Худал мэдээлэл цацсан хэмээн ОХУ-д шүүмжлүүлсэн Д.Одхүү хоёр орны харилцаанд асуудал үүсгэх үү

$\"\"$

Олон жил дуншсан Эгийн голын усан цахилгаан станцын асуудал Монгол-ОХУ-ын харилцааны эмзэг сэдэв болоод байгаа. ОХУ-ын байгаль хамгаалагчид, улстөрчид, алдартай хүмүүсийн Эгийн голын усан цахилгаан станц Байгаль нуурын сав газарт ноцтой хохирол учруулна хэмээн хүчтэй эсэргүүцэж төр засагтаа хандаад буй. Түүнчлэн Монгол Улсыг эрчим хүчний өөр эх сурвалж олоход туслах, шинэ гарц олох асуудлыг судалж буйгаа илэрхийлсэн. Харин манай талаас усан цахилгаан станц барьснаар ОХУ-д импортлон авч буй эрчим хүчний хэмжээгээ багасгах боломжтой гэж хараад байгаа. Ямартай ч, энэ эмзэг асуудлаар Эрдэнэтийн гэх тодотголтой, Эгийн голын УЦС-ын төслийн захирал Д.Одхүү сонгуульд нэр дэвшиж байгаатай мэдээлэл хийсэн бөгөөд үүнд ОХУ-ын тал шүүмжлэлтэй хандаж байгаа юм.

ОХУ-ын ЭСЯ Д.Одхүүг худал ярьсан гэв

2016 оны 5-р сарын 23-24-ний өдрүүдэд Байгалийн нөөц ашиглалтын хяналтын албаны орлогч дарга А.М.Амирханов тэргүүтэй ОХУ-ын төлөөлөгчид Улаанбаатар хотноо ирж Байгаль нуурын сав газрын Монголын талын голууд дээр барих усан цахилгаан станцуудын төслийн хэлэлцүүлэгт оролцлоо.

Уг арга хэмжээний мөрөөр хоёр тал «Эгийн гол УЦС» барихаар тохиролцсон тухай ташаа мэдээллийг ОХУ-ын болон Монгол Улсын хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүд тарааж эхэлсэн. Уг ташаа мэдээллийг Монголын талын төлөөлөгчдийн тэргүүн, «Эгийн голын УЦС» төслийн нэгжийн захирал Д.Одхүүгийн олон нийтийн сүлжээн дэх хувийн хуудаснаас авсан байна.

$\"\"$

Энэхүү дүгнэлтийг хоёр талын гарын үсэг зурсан протоколыг буруу тайлбарласны үндсэн дээр хийсэн тул олон нийтийн хэрэгслээр тарааж байгаа нийтлэлүүд дэх уг мэдээлэл нь үнэнд нийцэхгүй болохыг Монгол Улс дахь ОХУ-ын ЭСЯ-наас мэдэгдэж байна. Тиймээс болоод өнгөрсөн арга хэмжээ болон түүний үр дүнгийн талаар илүү бодитой төсөөлөл өгнө хэмээн найдаж хэд хэдэн тодруулга хийхийг хүслээ. Манай талын хийсэн дүгнэлтүүд нь бодитой болохыг уг танилцуулгад оролцсон гадаадын болон олон улсын байгууллагын төлөөлөгчид, ажиглагчид батлаж буйг анхааралдаа авна уу.

Монголын талын төлөөлөгчдийн тэргүүний мэдээлснээр Эгийн голын урсацын тохируулгын талаарх түүний зарчмын байр суурь нь дараах үндэслэлтэй. Үүнд:

– түүний бодлоор бол Эгийн гол ОХУ-ын хилийг нэвтэрдэггүй учир уг гол нь хил дамнасан усан объект биш, тэр ч байтугай, Эгийн гол нь Хөвсгөл нуурын сав газарт хамрагдах гэнэ;

– иймээс Эгийн гол нь дотоод урсгалтай гол учир ОХУ, МУ-ын Засгийн газар хооронд 1995 онд байгуулагдсан хил орчмын усыг ашиглах, хамгаалах тухай хэлэлцээрт хамрагдахгүй болно;

