М.Энхболд: Их өрийн үлдэгдэл 3.8 сая ам.долларыг 30 хоногийн дотор төлөх ёстой

 

ОХУ-ын Единая Россия намын урилгаар МАН-ын удирдлага, төлөөллүүд айлчлал хийсэн тухай өнөөдөр МАН-ын дарга М.Энхболд мэдээлэл хийлээ. 

Тэрбээр хэлэхдээ \”Нэгдүгээр сарын 25-27 ны өдрүүдэд намын дарга миний бие, намын Нарийн бичгийн дарга УИХ-ын гишүүн Н.Энхболд, Хотын намын хорооны дэд дарга Ц.Сундуй, Улс төр, намын байгуулалтын газрын дарга Д.Даваасүрэн, миний гадаад бодлогын зөвлөх н.Очирхүү гэсэн бүрэлдэхүүнтэй айлчлал хийгээд ирлээ.

Манай хоёр нам бол Единая Россия намыг байгуулагдсан цагаас хойш хамтарч ажиллаж байна. 2001 онд тус нам байгуулагдсны дараа Ерөнхий сайд асан П.Жасрай тэргүүлсэн манай намын хүмүүс анхны хамтын ажиллагааны талаар яриа хэлэлцээрүүдийг хийх гэж айлчилж байсан юм\” гэлээ.

Айлчлалын үеэр өрийг хэрхэн шийдсэн талаар:

\”Холбооны зөвлөлийн хурлааар хэлэлцэх ёстой хойшлогдоод байсан асуудлууд, Монголросцветмет нэгдлийн хоорондох өрийн асуудал шийдвэрлэх талаар хэлэлцэх асуудалдын дараалалд урагшлуулж оруулах хүсэлтийг хүлээн авч, 27-ны өдрийн хаврын чуулганы нээлтийн хуралдаан дээр Монголын өрийн асуудлыг хэлэлцэж холбооны зөвлөл Төрийн Думын гаргасан шийдвэрийг батламжлах үйл ажиллагааг явуулъя гэж тохирсон.

Ингээд Матвиенко дарга \” Монголын асуудлыг шийдвэрлэх үед Монголын төлөөлөгчдийг нэгдсэн хуралдааны зааланд байлгах хэрэгтэй\” гэж хэлээд бид өчигдөр өглөө хаврын чуулганы нээлтийн арга хэмжээнд оролцож залгуулаад манай энэ асуудлыг хэлэлцсэн. Ингээд 166 гишүүнээс 158 гишүүн дэмжиж 98 хувийн саналаар Монголын 174.5 сая ам.долларын өрийг буюу 97.5 хувийн өрийг тэглэхээр шийдвэрлэсэн. Энэ шийдвэр гарах үеэр Төрийн Дум дээр сөрөг хүчнийхэн хүчтэй эсэргүүцэж \”Монголын өрийг тэглэхгүй. Олон сая малтай өрийг тэглэх нь буруу\” гэсэн байр суурийг илэрхийлж байсан. 

Асуудлыг хэлэлцэхтэй холбогдож бидний зүгээс хоёр асуудалд түлхэц өгч чадсан гэж бодож байгаа.

Нэгдүгээрт, 2016 оны хаврын чуулганы нээлтийн хуралдаанд энэ асуудлыг хэлэлцүүлэхээр асуудал тавьж дэмжүүлсэн.

Хоёрдугаарт, Хурал даргалагч хатагтай Матвиенко Монголын төлөөлөгчдийг бүгдийг нь танилцуулаад холбооны зөвлөлийн гишүүд бидэнд баяр хүргэсний дараа санал хураахад 98 хувиар санал батлагдсан. Бид тэнд байсан учраас өндөр хувьтай батлагдсан гэж бодож байна. 

Энэ шийдвэрийн үр дүнд Монголросцветмет нэгдлийн ОХУ-аас авсан 174.5 сая ам.долларын өрийг 3.8 саяыг нь 30 хоногийн дотор Монгол Улс төлж, үлдсэнийг нь тэглэж байгаа. Ингээд өрийн асуудал бүрэн дүүрэн шийдэгдлээ. 

