Ерөнхий сайдын 100 хоног ба АН-ын дүн

У.Хүрэлсүхийн
Засгийн газрын 100 дахь өдөр болж байна. Үүнтэй холбогдуулан сөрөг хүчнээс энэ
100 хоногийн ажлыг дүгнэж, үнэлгээ өглөө. Энэ талаар АН-ын Нарийн бичгийн дарга
О.Магнай мэдээлэл хийсэн юм. Мөн 100 дахь өдөр нь тохиож буй Засгийн газрын
тэргүүн У.Хүрэлсүх өнгөрсөн хугацаанд хийж хэрэгжүүлсэн ажлаа мөн өнөөдөр тайлагналаа. Ингээд
АН-ын дүгнэлт, У.Хүрэлсүхийн тайланг товч хүргэе.

АН-ын
Нарийн бичгийн дарга О.Магнай \”2016 оны зургаадугаар сард ам.долларын ханш 1850
төгрөг байжээ. Өнөөдөр 2470 төгрөг болсон байна. Инфляцийн түвшин 2016 онд 1,2
хувьд хүрч байсан бол өнөөдөр 7 хувь орчим байна. Энэ нь хэрэглээний сагсан дахь
бараа бүтээгдэхүүний үнэ 6 хувиар өссөн гэсэн үг. Энэ нь эргээд худалдан авах
чадварыг 6 хувь бууруулсан гэсэн үг. Ядуурал 3 пунктээр нэмэгдсэн байна.
Ажилгүйдлийн түвшин 5 пунктээр нэмэгджээ. Өөрөөр хэлбэл, МАН 2016 оны
зургаадугаар сараас Засаг аваад ажлын байр нэгийг ч шинээр бий болгоогүй байна.
Энэ бол бүхэлдээ МАН-ын нэг жил 7 сарын хугацаанд хийсэн ажил. У.Хүрэлсүх Ж.Эрдэнэбатын
Засгийн газрыг огцруулахдаа үндсэн гурван асуудлыг гол болгосон. 

1/
807,8 тэрбум төгрөгийн концессын гэрээгээр тухайн үеийн Засгийн газрын гишүүд
хуваагаад авчихлаа гэж асуудал ярьсан.

2/
Хүүхдийн мөнгийг эрх тэгш олгохгүй байна гэсэн.

3/
Мэргэжлийн гэх тодотголтой Засгийн газар нь ах дүү, амраг садны Засгийн газар
боллоо гэсэн шалтгаанаар Ж.Эрдэнэбатын Засгийн газрыг огцруулж байсан.

Харамсалтай
нь 100 хоногийн хугацаа өнгөрөхөд хүүхдийн мөнгийг бүгдэд нь өгдөг болсонгүй.
807,8 тэрбум төгрөгийн концессыг хүчингүй болгосонгүй. Ах, дүүгийн томилгоо
илүү эрчээ авсан. Мөн тухайн үед Ерөнхий сайд болохдоо 60 тэрбумын бичлэгтэй
холбоотой асуудал дээр улс төрийн хариуцлага зайлшгүй тооцох ёстой гэж ярьж
байсан. Өнөөдрийг хүртэл хэнтэй ч хариуцлага тооцсонгүй.

Энэ
бүгдээс дүгнэвэл, У.Хүрэлсүх зөвхөн нүүрсний, зэсийн наймааг гартаа авахын тулд
хуучин Засгийн газраа огцруулж Ерөнхий сайд болжээ гэсэн дүгнэлт хийхээс өөр
аргагүй нөхцөл байдалд хүргэж байна.

Хамгийн
харамсалтай нь дундаж давхаргыг байхгүй болгох МАН-ын бодлогыг У.Хүрэлсүхийн Засгийн
газар үргэлжлүүллээ. Валютын сангийнхантай хэлэлцсэн хэлэлцээрийн хүрээнд
татвар нэмсэн. Хэрэв иргэдээ гэсэн сэтгэлтэй байсан бол заавал өнөөдрийг
хүлээлгүй ОУВС-д гэрээндээ өөрчлөлт оруулах боломж байсан. Төсвийн информ
бодлогын асуудал ер хийгдсэнгүй.

