар нь суйлж буй эдгээр
эрхмүүдийг чадалтай, чансаатайг нь гайхуулаад өнгөрөөх гэж үү? Тэд ингэж
дураараа аашилж байх хооронд шатахуун нь тасалдсан хэчнээн өрхийн ар гэрт
зовлон гачигдал, эдийн засгийн болоод эрүүл мэндийн хохирол, бүр амь насны
эндэгдэл гарсан бол гэдгийг бодох нь зүй ёсны хэрэг.

Шатахуун
импортлогчдод зохиомол хомсдол үүсгэх хоёр сонирхол байсан. Нэгдүгээрт,
зохиомол хомсдол үүсгэх замаар Засгийн газар болон олон нийтээр үнэ нэмсэнээ
хүлээн зөвшөөрүүлэх. Хоёрдугаарт, Энэтхэгийн зээлийн нэг тэрбум төгрөгөөр Нефтийн үйлдвэр барина гэдгийг Ж.Эрдэнэбатын
Засгийн газар шийдэж, У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын үед зээлийн шугамыг нь нээсэн. Энд
нефть импортлогчдоос нэг компанид давуу эрх өгсөн учир уг бизнесийг
булаацалдсан өрсөлдөөн, шахалт байхыг
үгүйсгэхгүй.

Ямартай ч стратегийн
бүтээгдэхүүний үнэ буюу суурь үнэ нэмэгдэх сургаар бараг л он гарахаас өмнө
өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсч эхэлсэн. Тэгвэл өчигдөр өргөн
хэрэглээний шатахууны Онцгой албан татварыг тэглэх шийдвэр гарлаа. Харамсалтай
нь лангуун дээрх барааны үнэ эргэж буухгүй. Харин ч сар шинийн нэмэгдэл үүн
дээр дахин нэмэгдэн үргэлжлэх болно.

Нийгэмд ийм их хортой,
аюултай, ноцтой, хохиролтой байдлыг үүсгэн шантаажилдаг, төр-иргэдийг хагаралдуулдаг
энэ хэдхэн хүнд хариуцлага гэдэг хатуу нударгыг амсуулах тэнхэл энэ төрд байна
уу гэж ард түмэн асууж байна. Хэдий болтол төр нь иргэдээ өшиглөж, түмэн олон
нь өлмий дор нь бөхийх ёстой вэ гэдгийг асууж байна. Төрд шургалсан хэдэн
нөхдийн эрх ашиг чухал уу, улс орны эдийн засаг чухал уу гэж асууж байна. Төр төмөр
нүүрээ тэдэнд харуулахыг шаардацгааж байна. Эс бөгөөс \”ингэж болдог юм\” гэсэн \”эрэмдэг” жишиг
зөвхөн манай улсад буй болох нь.

Я.Хулан