Айлчлалын хүрээнд ОХУ-ын Единая Россия намын Москва хотын намын хорооны дарга Смолькинтай манай хотын намын хорооны дарга Ц.Сундуй уулзсан байгаа. Бид 25-27-ны өдрүүдэд шаргуу  ажиллаад, амжилттай болсон гэж дүгнээд өнөө өглөө ирлээ\” хэмээн ярилаа.

 

Энэ үеэр МАН-ын дарга М.Энхболдоос зарим зүйлийг тодруулав.

-Өрийг тэглэхдээ ямар нэгэн болзол тавьсан зүйл байгаа юу?

-2010 онд хоёр орны Ерөнхий сайдын хэлэлцээрийн хүрээнд тохирсны дагуу тавигдсан болзол нь их өрийг тэглэсэн зарчимтай адил гэж үзээд 2.5 хувьд ноогдох 3.8 сая ам.долларыг 30 хоногийн дотор Монголын тал Оросын талд төлнө. Үлдэж байгаа 97.5 хувийг шууд тэглэсэн. Өөр ямар нэгэн болзол тавьсан зүйл байхгүй.

-ГХЯ-аас \”Оросын их өр гээд байгаа юмыг их өр биш\” гэх зүйл ярьсан. Оросын тал ч юм уу манай тал их өр биш гэж үзээд байгаа юм болов уу. Энэ тал дээр ямар байр суурьтай байгаа вэ?

-2002 оноос эхлээд их өрийг тэглэх тухай асуудлаар Монгол-Оросын  Засгийн газрын ажлын хэсэг байгуулагдаад ажилласан. Ажлын хэсгүүдийн хүрээнд яригдаж байсан асуудал дотор Монголросцветмет нэгдлийн авсан энэ өр байсан. Тэгэхээр энэ бол их өрийн бүрэлдэхүүн хэсэгт байсан гэж ажлын хэсгийн хүмүүс ярьж байгаа.

Тухайн үед ОХУ-д Элчин сайдаар ажиллаж байсан С.Баяр, өрийг шийдвэрлэх улстөрийн шийдэл гаргах ажлын хэсгийн даргаар ажиллаж байсан Сү.Батболд, эдийн засгийн тооцоог хийж байсан Үйлдвэр худалдааны сайд байсан Ч.Ганзориг нар ажлын хэсэгт байсан.

Эрдэнэт, Монголросцветмет нэгдэл гэсэн хоёр хамтарсан үйлдвэрийн авлага өглөгийн тооцоог эцэслэн хийгээд  их өрийн хүрээнд шийдвэрлэх ёстой гэсэн зарчмын байр суурьтай байтал Монголросцветмет нэгдлийн эцсийн тооцоо гарын үсэг зурж,  шийдвэр гарах тэр цаг үед бэлэн болоогүй учраас их өрөөс сугарч үлдсэн.

Эрдэнэтийнх бол 2003 онд шийдсэн их өрийнхөө хэмжээнд явчихсан. Тийм ч учраас 2010 онд өмнөх их өрийг шийдсэн зарчмыг нь нэг зарчмаар явна гэж хоёр Ерөнхий сайд тохирч байсан байна. Ингэхээр энэ бол яахийн аргагүй их өрийн бүрэлдэхүүн хэсэгт орж байсан. Хэзээ нэгэн цагт Монголчууд зайлшгүй төлөх ёстой л байсан өр.

– 3.8 сая ам.долларыг 30 хоногийн дотор төлөх боломж нь манайд хэр байгаа бол?

– Боломж байсан ч, байгаагүй ч үүнийг төлөхөөс өөр арга байхгүй. Хэрвээ 30 хоногийн дотор 3.8 сая ам.долларыг төлөхгүй бол ОХУ-ын Төрийн Думын гаргасан шийдвэрүүд хүчингүй болвол маш хүнд байдалд орно. 174 сая ам.долларын өртэйгөө л үлдэнэ гэсэн үг. Тийм учраас ямар ч хүнд байсан эрх баригчид, Засгийн газар төлбөр тооцоог нь хийх ёстой.