У.Хүрэлсүх
СХД-т очиж нэг удаа утаатай танилцсан. Дахиад утаагүй зуух тараана гэж ярьж
байгаа. Сая БНСУ-д айлчлаад 700 сая ам.долларын зээлийн асуудлыг шийдсэн.
Харамсалтай нь 500 саяар нь бас л зуух тараах тухай ярьж байна. БНСУ руу
айлчилсанаас өөр гадаад хамтын ажиллагаанд дорвитой өөрчлөлт гарсангүй. Гашуун
сухайт манай экспортын орлогын 60-70 хувийг бүрдүүлж байгаа боомт. Харамсалтай нь
боомтын асуудлыг шийдсэнгүй. Эрх баригчид 120 км байсан түгжрэлийг 20 км
болгосон гэж ярьж байгаа юм. Шатахууны үнэ нэмэгдэж, зохиомол хомсдол үүсгэсэн.
Ерөнхий сайд мэдэгдэл хийхдээ үнэ чөлөөлсөн, зах зээлийнхээ жамаар явна гэсэн.
Харамсалтай нь дор нь байгаа сайд, дэд сайд нар нь үнээ хянаж байгаа гэдэг
мэдэгдлийг хийж байсан. Энэ нь Засгийн газрын нэгдмэл удирдлага байхгүй болсныг
харуулж байгаа юм.

Эдийн
засгийн мега төслүүдийн нэг нь ч яригдсангүй. ТЭЗҮ нь гараагүй нефтийн үйлдвэр
барина гэж хоосон юм ярьсан. Ямар нэгэн үйлдвэр барихад ТЭЗҮ дээр тулгуурлаж барьдаг
болохоос үйлдвэр барина, үүний эсрэг байгаа хүмүүс гадаадын тагнуул шүү гэх нь
байж боломгүй юм. Эрүүл мэндийн салбарт шинэчлэлт огт хийгдсэнгүй. Шилэн дансыг
хөтлөхөө бүр больсон. Шилэн дансны хууль У.Хүрэлсүхийн Засгийн газарт
үйлчлэхгүй байна.

У.Хүрэлсүхийг
нийгэмд зайлшгүй хэрэгтэй байгаа реформ шинэчлэлийг хийх юм болов уу гэж харж
байсан. Харамсалтай нь нэг ч ийм шийдвэр гарсангүй. Энэ бүгдээс дүгнэхэд, алсын
хараагүй, иргэний зориггүй, нийгмийг шинэчлэх философи онол байхгүй нөхөд
Монголын засагт 100 хонолоо. МАН-ын засаг барьсан 1 жил 7 сарын хугацаанд дүн
тавих юм бол бид \”–муу” гэдэг дүн өгч байгаа.” хэмээн дүгнэлээ.

Харин Ерөнхий сайд
У.Хүрэлсүх тайландаа \”Засгийн газар байгуулагдаад 100 хоногийн дотор бид 30
ажил хийсэн. Бидний ажлын тайлан сэтгүүл болоод гарсан. Монгол Улсын эдийн
засгийн нөхцөл байдал сэргэж байна гэж дүгнэж болно. 2012 онд 17,5 хувийн
өсөлттэй эдийн засаг байсан бол 2016 онд 1,2 хувь хүртэл унасан. 2017 онд эдийн
засаг тодорхой хэмжээгээр сэргэж, 4 хувийн сэргэлттэй эдийн засгийн бодит өсөлт
гарлаа.

