Канад улсын Гадаад Хэргийн Яамны санхүүжилттэй \”Монгол улсад эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоог дэмжих нь” хөтөлбөрийг Бүгд Найрамдахчуудын Олон Улсын Хүрээлэн/IRI/ эхлүүлээд байгаа юм. Олон улсын эмэгтэйчүүдийн эрхийг хамгаалах өдрийг угтан БНОУХүрээлэн, \”Жендэрийн Үндэсний Хороо” хамтран зохион байгуулсан \”Улс төрд Монгол эмэгтэйчүүдийн оролцоо:Бэрхшээл ба Боломж” хэлэлцүүлгийн үеэр Канад Улсын Элчин Сайдын Яамны Элчин зөвлөх, Худалдааны хэлтсийн дарга Дуглас Р. Бингемантай ярилцлаа.
![\"\"](http://undesten.mn/uploads/posts/2016-03/1457408344_f312dea5cc6a003776f0a2366772f40c08032016024007.jpg "\\"\\"")
Шийдвэр гаргах түвшинд канад эмэгтэйчүүдийн оролцоо, ялангуяа улс төрийн салбарт өндөр байдаг. Канадын Засгийн газрын сайд нарын 50 хувийг эмэгтэйчүүд эзэлдэг тухай уншиж байсан юм. Манайд хэзээ ийм болох бол гэж бодогдож байсан шүү?
2015 онд шинээр томилогдсон манай Ерөнхий сайд сонгогдож гарч ирсэн эмэгтэй улс төрчдөөс Засгийн газрынхаа тавин хувийг сонгосон. Манайд эмэгтэйчүүд улс төр, шийдвэр гаргах түвшинд өргөнөөр оролцдог болсон нь ардчиллын зуу гаруй жилийн үр дүн юм. Монгол эмэгтэйчүүдэд тохиолдоод байгаа бэрхшээлүүд, шийдвэр гаргах түвшинд эмэгтэйчүүдийн оролцоог нэмэгдүүлэх чиглэлийн асуудлуудыг сонсоход Канад, АНУ, барууны орнуудад зуун жилийн өмнө тохиолдож байсантай яг адилхан байна. Тиймээс энэ бол нэг талаасаа цаг хугацааны асуудал л даа. Канадад эмэгтэйчүүд тэргүүлэгч, манлайлагч болоход илүү нөлөөлсөн зүйл юу вэ гэхээр ард түмэн нь олон үндэстэн, цагаач иргэд гээд бүтэц нь их өөр байдагтай бас холбоотой, бид хүмүүсээ харж байгаад эрэгтэй, эмэгтэй гэлтгүй хамгийн сайныг нь улс төрд гаргадагтай холбоотой байх.
Та Монголд хэзээ ирэв? Монголын эмэгтэйчүүдийн манлайлал, нийгмийн оролцооны тухайд та ямар ажиглалттай байна?
Би эхнэртэйгээ Монголд ирээд жил гаруй болж байна. Бид хоёр өмнө нь Америк, Канад, зүүн өмнөд Ази, Япон зэрэг олон газар амьдарч байсан. Монголд ирээд харьцуулахад эндэхийн эмэгтэйчүүд үнэхээр хүчтэй юм байна. Гэр бүлээ авч явахад маш том үүрэгтэй, хүүхдийнхээ боловсролд ч илүү үүрэгтэй, ер нь их хүчирхэг, тууштай, шантардаггүй зан чанартай хүмүүс гэж ажигласан. Миний харж байгаагаар бол тэр их боломжууд нь бүрэн хэмжээгээр ашиглагдахгүй байна. Хүний нөөц гэдэг тал дээр бол Монгол эмэгтэйчүүд үнэхээр чадавхитай.
Монголд эмэгтэйчүүд нь эмэгтэйчүүдээ дэмжихгүй, сонгохгүй байна гэсэн дүгнэлт IRI-ийн судалгааны дүнд дурдагдсан байсан, өмнө нь ч энэ тухай олонтаа сонсч байлаа. Канад эмэгтэйчүүд бие биенээ хэр дэмждэг вэ?
