А.Мөнхбат: Ч.Сайханбилэг ч гэсэн хариуцлагагүй зүйл их хийсэн

 

\”Монголын мэдээ” сувгийн \”Явуулын студи” нэвтрүүлэгт Монголын Залуучуудын Холбооны Ерөнхийлөгч А.Мөнхбат оролцлоо.

-Монголын Залуучуудын Холбоо сүүлийн үед ямар үйл ажиллагаа явуулж байна вэ?

-Манайх \”Хулгайчгүй Монгол” хөдөлгөөн эхлүүлсэн. Энэ хөдөлгөөн орон даяар өрнөж байна даа.

-\”Хулгайчгүй Монгол” хөдөлгөөнөөс өмнө \”Хар, цагаан жагсаалт” гаргаж байгаа гэж байсан. Жагсаалт нь бэлэн болсон уу?

-\”Хар, цагаан жагсаалт” гаргах ажил журмын дагуу хийгдэж байна. Удахгүй бид \”100 хар үйл явдал”-ыг зарлана. 1992 оноос хойш Монголын түүхэнд болж өнгөрсөн 100 хар үйл явдлыг Монголын ард түмэн нэрлэж байгаа. 100 хар үйл явдлыг нэрлэж байна гэдэг бол жагсаалт бэлэн болсон гэсэн үг. 100 хар үйл явдалд оролцсон бүхий л хүмүүсийг хар жагсаалтад оруулдаг журамтай.

-Монголын Залуучуудын Холбоо бол ТББ. Дүрмэндээ улс төр, шашнаас хол байх ёстой. Гэтэл \”Хулгайчгүй Монгол”, \”100 хар, цагаан үйл явдал” гээд ярихаар А.Мөнхбат энэ холбоог улстөржүүлээд байна гэсэн шүүмжлэл дагадаг?

-Бид дүрмийнхээ дагуу л ажиллаж байгаа. Дээрээс нь Монголын Залуучуудын Холбооны тавдугаар их хурлаас өгсөн үүрэг даалгаврын дагуу энэ бүгдийг хийж байна. Улс төр хийж байна гэж ярьж байгаа бол улс төр гэж юу юм бэ гэдгийг эхлээд ойлгох хэрэгтэй. Бид Монголын Залуучуудын Холбооноос энэ хүн нэр дэвшиж байгаа гэж нэг ч хүнийг нэр дэвшүүлж байгаагүй. Монголын улс төр, намууд, улстөрчид хариуцлагагүй болчихсон учраас тэр хариуцлагыг нь нэхэж сануулах, хийсэн хар үйл явдлыг нь нэрлэх үйл ажиллагааг \”Хулгайчгүй Монгол” хөдөлгөөн болон \”Хар, цагаан жагсаалт”-аар хийж байгаа юм. Хэрэв итгэлээ өгөөд сонгосон сонгогчид эргээд хариуцлагаа нэхэж байгааг улс төр гэж харах юм бол улс төрд байгаа хүмүүс өөрсдөө улстөрчид биш, хулгайч, луйварчид гэж хэлж болох байна.

-Та твиттер хуудсаараа хар жагсаалтад орсон зарим хүнийг нэрлэсэн байсан. Нууц биш бол энэ жагсаалтад хэн, хэн орсон бэ?

-\”100 хар үйл явдал”-д багцлагдсан 200 гаруй үйл явдал орсон. Иргэд, сонгогчид өөрсдөө нэрлэсэн. Тэр бүхнээс урьдаад ганц, хоёрыг нь зарлаад байх нь тийм ч зохимжтой биш гэж бодож байна.

-Та твиттер хуудсаараа Х.Баттулга гэж зарласан байсан шүү дээ?  

-Твиттерт бол яах вэ. Тухайн хүн өөрсдийгөө хараар зарлагдахаа мэдчихсэн учраас зарласан юм. Миний хийсэн үйлдэл хар биш байсан юм аа гэдэг тархи угаах сурталчилгааны ажлуудыг хийгээд эхэлчихсэн. Мөн Сонгуулийн тодорхой хууль байхад мэдэн будилаад иймэрхүү ажил хийгээд эхэлчихсэн. Би түүнд нь эгдүүцсэндээ л тэр жиргээг хийсэн.