– үүний үндсэн дээр Эгийн гол дээр УЦС барих улс төрийн шийдвэр аль хэдийнээ гарсан ба нэгжийн захирлын хэлснээр бол ОХУ, олон услын байгууллагуудын талаас гаргасан байгаль орчны хамгаалал болон экологийн чиглэлээр гарах ямарваа нэгэн санал эсэргүүцлээс үл хамааран уг төслийг хэрэгжүүлэхээр болжээ. Ноён Д.Одхүүгийн хэлснээр бол Москватай солилцох мэдээлэл, хамтын зөвлөгөөн нь Монголын талын хувьд сайн санааны дохио төдий ба хоёр талын хэлэлцээ шаардаагүй, зөвхөн мэдээлэл өгөх зорилготой танилцуулгын арга хэмжээ юм байна.

Өөрсдийн талаасаа, ноён Д.Одхүүгийн Эгийн гол нь Хөвсгөл нуурын сав газарт хамрагдах тухай хийсэн «газарзүйн нээлт» нь алдаатай буйгаа онцлон тэмдэглэе. Эгийн гол нь Хөвсгөл нуураас эхээ авдаг учир уг нуурын сав газарт багтах ямар ч боломжгүй гэдэг нь хэний ч хувьд нууц биш юм. Хөвсгөл нуураас урсан гарч буй Эгийн гол нь Сэлэнгэ мөрөнд цутгаж, цаашлаад манай дэлхийн хамгийн том цэнгэг усан сан болох Байгаль нуурт хүрч, уг нуурын сав газарт хамрагддаг гэдгийг хүн бүр мэддэг билээ. Ноён Д.Одхүүгийн онолоор бол Эгийн гол нь Хөвсгөл нуураас эхээ авч, эргээд Хөвсгөл нуурлуу цутган ордог болж байна.

Эгийн гол нь Байгаль нуурын сав газарт хамрагдах учир ОХУ, Монгол Улсын Засгийн газрын хооронд 1995 онд байгуулсан хил орчмын усыг ашиглах, хамгаалах тухай хэлэлцээр (уг хэлэлцээрийн дагуу талууд нь хил дамнасан гол мөрөн, усан сан ашиглах болон хамгаалах талаар нэгдсэн үзэл баримтлалтай байж, усны нөөцийг байгальд халгүйгээр ашиглах, усны бохирдол болон усны нөөц хомсдохоос урьдчилан сэргийлэх талаар арга хэмжээ авах ёстой) болон Дэлхийн соёлын болон байгалийн өв, эмзэг орчинг хадгалан хамгаалах тухай олон улсын конвенциудад хамрагдах нь гарцаагүй юм.

Ноён Д.Одхүүгийн санаалаар уулзалтын протоколд «өөрийн нутаг дэвсгэр дээрх усны нөөцийг зөв зохистой ашиглах болон хамгаалах асуудлыг бие даан шийдэх Монголын талын эрхийг Оросын тал хүндэтгэх» тухай заалт орсон билээ. Уг заалтыг уулзалтын протоколд оруулахдаа Оросын тал нь дээр дурьдсан хоёр талын Засгийн газар хоорондын хэлэлцээрийн 6-р зүйлийг үндэс болгосон бөгөөд уг зүйлд тус хэлэлцээрийн гол зарчмуудыг дагаж мөрдөх зайлшгүй шаардлагатай гэж заасан байдаг. Эдгээрийн дунд олон улсын эрх зүйн зарчмууд, хил дамнасан гол мөрөнгүүдийн усны нөөцийг харилцан ашигтай болон эрх тэгш удирдах зарчмууд, манай хоёр орны хоорондын 1993 оны 01 дүгээр сарын 20-ны өдрийн Найрсаг харилцаа, хамтын ажиллагааны тухай гэрээний заалтууд орж байгаа.