Энэ бол зүгээр л хөгжлийн, цаг хугацааны асуудал. Канадын ардчилал Монголтой харьцуулахад илүү арвин түүхтэй, 150 гаруй жилийн настай. Энэ хугацаанд бид асуудлуудаа шийдээд ирсэн. Өнөөдөр Канадад эмэгтэй сонгогч эмэгтэй хүнээ сонгохгүй гэсэн асуудал байхгүй. Нэр дэвшигчдээс хамгийн чадвартайг нь сонгодог. Эрэгтэй сонгогч байлаа гэхэд эмэгтэй нэр дэвшигчийг илүү чадвартай гэж үзвэл түүнд л саналаа өгнө. Нэг жишээ дурдахад, өнгөрсөн сонгуулиар Афган гаралтай Канад эмэгтэй нэр дэвшээд, парламентын гишүүн болсон. Энэ нь анх удаа Афган-Канад эмэгтэй хүн парламентад сонгогдсон тохиолдол юм. Тэр хүнийг тойргийнх нь иргэд өөрсдөө биднийг төлөөлж сонгуульд оролцооч гэж санал тавьсан. Үүний үр дүнд тэр одоо сайдын албан тушаалд очсон.
Энэ удаагийн парламентад 11 эмэгтэй сонгогдсон нь хамгийн их тоо, тэд эмэгтэй гишүүдийн бүлэг байгуулаад олон ажлыг хамтраад хийж байна. С.Одонтуяа гишүүний илтгэлийг өнөөдөр та сонссон,нийтийн эрх ашгийн төлөөх ахиц, дэвшлүүд бас харагдаж байна уу?
– Би бахархаж байна. Тэр 11 эмэгтэй өнөөдрийн албан тушаалд хүрэхийн тулд эрчүүдээс хамаагүй олон зүйл хийж, нөр их хөдөлмөр гаргаж байж үр дүнг нь үзсэн байх. Тэд бол үнэхээр ялагчид.
\”Монгол улсад эмэгтэйчүүдийн улс төрийн оролцоог дэмжих” хөтөлбөр шийдвэр гаргах түвшинд ажиллаж байгаа эмэгтэйчүүдэд ямар боломж олгох вэ?
Хөтөлбөрийн хүрээнд эмэгтэй нэр дэвшигчид, улс төрийн намын удирдлагууд болон иргэний нийгмийн төлөөлөгчидтэй хамтран эмэгтэйчүүдийн улс төр дэх бүхий л төрлийн оролцоог дэмжихээр ажлаа эхлүүлээд байна. Энэ ажлын хүрээнд IRI-ийн баг 2016 оны 1-2 дугаар сард Улаанбаатар болон Өвөрхангай, Дорноговь, Дорнод, Дархан-Уул, Ховд, Дундговь гэсэн зургаан аймагт уулзалт, фокус группийн ярилцлагуудыг зохион байгуулжээ. Тэдний судалгааны хүрээнд улс төрийн зургаан нам болон 29 иргэний нийгмийн байгууллагаас нийт 242 оролцогч талуудтай уулзаж ярилцсан, тэдгээрээс 40 гаруй эмэгтэй нь өмнө сонгуульд нэр дэвшиж байсан.
Эхний ээлжинд эмэгтэйчүүдийн улс төрд оролцох боломж, бэрхшээлүүд нь юу байгаа юм, тэдгээр зүйлсийг тодорхойлж гаргаж ирээд, дэмжиж ажиллахын тулд, асуудлыг шийдвэрлүүлэхийн тулд ойрын хугацаанд юу хийх вэ гэдэг жагсаалт гарна. Үүний дараа богино болон урт хугацааны ямар ямар ажлууд, бодлого хийх вэ гэдгээ тодорхойлно.
Хөтөлбөрийн санхүүжилтийг Канадын Гадаад Хэргийн Яам хийж байгаа. Хэр хэмжээний санхүүжилттэйгээр, хэдий хугацаанд хэрэгжих бол?
Хэдий хэмжээний том төсөл болохыг одоогоор хэлэх боломжгүй байна. Санхүүжилтийн хувьд 2.9 сая канад долларын төсөл юм. Ямар ч байсан бид нөөц бололцоогоо нэлээн дайчилж энэ хөтөлбөрийг хэрэгжүүлнэ. Манай Элчин сайдын яам Монгол улсад байгуулагдаад найман жил болж байна. Гэхдээ үүнээс илүү удаан, олон жилийн өмнөөс Монголд ардчиллыг бэхжүүлэх, нийгэмд эрх тэгш байдлыг бий болгох,үүгээр дамжуулаад үр дүнд хүрэх, эмэгтэйчүүдийн эрх, оролцоог дэмжих хөтөлбөрүүдэд ажилласаар ирсэн.
Эх сурвалж: www.tusgal.mn