-Та Х.Баттулга гишүүнд жаахан таагүй ханддаг уу, үгүй юу. Ер нь та хоёрын харьцаа хэр вэ?

-Ер нь Монголын бүх улстөрчдөд тун таагүй байгаа. Тэд маш хариуцлагагүй байна.

-Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгт ямар ханддаг вэ?

-Бас адилхан.

-А.Мөнхбатын дургүй улстөрчид хар жагсаалтад, найз улстөрчид нь цагаан жагсаалтад орох нь гэсэн хардлага байгаа?

-Аливаа албан тушаалтан тухайн албан тушаалыг хашиж байх үедээ хийх ёстой ажлаа хийх ёстой л гэсэн зарчим бий. Өөрөөр хэлбэл, хариуцлага гэдэг зүйл албан тушаалтай цуг ирдэг болохоос албан тушаалаа өгчихөөд араас нь матрын нулимс унагаж, борооны араас цув нөмрөөд суух юм бол хэнд ч хэрэгтэй зүйл биш. Тиймээс албан тушаалтан хариуцлагагүй зүйл хийж байгаа бол түүнийхээ төлөө хар жагсаалтад ор гэж байгаа юм. Ч.Сайханбилэг ч гэсэн хариуцлагагүй зүйл их хийсэн.  

-Ч.Сайханбилэгтэй муудах вий гэсэн айдас танд байхгүй юу?

-Байхгүй ш дээ. Би бол Монголын Залуучуудын Холбооны Ерөнхийлөгч. Монголын Залуучуудын Холбооны их хурлаас өгсөн үүрэг даалгаврыг биелүүлж байна. Нөгөө талаар Монголын залуусыг шударга байхыг хүсч байна. Төрд хулгайч, луйварчид гарчихаад бидний тархийг угаагаад, залуудаа сайхан амьдрах гэсэн бидний хүсэл мөрөөдлөөр тоглоод, сонгуулиас сонгуулийн хооронд дүүлэн нисдэг сармагчингууд шиг л байна. Тэгэхээр өнөөдөр энэ бүгдийг Монголын Залуучуудын Холбоо хэлж, эсэргүүцэхгүй бол эцэстээ энэ бүхэн Монголын тусгаар тогтнолд сөргөөр нөлөөлөх хүчин зүйл болж хувирна гэдгийг л хэлээд байгаа юм.  

-Монголын Залуучуудын Холбоо 16-41 насныхныг эгнээндээ нэгтгэсэн том байгууллага байх аа?

-Ер нь бол МАН болон МАХН бол Монголын түүхэнд 95 жилийн түүхтэй. Үүний дараа Монголын Залуучуудын Холбоо яалт ч үгүй орно. Энэ жил манай холбооны 95 жилийн ой тохиож байна. Нэрээ өөрчилж Монголын Залуучуудын Холбоо болсноос хойш 25 жил болж байна. Анх 1921 онд Бошгыг халах залуучуудын эвлэл гэдэг нэртэй байгуулагдаж байсан. Өнгөрөгч 2015 онд Монголын Залуучуудын Холбооны тавдугаар их хурлаар Бошгыг босгох залуучуудын эвлэл болгож өөрчилсөн.

-Бошгыг хална, босгоно гэж юу гэсэн үг вэ?

-Бошго гэдэг бол ерөөсөө л уламжлал шүү дээ. 1921 онд уламжлалаа хална гэж хэлж байсан бол 2015 онд бид уламжлалаа босгох байгууллага боллоо гэж зарласан. Манай залуучуудын байгууллагын \”Ирээдүй өнөөдрөөс эхэлнэ” гэдэг нэртэй дуу байдаг. Тэр дуу ч гэсэн концепцийн алдаатай дуу юм байна гэж үзсэн. 1990 онд Залуучуудын холбоо нэг намын дэргэд байснаа өөрчлөгдөөд нам бус, төрийн бус байгууллага боллоо. Ингээд концепци нь шинэчлэгдсэн үү гэвэл үгүй. Тиймээс 2015 онд бид уламжлалаа босгож байж тэрний үргэлжлэл болж залуучууд явах юм байна гэдэг том концепцийг хийж чадсан. Тэгэхээр одоо \”Ирээдүй өнөөдрөөс эхэлнэ” гэдэг өгүүлбэр бол өнгөрсний ирээдүйг өнөөдөр бид бүтээнэ гэж өөрчлөгдөж байх жишээтэй.  

