ЗХУ-ыг ялалтад хөтөлсөн “хангамжийн үйлдвэр” буюу Монгол Улсаа бид мартаагүй

 

 

 

\”Бүхнийг Фронтод
зориулья”, \”Бүгдийг Ялалтын төлөө золиослоё” уриан дор Монгол Улс ЗХУ-д тусламжийн
цувааг вагон вагоноор, машин машинаар нь хүргэж байсан.

 

 

Тэрчлэн олноос \”Фронт” хэмээх овог
авсан Энгэлийн Бадам гуай шиг олон сайхан сэтгэлт Монголчууд ЗХУ-ын дайчин
баатруудад тусламжийн гараа хайр гамгүйгээр сунгасан. Тэд 1600 хонио бэлэглэж
домог болон яригдаж байсан \”Фронт” Бадам гуайн хэлсэн \”Энэ бол ЗХУ-ын цэргүүдийн
өмнөөс хүлээх Монголын золиос” хэмээх үг шиг сэтгэж, бодь сэтгэлээр өөрсдийн эд
хөрөнгө, мал хуйгаа олон зуугаар нь өгч байсан нь лавтай.

 

 

Үүнээс гадна Монгол
Улсын Засгийн газраас ЗХУ-д хэд хэдэн удаа ихээхэн хэмжээний тусламжийн цуваа
илгээсэн байдаг. Гэхдээ энэ бүгд зөвхөн хуурай тоо, баримт гэдгийг ахмадууд
хэлдэг. Товчхондоо, үүнээс ч их тусламж үзүүлсэн гэнэ.

Ямартай ч, Монгол Улс
ЗХУ-д анхны тусламжийн цуваагаа 1941 оны 11 сард илгээжээ. Ингэхдээ 1941 оныг Хөдөлмөрийн жил болгон
зарлаж, иргэдийг илүү цагаар хөдөлмөрлүүлж байж. Тухайн үед Улаанбаатарт \”Монгол
Улсын аж үйлдвэрийн хоршоо” хэмээгч томоохон хэмжээний аж үйлдвэрийн цогцолбор
байжээ. Ажилчид тэнд хагас, бүтэн сайн, шөнө гэлтгүй ажиллаж ЗХУ-ын цэргүүдэд зориулж дээл, гутал, бээлий, хонины арьсан хүрэм, суран тэлээ,
хонины арьсан цамц, хөнжил зэргийг үйлдвэрлэж ЗХУ-д илгээсэн байна.

Харин хоёр
дахь тусламжийн цуваа 1942 оны 2 сард ЗХУ-д очжээ. 1942 оны 2 сар буюу Улаан
арми байгуулагдсаны 24 жилийн ойг тохиолдуулан Монгол Улс ЗХУ-д тусламж
хүргэсэн бөгөөд түүнийг Монгол Улсын Шадар сайд, ЗХУ-ын ард түмэнд тусламж
илгээх тусгай хорооны тэргүүн С.Лувсан, Жанжин Д.Сүхбаатар агсны гэргий
С.Янжмаа нарын хүмүүс өөрийн биеэр очиж хүлээлгэн өгчээ. Энэхүү тусламжийн
цуваа Фронтод тулалдаж буй генерал Георгий Жуковын армид зориулагдсан байсан
бөгөөд 37 машин 148 тонн тусламж илгээсэн аж.

Үүнд мах, зайдас, талх, тос,
архи, тамхи, гутал, нэхий дээл, хүрэм, бээлий, суран тэлээ, хромон гутал,
даавуун хувцас, элсэн чихэр, чихэр, лаазалсан сүү, гэрийн эсгий зэрэг багтжээ.

Харин гурав дахь цуваа 1942 оны 11 сард очсно бөгөөд маршал Х.Чойбалсан болон
40 гаруй төлөөлөгчийн хамт хүргэж өгчээ. Энэ үед 236 машин тусламж ЗХУ-д очсон
бөгөөд тусламжийн хэмжээ болон нэр төрөл маш их байжээ.

Энэ мэтчилэн дөрөв дэх цуваа 1943 оны 3 сарын
1-нд, тав дахь цуваа 1943 оны 11 сард очжээ. Харин зургаа дахь цуваа буюу
тусламжийн сүүлчийн цуваа 1945 онд ЗХУ-ыг зорьсон бөгөөд энэ үед \”сүүлчийн
тэмээний ачаа хүнд” гэдэг шиг ихээхэн хэмжээний тусламжийг илгээсэн байна.