Оросын тал нь Монголын талын мэдэгдлийг «анхааралд авлаа» гэсэн заалтыг зөвшилцөөд, уулзалтын протоколд оруулсан юм. Үүний хажуугаар ОХУ-ын эрдэмтэн судлаачдын оролцоогүйгээр байгаль орчны цогц үнэлгээг урьдчилан хийлгүйгээр УСЦ барих төлөвлөгөөнүүдтэй яагаад ч санал нийлэхгүй гэдгийг эрс илэрхийлсэн. Уг судалгааны ажлыг эхлүүлэхийн тулд түншийн захиалгаар Францын «Трактебель инжиниринг» зөвлөгөө өгөх компанийн боловсруулсан төслийн техникийн болон байгаль орчны үндэслэл бүхий материалуудыг бидэнд шилжүүлэн өгөхийг хүссэн билээ. Уг материалуудыг хүлээн авсны дараа Оросын талын эрдэмтэн судлаачид цогц судалгаа шинжилгээ хийнэ.

Оросын талын төлөөлөгчдийн саналаар бол уулзалтын протоколын гол санаа нь талууд Байгаль нуурын экосистемд ямарваа нэгэн сөрөг үр дагавар үзүүлэх аливаа арга хэмжээ, үйлдэл хийхгүй гэсэн үүргээ бататгасан гэж үзэх ёстой. «Эгийн голын УЦС» төслийн Байгаль нуурын сав газар, экосистемийн бионөөцөнд үзүүлэх нөлөөг аль болох богино хугацаанд олон услын аж ахуйн нэгжүүд, ОХУ-ын болон МУ-ын эрдэмтэн судлаачдын оролцоотойгоор судлаж эхлэх, «Шүрэн», «Орхон» төслүүдийн байгаль орчны болон нийгмийн үр дагаврын тухай олон нийтийн сонсголыг ОХУ-ын Бүгд Найрамдах Буриад Улс болон Эрхүү мужид зохион байгуулах шаардлагатайг харилцан ойлгосон нь уг уулзалтын эерэг үр дүн болсон.

Үүний үндсэн дээр «Эгийн гол УЦС» төслийг хэрэгжүүлэхийг Оросын тал уг протоколоор хүлээн зөвшөөрсөн гэж хэлэх ямар ч үндэслэлгүй болно. Ноён Д.Одхүүгийн санал болгосноор тус уулзалт нь албан бусаар зохион байгуулав. Тиймээс зарчмын асуудлаар зөвшилцөх бүрэн эрх Оросын талд байх боломжгүй байсан. Энэ тохиолдолд баримт гуйвуулах, мэдээллийг хэтрүүлж ойлгуулах явдал гарсанд харамсч байна.

Үүний хажуугаар онцолж тэмдэглэхэд, Оросын талын санаа зовж байгаа асуудал нь ямарваа нэгэн шунал тачаал, ашиг сонирхлоор хөтлөгдсөн явдалтай холбоогүй гэдгийг илэрхийлье. Бидний талаас тавьж байгаа асуудал нь Байгаль нуурын давтагдашгүй экосистемыг хадгалах хоёр талын болон олон улсын үүргээ биелүүлэхтэйгээр урган гарч ирж байгаа шаардлагатай холбоотой юм.

Тусгаар тогтносон Монгол Улс нь үндэсний эрчим хүчний салбараа хөгжүүлэх, ус ашиглалтын найдвартай тогтолцоо үүсгэн байгуулах дархан эрхтэй нь хэнд ч ойлгомжтой ба уг асуудлыг хэн ч хэлэлцэх эрхгүй юм. «Эгийн гол УЦС» төсөл нь Дэлхийн байгалийн өвийн санд орсон, олон услын хууль дүрмээр хамгаалагдаж буй ай сав газарт үзүүлэх үр дагаврын талаарх олон талт, цогц судалгааны ажлыг урьдчилан хийлгүйгээр уг төслийг хэрэгжүүлэхгүй байхыг л Оросын тал нэхэж байна.

Монгол Улсын эрчим хүчний дутагдлын асуудлыг шийдэх өөр хувилбаруудыг харилцан ашигтайгаар хэлэлцэхэд манай тал бэлэн байна. Бидний авсан мэдээллийн дагуу эрчим хүчний урт хугацааны нийлүүлэлтийн талаарх талуудын хэлэлцээр амжилттай урагшилж байгаа. Уг чиглэлээр бидний хамтын ажиллагаа цаашдаа эрчимтэй хөгжүүлэх, манай найрсаг орны эрчим хүчний салбарт шинээр барих, одоо ажиллаж байгаа объектуудыг шинэчлэнэ гэдэгт бид найдаж байна.