Монгол Улс
дампуурлаа зарлах уу, ОУВС-г сонгож хүндрэлээс гарах уу гэдэг хоёр л сонголт
бидэнд байсан. Улс оронд тулгамдаад байгаа эдийн засгийн хүндрэл бэрхшээлийг
давж туулах нь зүйтэй гэсэн сонголтыг бид хийсэн. Энэ сонголтын үр дүн зөв
байжээ гэдэг нь өнөөдөр харагдаж байна. 2017 оны аравдугаар сард Мүүдс агентлаг
МУ-ын зээлжих зэрэглэлийг нэмэхгүй гэж мэдэгдэж байсан. Хоёр сарын дараа
зээлжих зэрэглэлийг С –гээс В рүү оруулсан. Нэг ёсондоо эдийн засаг тогтвортой
байна гэсэн зэрэглэл рүү оруулж байгаа юм. Дэлхийн банкны судалгаагаар 2019 онд
МУ-ын эдийн засгийн бодит өсөлт 6-8 хувьд хүрэх таамаглал дэвшүүлсэн байна.

2017 онд төсвийн
орлого 500 тэрбум төгрөг давж биеллээ. Гадаад экспорт анх удаа 6,2 тэрбум
ам.долларт хүрлээ. Гадаадын хөрөнгө
оруулалт нэмэгдэж 1,1 тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт орлоо. Гадаад валютын
нөөц нэмэгдэж, 3,2 тэрбумд хүрсэн байна. Ингэснээр долларын ханш тогтвортой буух
хандлага руугаа орж байна. 2016 онд төсвийн алдагдал ДНБ-ий 20 хувьтай тэнцэж
байсан бол 2017 онд ДНБ-ий 9 хувь дээр хүрсэн байна. Бид энэ онд 8 хувьд хүргэх
зорилтыг дэвшүүлсэн. Аж үйлдвэрийн салбарын нийт үйлдвэрлэл 2017 онд 3 ихнаяд
төгрөгөөр нэмэгдсэн байна. Гадаад худалдааны тэнцэл 2016 онд 1,6 тэрбум төгрөг
байсан бол 2017 онд 1,9 тэрбум ам.долларт хүрч 19,7 хувиар ашигтай гарсан
байна.

Хөгжлийн банкны
580 сая ам.долларын өрийг барагдууллаа. 2018 оны нэгдүгээр сард Чингис бондын
500 сая ам.долларын бондын төлбөрийг амжилттай хийж өрийн дарамтаас зөв
менежмент хийж гарлаа. Энэ бүхэн эдийн засаг эрүүлжиж тогтворжих арга хэмжээг
өнгөрсөн хугацаанд хэрэгжүүллээ. 2016 онд монголын эдийн засаг эрчимт
эмчилгээнд буюу сэхээнд орсон байсан. 2017 онд бид энгийн тасагт шилжүүллээ. 2018
онд бид эмнэлгээс гаргах ёстой. Гэрээр нь эмчилж байгаад 2019 онд эдийн засаг
гэдэг хүнийг ажилд нь оруулна. 2020 оноос энэ хүн ажлаа хийгээд цалингаа аваад тогтвортой
ажиллах боломж нөхцөл бүрдүүлье гэсэн зорилт дэвшүүлж байгаа.

Шинэ Засгийг
газар байгуулагдаад хамгийн анхны хуралдаанаараа хариуцлага, дэг журам, төрийн
албаны эмх цэгцтэй байдлыг дээшлүүлэх талаар Засгийн газрын албан даалгавар
гарсан. Энэ дагуу бүх төрийн албаныханд тодорхой арга хэмжээнүүд авч байна.
2018 оныг бид сахилга, хариуцлагын жил болгоё гэж бодож байгаа. Мөн Монгол
Улсын эдийн засгийн уналтыг зогсооно. Энэ хоёр зорилт бол энэ Засгийн газрын дэвшүүлж
байгаа бодлого, хэрэгжүүлэх гол ажил.” гэдгийг дурдаж байлаа.

Ямартай ч Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхулс төрөөс хүссэн суудал болгоноо авсан гэдэг. Харин нийгэм, эдийн засагт хүлээгдсэн
бодлогыг хийж, хэрэгжүүлж чадах эсэх нь энэ онд л харагдах буй за.

Я.Хулан