-Гишүүнчлэлээ хэрхэн явуулж байна вэ?

-Гишүүнчлэл албан ёсоор эхэлсэн.

-Монголын Залуучуудын Холбоо хамгийн олон одонтой байгууллага мөн үү?

-Мөн. Манай холбоо бол хамгийн олон одонтой цорын ганц байгууллага шүү дээ. Манай араас дөрвөн одонтой цэргийн анги нэгтгэл бий.  

-Тэгээд 1981 оноос хойш одон аваагүй юм байна?

-1991 оноос бүх зүйлийг нэг бол төр, нэг бол хувийн хэвшилд найдаад явчихсан. Гэтэл найдсан зүйлээ бид 25 жил хүлээхэд Оюутолгойгоос өөр том бүтээн байгуулалтын ажил юу хийгдэв. Гэтэл одоо эргээд Оюутолгой зөв байсан уу, буруу байсан уу гээд нийгмээрээ талцчихсан, түүн дээр нь хэсэг улстөрч тоглоод байна.

-Тэгвэл таны бодлоор Оюутолгойг ашиглах нь зөв байсан уу, буруу байсан уу?

-Үүнийг цаг хугацаа харуулна. Гэхдээ зөв ч бай, буруу ч бай өнөөдөр Монголын залуучууд бүтээн байгуулалт хийхийн төлөө байна. Өөрөөр хэлбэл, том төслүүдээ хөдөлгөхийн төлөө байгаа.

-Гишүүдээсээ татвар авч байна уу?

-Татвар аваад эхэлсэн.

-Жилд хэдэн төгрөг авдаг вэ?

-Жилд мянган төгрөг авдаг. Мянган төгрөг өгөөд жинхэнэ гишүүн болно. Жинхэнэ гишүүн болсны дараа сонгох болон сонгогдох эрх нь нээгддэг. Харин сонгуульт гишүүн болоод ирвэл сарын 10 мянган төгрөг, жилийн 120 мянган төгрөг төлнө. Энэ нь мэдээж эргээд хариуцлагатайгаа холбогдоно.

-Үүнээс гадна танай холбооны гол орлого байрны түрээс байдаг болов уу гэж бодлоо?

-Байрны түрээс байгаа. Дээр нь бид төсөл их бичдэг. Тэгээд төслөөрөө эргэж санхүүжих ажлууд хийгддэг.

-Түрээсээрээ орлого хэр олж байна?

-Сард 20-30 сая төгрөгийн хооронд л байдаг. Одоо бас эдийн засгийн нөхцөл байдалтай холбоотой жаахан муудаж байна.  

-Холбооны Гүйцэтгэх хорооны гишүүд цалин авдаг гэж байсан?

-Тэгдэг. Гэхдээ дөнгөж л сарын амьжиргаанд хүрэх төдий л цалин авдаг.

-Та цалин авдаг уу?

-Би 400 мянган төгрөгийн цалин авдаг. Манай суурь цалин 400 мянган төгрөг байдаг юм. Түүн дээр хийснээрээ бас нэмэгдэнэ.

-Таныг гурван намын төлөөллийг дэд Ерөнхийлөгчөөр томилсон. Ингээд улстөр хийх гэж байна гэж шүүмжилсэн?

-Ер нь бол таван дэд Ерөнхийлөгчтэй. Монголын Залуучуудын Холбооны үүрэг роль буурах үед намууд дэргэдээ залуучуудын байгууллагатай болоод залуусыг их хуваасан. Бид тэр жишгийг болиулах зорилгоор залуус нутаг ус, үзэл бодлоосоо үл хамаараад нэгдэхийн эхлэлийг тавьсан. Ингэхдээ шууд л намын дэргэдэх залуучуудын байгууллагыг үгүйсгээд эхэлж болохгүй шүү дээ. Үндэсний залуучуудын зөвлөл гээд 330 гишүүнтэй том зөвлөл байгуулагдсан. Тэнд бид жишиг болохоор нэг зүйл хийсэн нь залуучуудын өмнө тулгардаг 16 асуудлаар байнгын хороо байгуулсан. Орон сууц, ажилгүйдэл гэх мэт асуудлуудаа ямар нэг нам, улс төрийн оролцоогүйгээр яаж шийдэх вэ гэдгээ ярьдаг болж байна. Энэ байнгын хорооны жишгийг Ардчилсан намынхан, Хөдөлмөрийн үндэсний намынхан хуулж авсан. Удахгүй МАН-ынхан ч гэсэн хуулах байх.

