Шинэ он гарснаар Монгол улсад хэд хэдэн хууль хүчин төгөлдөр хэрэгжиж эхэлж байна. Энэ оноос хэрэгжиж эхлэх шинээр батлагдсан болон нэмэлт өөрчлөлт оруулсан зарим хуулиуд болох Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хууль, Нийгмийн даатгалын шимтгэлийн тухай хууль, Багшийн хөгжлийг дэмжих тухай хууль, Согтуурах, мансуурах донтой хүнийг захиргааны журмаар албадан эмчлэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Төрийн албаны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга зэргийг хүргэе.
Нийгмийн даатгалын шимтгэл нэг хувиар нэмэгдэнэ
Нийгмийн даатгал жил бүр ихээхэн алдагдалтай ажилладаг бөгөөд тэтгэврийн сан хамгийн их алдагдлыг үүрүүлдэг. Тиймээс ч жил бүр улсын төсвөөс нэлээд хэмжээний татаасыг Нийгмийн даатгалд төлсөөр ирсэн. Дэлхийн банкнаас 2013 онд тэтгэврийн хэмжээ, тэтгэврийн шимтгэл зэргийг нарийвчлан судалжээ. Судалгааны дүнд нийгмийн даатгалын шимтгэл 19.4-26.9 хувь гэж гарсан байна. Гэвч ингэж огцом нэмэгдүүлэх нь ажил олгогч болон даатгуулагчид ихээхэн хүндрэл учруулах учир зөвхөн тэтгэврийн санг 2020 он хүртэл үе шаттайгаар нэмэгдүүлэхээр хуульчилсан. 2018 онд 2 хувь, 2019 онд 1 хувь, 2020 онд мөн 2 хувь нийтдээ 5 хувиар нэмэгдүүлэх шийдвэрийг гаргасан.
Шимтгэл нэмэгдсэнээр 2019 оны нэгдүгээр сараас ажилтан 11.5, ажил олгогч 12.5-14.5 хувийн шимтгэлийг Нийгмийн даатгалын санд төлөх болж байна. Энэхүү жил дараалсан нэмэгдлүүдийг ажилтан, ажил олгогч хоёр тэнцүү хуваан төлнө
Төрийн албыг улс төрөөс ангид байлгана
Төрийн албаны тухай хууль долоон бүлэг, 41 зүйлтэй байсан бол энэ оноос хэрэгжиж эхэлж буй шинэ хууль нь 23 бүлэг, 77 зүйлтэй. Улсын хэмжээнд одоогийн байдлаар 190 орчим мянган төрийн албан хаагч ажиллаж байна. Сонгуулийн дараа халаа сэлгээ ихээр хийгддэг төрийн албан хаагчдын хэд нь тогтвор суурьшилтай ажилласныг тогтооход амаргүй. Үүнээс үүдэж төрийн алба тогтворгүй, чадваргүй боллоо гэх шүүмжлэлийг иргэд хэлдэг. Тиймээс төрийн албыг дөрвөн гол чиглэлээр шинэчлэх зорилтыг тавьжээ.
Нэгдүгээрт: Төрийн албыг улс төрөөс ангид байлгах
Хоёрдугаарт: Төрийн албыг тогтвортой, шатлан дэвших (мерит) тогтолцоогоор явуулах.
Гуравдугаарт: Төрийн албыг хариуцлагатай болгох.
Дөрөвдүгээрт: Төрийн албаны зөвлөлийн эрх хэмжээг өргөтгөж, хариуцлагыг чангатгасан юм. .
Согтуурах, мансуурах донтой хүнийг албадан эмчилнэ
Өнөөдрөөс хэрэгжиж эхэлж буй дараагийн хууль бол Согтуурах, мансуурах донтой хүнийг захиргааны журмаар албадан эмчлэх тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга. Согтуурсан, мансуурсны улмаас өөртөө болон бусдад аюул учруулах эрсдэлтэй байдалд орсон, согтуурах, мансуурах донтой болох нь эрүүл мэндийн байгууллагын дүгнэлтээр тогтоогдсон боловч сайн дураараа эмчлүүлэхээс татгалзсан тохиолдолд шүүхийн шийдвэрээр албадан эмчилгээнд хамруулах асуудлыг энэ хуулиар зохицуулж байгаа юм.
Мансуурах донтой ч жирэмсэн, гурав хүртэлх насны хүүхэдтэй эх, мөн насны хүүхэдтэй өрх толгойлсон эцэг, 16 нас хүрээгүй хүүхэд, 60-аас дээш настай хүн болон биеийн хүнд эмгэгтэй хүнийг албадан эмчлэхийг хориглох юм байна. Тухайн иргэнийг албадан эмчлүүлэх саналыг цагдаагийн байгууллагаас гаргах бөгөөд албандан эмчлэх эсэхийг шүүхээс шийдэх аж. Албадан эмчлүүлэгч оргон зайлсан тохиолдолд эрэн сурвалжлах ажиллагаанд зарцуулсан зардлыг тухайн иргэнээс гаргуулахаар хуульд тусгажээ. “Албадан эмчилгээг эмчлүүлэгчийн биеийн байдал, эмчилгээний үр дүнгээс шалтгаалан 3-6 сар хүртэл, давтан эмчлүүлэх тохиолдолд зургаан сараас нэг жил хүртэл хугацаатай хийнэ” гэж тус хуульд заасан байна.
44-өөс дээш хүүхэдтэй бага ангиуд туслах багштай болно
Багш бэлтгэх, багшийн хөгжил, оролцоог дэмжих, ёс зүй, нэр хүнд, нийгмийн баталгааг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулахад орших Багшийн хөгжлийг дэмжих тухай хууль зургаан бүлэг 18 зүйлтэй. 2018 оны зургадугаар сард баталсан уг хууль өмчийн хэлбэр харгалзахгүйгээр Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулж байгаа бүх шатны албан болон албан бус боловсролын сургалтын байгууллагад ажиллаж байгаа багшид үйлчилнэ.
Багшийн хөгжлийг дэмжих тухай хууль нь багш нарын хөгжих боломжийг нэмэгдүүлэхээс гадна нийгмийн асуудлыг нь сайжруулахад чиглэгджээ.
Мод, модон хийцийг НӨАТ-аас чөлөөллөө
Ойжуулалт, цэцэрлэгжүүлэлт, ойн аж ахуйн арга хэмжээний ажил болон импортоор оруулж байгаа гуалингаас бусад бүх төрлийн түлшний зориулалтын мод, тууш чиглэлийн нимгэн давхаргатай хавтан /OSB/, стандартын дагуу хийгдсэн, угсрахад бэлэн модон барилгын угсармал хийцийг өнөөдрөөс Гаалийн болон НӨАТ-аас чөлөөлж эхэллээ.
Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай энэ хууль нь 2022 оны арванхоёрдугаар сарын 31 хүртэлх хугацаанд үйлчилнэ. Энэхүү хууль нь хууль бусаар мод бэлтгэх гэмт хэргийг бууруулах, ойгоос нялх моддыг авч хот суурин газруудыг ойжуулах явдлыг зогсоох зорилтой юм.
ИТХ-ЫН ТӨЛӨӨЛӨГЧИД ДАВХАР АЖИЛ ЭРХЭЛЖ БОЛНО
Монгол Улсын Засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай хуульд өөрчлөлт оруулснаар аймаг, нийслэл, сум, дүүргийн ИТХ-ын нийт төлөөлөгчдийн гуравны нэг нь төрийн албан хаагчаар давхар ажиллах боломжтой боллоо.
