МАН-ын сөрөг хүчиндээ хийсэн \”сөрсөн базаа\”

 

\”Хаврын синдром”
АН-ын жагсаалаар эхлэх байлаа. \”Эрх
баригчид тэтгэврийн насыг нэмсэн, нийгмийн даатгалын шимтгэлийн нэмэгдэл, хүн амын орлогын шатлалтай
нэмэгдсэн татвар, онцгой албан татваруудын хөлд нийгэм бүхэлдээ өртөж,
шатахууны үнийн өсөлт нь өргөн хэрэглээний барааны үнийг хөөрөгдөж, худалдан
авах чадвар буурч, инфляци нэмэгдэж, ажилгүйлдэлтэй уялдсан ядуурал
газар сайгүй нэмэгдлээ. Иргэдээ ийн зутруу амьдруулж байгаа нь төлөвлөлтгүй, бодит тооцоололгүй
ажиллаж байгаагийн илрэл” хэмээн шүүмжилж, МАН-ыг сонгуулиар амласан амлалтаа биелүүлж ажиллахыг шаардана гэсэн юм. Нэг хэсэг нь
энэ шаардлагыг дэмжиж байсан ч нөгөө хэсэг нь АН-ыг эрх барьж байхдаа Монголын
мөнгө санхүүг, иргэдийн амьдралыг доройтуулсаны гай өнөөдөр ийн илрэн гарч ирж
байгаа хэрэг бөгөөд энэ гажуудлыг засаж залруулах ажлыг МАН л хийж байна хэмээн талцаж байгаа. Тэр ч бүү хэл АН-ын жагсаалын эсрэг жагсаал
зохион байгуулахыг зарим иргэд санал болгоод амжсан юм.

Харин одоо асуудал хэрхэн өрнөх нь тодорхой бус, бүрхэг болоод ирлээ. АН-ынхны
яаравчлан хийсэн өчигдрийн мэдэгдэл агаарт замхрах мэт болов. Өөрөөр хэлбэл,
У.Хүрэлсүхийн Засгийн газрын 100 дахь өдөр тохиож, У.Хүрэлсүх ажлаа
тайлагнахтай нь зэрэгцэн АН-аас түүний Засгийн газарт \”-муу” дүн тавьж
байгаагаа мэдэгдсэн. Энэ үеэр О.Магнай хэлсэн үгэндээ \”Сарын өмнө Засгийг
газарт АН-аас шаардлага хүргүүлсэн. Хоёрдугаар сарын 1-ний өдрийн жагсаал бол нэгдүгээрт,
АН-ын шаардлагыг хүлээж авах жагсаал. Энэ шаардлага бол утаатай, татвартай
холбоотой. Хүн төрөлхтөн технологийн зуун болоод хурдацтай хөгжиж байна. Монгол Улс хүй нэгдэл, чулуун зэвсгийн үе
рүүгээ орж байна. Бид
байрандаа хий эргээд байна. Монголыг \”модерн\” болгохгүй бол бид дэлхийгээс хоцорлоо шүү. Тиймээс эд нар ажлаа
хий гэж байгаа юм. 65-уулаа суудал авна гэдэг бол хүссэн бүх реформоо хийх эрхийг
ард түмэн олгосон гэсэн үг. Тэгэхээр энэ жагсаал мөн нийгмээ \”модерн” болгох хүсэлтэй
иргэдийн жагсаал юм.” гэж тайлбар өгсөн. Харин Ерөнхий сайд өчигдөр тайландаа татвар, тэтгэвэр, ипотек зэрэг шүүмжлэл дагуулсан асуудлуудыг ард
түмний хүслээр хуучин хэвээр үлдээх болсон гэдгээ албан ёсоор мэдэгдсэн билээ. Эрх баригчид 2016 оноос хойш ард түмний шүүмжлэл хүртсэн хэд хэдэн шийдвэрээ цуцлаад байгаа.

Ингэхээр АН-ын хоёр хоногийн дараа зохион байгуулах жагсаал \”модерн
нийгмийн төлөө” өрнөхөөр болж үлдэж байх шиг. Тэгвэл олон нийтийн сүлжээнд АН-ыг жагсаал хийх сэдэвгүй болсонд эмзэглэсэн зарим нэг нь шинэ төрлийн гэмээр
нэгэн зар түгээж эхэлснийг анзаарсан биз ээ. Нэг сэдвээс нөгөө рүү маш хурдтайгаар шилжиж чаддаг
манайхны хувьсамтгай чанар энэ удаад ч дуугүй үлдээсэнгүй. \”Жагсаал зохион
байгуулах сэдэв яаралтай авна, зарна” гэх мэт марзан зар хөврөх болов. Ямартай ч
бухимдалтай сэдэв олныг хөгжөөх хошигнолоор солигдсон нь сайн хэрэг.

Гэвч бидэнд нэн төвөгтэй нэгэн том асуудал жам ёсоороо үлдлээ. Уг нь нэмэгдсэн үнэ дагаж өссөн өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний үнэ,
буурсан, хэвийн хэмжээнд очсон үнийг бас л дагаад буудаг зарчмын төлөө тэмцмээр
байгаа юм. Гэвч энэ сэдвийг бүгд амандаа хэлэлцэхээс бултаараа гараад шаардаж
чадахгүй. Зах зээл гэж энэ бөлгөө. Худалдаа эрхлэгчдийг хэн ч, хэзээ ч, бүр төр ч базаж барахгүй. Ямартай ч сөрөг хүчиндээ барьсан МАН-ын сөрсөн базаа ард түмний оволзсон бухимдлыг дарж, амыг тагласан уу, үгүй юу гэдгийг ирэх сарын 1-ний өдөр харах л үлдлээ.

Я.Хулан