Д.Одхүү: Бид усан цахилгаан станцаа барина, энэ бол
монголчуудын хувь заяаны асуудал

$\"\"$

Эгийн голын усан цахилгаан станцын ажлын явцын талаар төслийн нэгжийн захирал Д.Одхүүтэй МОНЦАМЭ агентлагийн сэтгүүлчид болон ОХУын \”Восточно-Сибирская правда” сонины сэтгүүлч Е.Б. Щербаков нар ярилцлаа.

-Усан цахилгаан станцуудыг барих нь эрчим хүч гаргаж авахын зэрэгцээ ард иргэдийг ундны усаар хангах, үер ус, ган гачигаас сэргийлэх зорилгууд эн тэргүүнд тавигддаг. Энэ утгаараа Монголын хувьд Эгийн голын усан цахилгаан станц чухал ач холбогдолтой?

Ихэнх тохиолдолд дэлхийн улс орнуудад усан цахилгаан станц болон түүний усан санг барих анхдагч хэрэгцээ нь ундны цэвэр усны зохицуулалт байдаг. Монголын хувьд ч ийм зорилготой бөгөөд цэнгэг усны нөөц хомс манай орны хувьд хойшлуулашгүй амин чухал төсөл юм.

-Монголын газар нутгийн дийлэнх нь говь тал шүү дээ?

Сүүлийн 10-15 жилд цөлжилт маш эрчимтэй явагдаж байна. Улс үндэстний амин чухал хэрэгцээ бол мэдээж ус. Гамлетийн \”орших уу, эс орших уу” гэж үг байдаг. Яг л ийм асуулт бидний өмнө байна. Тийм учраас Монгол гэж улс оршин тогтнохын тулд, бага ч гэсэн устай байхын тулд энэ төслийг хэрэгжүүлэхээс өөр аргагүй. Оросын ард иргэд, үүнийг ойлгоно гэж найдаж байна. Жил ирэх тусам ОХУ-аас авах импортын цахилгааны үнэ өсч байгаа. Үүнтэй зэрэгцэн цахилгаан дамжуулах сүлжээний маань хүчин чадлын асуудал тавигдаж байна. Манай улс цахилгаан дамжуулах ганцхан хэлхээ шугамтай, тэр нь аль хэдий нь 30 гаруй жилийн настай болчихсон байгаа. Улс даяараа ингэж ганцхан шугмаас хамаарч болохгүй, тийм ч учраас энэ асуудлыг аль болох хурдан шийдэх хэрэгтэй байна.

–Тоо баримтын талаар асуух зүйл байна. Монголын төвийн эрчим хүчний системийн үйлдвэрлэж буй нийт чадал нь ойролцоогоор 917 мВт бол харин хэрэглээ нь 1071 мВт гэсэн мэдээлэл байсан. Одоогийн байдлаар эрчим хүчний дутагдал болоод энэ үзүүлэлтийн зөрүү ямар байна вэ?

Оргил үеийн өдөр шөнийн ачааллын зөрүү 350 мВт хүрч байгаа. Өвлийн цагт төвийн эрчим хүчний дутагдал нь оройн цагаар 150 мВт болж байна. Энэ нийт хэрэглээний 20% нь болж байгаа юм. Хэрэв өөр бусад улс орон бидний өнөөдрийнх шиг ийм эрчим хүчний хамааралд нөхцөлд байсан бол зүгээр хараад суух байсан болов уу.

-Үгүй л болов уу. 

Эгийн голын төслийг зогсоох хүсэлтэй байгаа хүмүүсээс хэрвээ тэд нар бидний оронд байсан бол яах байсан талаар асуу л даа. Бусад бүх тусгаар тогтносон улсын адилаар бид эрчим хүчний импортоос хараат бус бие даасан байхыг хүсч байна.

-1991 оны анхны ТЭЗҮ–ээр станцын хүчин чадал 220 мВт байсан?