Одоо та нар намуудын хурлуудыг ажиглаад байгаарай. Ерөнхий нарийнаа, намын даргаа солино, засгаа огцруулна гэх мэт дандаа л албан тушаал, эрх мэдлийн хуваарилалт хийдэг. Харин манай хуралд бол зөвхөн ажлаа л ярьдаг. Зорилтоо биелүүлж байна уу, үр дүн хэр байна гэж ярьдаг.

Намайг улс төрийн ямар нэг намтай холбон хардаж сэрдээд байдаг хүмүүст би \”Уучлаарай бүх нам бол манай нам” гэж хариулдаг. Энэ намууд дотор нэг ч гадаадын нам байхгүй гэж итгэж байна. Тийм учраас энэ намууд л ээлжлээд төр барина. Харин энэ намуудыг өөрчлөх, нуруун дээрээ үүрч явах залуусыг өнөөдөр бид бэлдэж байна.

-\”Хулгайчгүй Монгол” хөдөлгөөнөөс өмнө \”Унадаг дугуйтай Улаанбаатар”, \”Паркаа аваръя” хөдөлгөөн өрнүүлж байсан. Ингэхэд паркаа аварч чадсан уу?

-Паркийн газрын тухайд шударга байх уу, эсвэл шударга бус байх уу гэж хотын даргаас асуусан. Тэрэнд харин хотын дарга би шударга бус байна гээд хариулчихсан. Паркийн асуудал өнөөдөр шийдэгдээгүй л байна. Тэгэхээр тэр тэмцэлд бид биш хотын дарга ялагдсан.

-Газар гэснээс саяхан таныг \”Их тэнгэр”-т газар авсан гээд твиттерт биччихсэн байсан. Үнэн үү?

-Би Дэлхийн залуучуудын ассемблейн Азийн асуудал хариуцсан дэд Ерөнхийлөгч хийдэг. Азийн 27 орны залуучуудын байгууллагыг хариуцсан ажлыг хавсарч хийдэг гэсэн үг. Монголыг сонирхож байгаа Азийн залуучуудад бид хэд, хэдэн төсөл бэлдэж байгаа юм. Тэр төслүүдийн хүрээнд Ази, Европын удирдагчдын уулзалт болох гэж байгаа учраас бид хөрөнгөө нэгтгээд тэнд барилга барих шийдэлд хүрсэн. Өөрөөр хэлбэл, Монголын Залуучуудын Холбоо Дэлхийн залуучуудын ассемблейтэй хамтарч хийж байгаа ажил гэсэн үг.

-Таныг Хөдөлмөрийн яамнаас 600 сая төгрөг авсан гэсэн мэдээлэл нэг хэсэг гараад байсан. Үүнд хариулт өгнө үү?

-Тэр 600 сая төгрөгийг авсан хүмүүс одоо манай нэгдүгээрт давхарт сууж байгаа. Авсан хүмүүс нь 2000 гаруй оюутан байдаг юм. Оюутнуудыг гурван төрлийн ажил дээр бүтэн жил ажиллуулсан. Ямар ажил гэвэл \”Сумын залуус” төсөл. Сумдаа эргэж очихгүй байгаа залуусыг зуны амралтаараа очиж, нэг сарын хугацаанд 200 мянган төгрөгийн урамшуулалтай, нэг сар нь цалингүй ажилла гэдэг төсөл. Нөгөөх нь \”Ажлын гараа” төсөл. Уул уурхай, барилга, зам, инженерийн чиглэлээр суралцдаг залуусыг хоёр жилийн хугацаанд тухайн чиглэлийн аж ахуйн нэгж дээр нь зуны амралтаар нь ажиллуулах хөтөлбөр байсан. Харин сүүлийнх нь цагийн ажил. Залуучуудын Хөдөлмөрийн төв бирж оюутнуудыг цалинтай ажилд зуучилдаг. Тэгж зуучлах ажлын эхний дэд бүтцийг, эхний оюутнуудыг Хөдөлмөрийн яамнаас цалинжуулаад ажиллуулсан юм. Тэгэхээр тэр 600 саяыг авсан хүмүүс бүгд л иргэний үнэмлэх, зурагтайгаа байгаа. Тэрнээс биш энэ мөнгө  А.Мөнхбаттай ямар ч хамаагүй.

