\”Эх оронч\” нэртэй намын баяр, ардад \”хүртээлгүй\”

 

 

\”Эх орончид” баярлав. Гэхдээ
би, бид ажлаа хийсээр л энэ өдрийг өнгөрүүллээ. Чухамдаа эх орончдын баярын
өдрийг бүх нийтээрээ амарч, нэр төртэйгөөр тэмдэглэн өнгөрүүлэх ёстой байлаа л
даа. Гэвч жирийн иргэн бидэнд тийм
боломж байсангүй.

Үүнээс шалтгаалаад өөрийгөө,
ажлынхнаа, гэр бүлийнхнээ, автобусанд чихэлдэж, жирийн амьдралдаа хутгалдаж
яваа нийслэлчүүдийг, малаа маллаж шинэ төлөө угтан авч буй малчдыг, сурган
хүмүүжүүлэгч багш нарыг, шамдан суралцаж буй сурагчид, оюутнуудыг, иргэдийн
эрүүл аюулгүй байдлын төлөө амрах завгүй ажиллаж буй цагдаа, эмч, төрийн албан
хаагчдыг, төмөр замчид, тээвэрчдийг \”эх оронч” биш юм байна гэж бодогдоход
хүрлээ. Учир нь тэдэнд ямар ч баярын уур амьсгал байсангүй. Бас ямар учир
шалтгаантай баяр болохыг нь ч ойлгосонгүй.

Гэтэл энэ нь яг үнэндээ намын
баяр байх аж. Эх оронч энэ тэртэй огтхон ч хамааралгүй. Харин 1921 оны 3 дугаар
сарын 1-ний өдөр Монгол Ардын Хувьсгалт нам байгуулагдаж байсан тийм л өдөр
байх нь. Тиймээс л иргэд олон нийт сүр болгон тэмдэглэх шаардлагагүй тэмдэглэлт
өдрүүдийн нэг байжээ гэх тайлбарыг эх сурвалжаас авлаа.

МАХН байгуулагдаж, ард түмнээ
харийн дарлалаас чөлөөлж, хөгжил дэвшлийг авчирсан. Энэ маргах аргагүй үнэн.
Гэвч яг ийм утга агуулгатай баярыг бид хуучин 11 дүгээр сарын 26-нд шинээр 12
дугаар сарын 29-ний өдөр тэмдэглэн өнгөрүүлдэг болчихоод удаж байна.
Тодруулбал, 12 дугаар сарын 29-нд \”Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо
сэргээсний баярын өдөр” болгон зарлаж, харийн түрэмгийлэлээс салж, тусгаар улс
болсноо тэмдэглэдэг уламжлал тогтоод нэлээд хэдэн жил өнгөрчихлөө. Яахав АН-ын
санаачилсан баярын өдөр гэж буруутгах нь бий. Гэвч МАН, МАХН бүгд л гараа өргөж
12 дугаар сарын 29-нийг улс нийтээр тэмдэглэх баярын өдөр болгосон л баймаар
юм.

Тэгсэн одоо Монголчууд хэд хэд
хуваагдаж, тусгаар тогтнолын өдрөө тэмдэглэдэг болж байх шиг байна. Ингэж
байхаар 12 дугаар сарын 29-нд АН-ын тусгаар тогтнолын баярыг, 3 дугаар сарын
1-нд МАХН-ын тусгаар тогтнолын баярыг тэмдэглэдэг байя гээд хуульчлачихвал
яасан юм бэ. Иргэд нь ч төөрч будилаад байхгүй урьд ажлаа хийгээд л явна. Амар
шүү дээ.

Харин намын харьяалалтай
нөхдүүд нь ногоон малгайгаа өмсч, эх орончоо тунхаглана уу, эсрэг нам нь
малгайны өнгийг сольж байна уу, толгойгоороо хөл хийнэ үү, хөлөөрөө толгой
хийнэ үү, нэг цагт өстөн явсан хүмүүс хундага харшуулан баярлаж сууна уу ёстой
маньд хамаа алга шүү дээ. Гол нь энэ олон тусгаар тогтнолоо цэгцэлж, нэг л өдөр
ёс төртэйхэн шиг тэмдэглэчихдэг болмоор байна. Үгүй бол Монгол Улс яг үнэндээ
тусгаар тогтноогүй ч юм шиг. Эх орончийн баяраар Маог шүтээд ч байгаа юм шиг
эвгүй сэтгэгдэл төрөөд байна шүү, түшээд минь.

 

Амар