Энэ бол маш энгийнээр тайлбарлагдана. 25 жилийн өмнөх цахилгааны хэрэглээ өнөөдрийнхтэй харьцуулбал тэнгэр, газар шиг ялгаатай. Хэрвээ тэр үед станцыг 220 мВт барьсан бол зөв алхам болох байсан. Одоо Эгийн голын урсацаа эхлээд бүх зүйл өөр болсон. 1991 онд 95 секундед м3 байсан бол одоо 103 м3 болсон. Усан сангийн багтаамж нөөц бас өөрчлөгдсөн. Мөн 1991 онд газар хөдлөлтийн судалгаа хангалттай хийгдээгүй байсан. Энэ мэтээр анхны төслийн бараг 90 хувь өөрчлөгдсөн. Бидний хийж байгаа ажил өмнөх төсөл судалгааг нарийвчилж байгаа гэх боловч үндсэндээ огт өөр шинэ зүйл болж хувирч байна.

-Усан сангийн хэмжээ тоо баримтыг тодруулж болох уу?

Өндөр 103 м, урт 740 м, газрын өндөр 910 м далайн түвшнээс дээгүүр, эзэлхүүн 5,7 тэрбум м3.

– Усан сангийн багтаамж 5,7 тэрбум м3 юм байна. Байгаль нуурт үзүүлэх хор уршгийн талаар ихээхэн яригдаж байна?

Эгийн голын төслийн техник, эдийн засгийн үзүүлэлтийг Оросын Богучанскийн усан цахилгаан станцийг барьсан Франц-Бельгийн Трактабел компани хийсэн. Байгаль нуурт үзүүлэх үр нөлөө төдийгүй Сэлэнгэ мөрөнд үзүүлэх өөрчлөлтийг судласан бөгөөд тэдний судлагаагаар Эгийн голын усан санг дүүргэх 2-3 жилийн явцад үзүүлэх нөлөө 0,023 хувь гэж дүгнэсэн.

-Энэ процент яаж тооцогдсон юм бэ?

-Байгаль нуурын усны нийт эзэлхүүнээс тооцогдож байгаа юм. Өнөөдрийн байдлаар Сэлэнгэ мөрөн болон түүнд цутгадаг гол мөрөн дээр нэг ч станци баригдаагүй байгаа. Тийм байхад яагаад Байгаль нуурын усны түвшин 28 смаар доошиллоо гэж яриад байгаа юм бэ. Энэ талаар ганц монголчууд бид ч биш оросууд ярьж бичиж байна. ОХУ-ын усны нөөцийн агентлагын тооцоогоор Байгаль нуураас авч хэрэглэх Эрхүүгийн усан цахилгаан станцуудын зарцуулалт 700 м3/сек –ээс ихгүй байх ёстой. Гэтэл сүүлийн 2-3 жилийн хугацаанд 1200-1300 м3/сек хүрч байгаа нь бүхэл бүтэн 600 м3/сек-ээр их байна. Яагаад. Яагаад гэвэл Богучанскийн станцийн усан санг дүүргэх гэж бусад станцуудыг ашигтай ажиллуулах гэж Байгаль нуурын усыг Ангар мөрөн рүү эрчимтэй урсгаж байна. Энэ хэвээрээ үргэлжилбэл монголчууд Эгийн голын станци барьснаас бус оросууд өөрсдөө Байгаль нуурыг үгүй хийнэ. Хатуу ч гэсэн энэ бол үнэн.

-Магадгүй оросын талаас хангалттай мэдээлэл цуглуулаагүй байж болох юм. Байгаль орчинд үзүүлэх нөлөө үнэлгээний талаар ямар судалгаанууд хийсэн бэ?

Бид өөрсдөө усан цахилгаан станци барьж сураагүй байна. Дэлхийн түвшний хүчирхэг компаниар бариулахаар ярьж байгаа. Трактебел компанийн хийсэн судлагаа болоод төслийн талаарх бүх мэдээлэл ил тод, нээлттэй байгаа. Улс орон бүр л өөрсдийн ашиг сонирхол, үзэл бодолтой байдаг. Зөв бурууг шүүхэд хэцүү. Ер нь бол Хельсинкийн хэлэлцээрээс эхлээд иймэрхүү маргааныг зохицуулсан маш олон гэрээ хэлэлцээр байдаг. Хил хязгаарын гол усны хэрэглээний зөвшөөрөгдөх хэмжээ 10 хувиас эхэлдэг. Зарим тохиолдолд 30 хувь хүрэх нь ч бий. Орос, Монгол хоёр улсын хооронд 1995 оноос хойш хилийн усны талаар хэлэлцээр хэрэгжиж байгаа. Уг хэлэлцээрт зааснаар Эгийн гол хил хязгаарын гол усанд хамаардаггүй. Зөвхөн Сэлэнгэ. Гэвч олон хүмүүс үүнийг Оросын ашиг сонирхлын үүднээс харж байна. Бид олон жилийн найрамдлын түүхтэй ард түмэн. Гэвч оросууд манай дотоод хэрэгт оролцож байна.