-Та твиттерт их идэвхтэй байдаг. Хэдэн дагагчтай вэ?

-Би өмнө нь програм хангамжийн чиглэлээр ажилладаг байсан. Анх Монголд энэ сошиал орчин, сайтууд үүсэхэд ажиллаж байсан хүмүүсийн нэг нь би. Тиймээс сошиал ертөнцийг бүтээлчээр өөрийнхөө ажил, бизнес, амьдралд зайлшгүй хэрэглэх ёстой. Жиргээд байгаа нь бидний буруу биш, харин жиргэхгүй байгаа нь хуучин хүмүүсийн алдаа. Би 40 мянга гаруй дагагчтай. Бөхөөр бол Дархан аварга болчихсон гэсэн үг.

-Таныг твиттерт их бүдүүлэг гэж ярьдаг? 

-Зүгээр тогтчихсон сэтгэлгээ байгаа юм. Би хэн нэгэнд үлгэр дуурайл болох, ямар нэг байдлаар хариуцлага хүлээх үүрэггүй.  

-Дарга бол манлайлал биш гэсэн үг үү? 

-Бид залуусыг өөрсдөө сурах, хөдөлмөрлөхөд нь тээг болоод байгаа шударга бус зүйлсийг цавчиж байх үүрэгтэй. Нөгөө талаас залуучуудад хэрэгтэй байгаа зүйлсийг нэгтгэж, дуу хоолой нь болох ёстой. Тэрнээс би та нарын дарга шүү гээд байдаггүй. Харин та нарын төлөө ажиллаж байна. Ингэхдээ алдаж, онож байгаа зүйл бий гэж хэлдэг.

-Хүмүүс таныг Ч.Сайханбилэгийн хүн гэж ярьдаг. Ч.Сайханбилэгийг Мэдээлэл, шуудан харилцаа холбооны газрын дарга байхад тэнд байсан болохоор ингэж ярьдаг юм болов уу?  

-Ер нь бол биш шүү дээ. Мэдээллийн технологи, шуудан, харилцаа холбооны газарт байхад бид хоёр Монгол Улсын өрх бүрийг интернэттэй, компютертэй болгочихъё, иргэн бүрийг гар утастай, өрх бүрийг олон сувгийн телевиз үздэг болгоё гэдэг дөрвөн зүйлд санал нэгдсэн. Энэ бүх зүйлийг \”Цахим Монгол” хөтөлбөрийн хүрээнд хийсэн. Энэ ажлыг сайн хийсэн, тухайн үед бид хамтарсан нь үнэн. Дараа нь хэрвээ хамтарч байсан бол би Ерөнхий сайд болоход нь хажууд нь очихгүй яасан юм бэ. Очоогүй л байгаа биз дээ. Өнөөдөр миний зорилго өөр болчихсон. Би энэ залуучуудын байгууллагыг байх ёстой түвшинд нь аваачихын тулд ажиллаж байна.

-Та УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших үү?

-Хүмүүс надаас байнга л ингэж асуудаг. Би өмнө нь телевизийн нэвтрүүлгээр УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшихгүй гэдгээ хэлж байсан. Нэгэнт хэлсэн бол хэлсэндээ л байх ёстой шүү дээ. Надад хэд, хэдэн намаас сонгуульд нэр дэвших санал тавьсан. Бас зарим хүн  үхрийн баасыг хашаан дотор нь орж байж л арилгадаг юм, орооч ээ л гэдэг.

Монголын залуучуудын ашиг сонирхлын асуудал байна шүү дээ. Би чинь тангараг өргөөд орж ирсэн хүн. Тэгсэн хэрнээ нэр дэвшээд энэ байгууллагыг гишгүүр юм шиг орхиод явж болохгүй биз дээ. Тийм учраас УИХ-д нэр дэвшихгүй.

-Баярлалаа. Таны ажилд амжилт хүсье.

Эх сурвалж: mnb.mn