-Байгаль нуурт үзүүлэх нөлөөллийн талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй юу?

Дээр хэлсэнчлэн усны судлагаа хийгдсэн байгаа, энэ жилээс биологийн судлагаа эхлэнэ. Ашиг сонирхлын тухай хуулийн дагуу гуравдагч нейтральный этгээдээр судлагааг хийлгэнэ дээ.

Ер нь бол оросуудын нэрлээд байгаа \”Байкал” гэдэг чинь байгаль гэсэн монгол үг юм шүү дээ. Одоо ч нуурын эргэн тойронд монгол үндэстэн болох буриадууд амьдарч байна. Монголын нууц товчоонд \”Дээр тэнгэрээс заяат төрсөн Бөртэ чино, гэргий Гуа Маралын хамт тэнгис далайг гэтэлж ирээд Онон мөрний эх Бурхан халдун ууланд нутаглаж Батцагаан гэдэг нэгэн хөвүүнийг төрүүлжээ” гэж гардаг. Үүнийг Байгаль нуур гэж олон эрдэмтэд үздэг. Тийм байхад монголчууд өөрсдийн уг гарвалын газар нутгаа сөнөөхийг хүснэ гэж бодож байна уу. Тэгээд ч монголчууд оросуудыг \”орос ах” гэж хүндэлдэг. Бид хоёр орны харилцаанд сэв суулгаж ард иргэдийг муудалцуулах гэсэнгүй, оросууд бид нарт саад болж станц бариулахгүй байна ч гэсэнгүй, харин хамтдаа Байгаль нуурын хувь заяаны талаар хамтдаа зүтгэе л гэлээ.

Дэлхий даяараа усны нөөцийг усан цахилгаан станцын тусламжтайгаар зохицуулдаг болсон. Үер ус, ган гачиг гээд бүхий л цаг үед Байгаль нуурын усыг Эгийн голын болон Байгаль нуурт цутгадаг бусад гол мөрөн дээр станц барьснаар зохицуулах боломжтой.

-Станцийн барилгын бүст хамаарах газар нутгийн ой мод, археологийн олдворын томоохон судлагаа хийгдээд байгаа?

Ганц үүгээр тогтохгүй. Амьтан ургамлын томоохон судлагаа хийсэн. Тухайлбал, загас, усны амьтдын судлагааг америк, австри, германы судлаачидтай хамтарч явуулж байна. Тул болон бусад загас үржүүлгийн ажил бас хийж байгаа. Эгийн голын загас жараахай цөөрч хорогдох бус улам их өсч үржүүлэхийг зорьж байна.

–Археологийн олдворын талаар тодруулъя?

Эгийн голын хөндийд 3-4 жилийн хугацаанд хийгдсэн энэ судлагаанд монголын бараг бүх археологчид оролцсон бөгөөд 400 гаруй булш бунхан олдворыг илрүүлсэн. Энэ олдворуудаараа станцын хажууд бидний хойч үе болон археологи сонирхогч хэн бүхэнд зориулсан Монголын хамгийн том археологийн музей байгуулна.

–Ямар чухал олдворууд байсан бэ? 

– Олон арван ховор нандин олдвор байсан. Тухайлбал, эмэгтэй хүний бортого малгайн металл утсыг ороож хийсэн уран нарийн чимэглэл, хүрэл зэвсгийн үеийн дуулга малгай байна. Судлаачид найрлагад нь Эрдэнэтийн үйлдвэрийн зэс байна гэж үзсэн. Өөрөөр хэлбэл 3000 жилийн өмнө бидний өвөг дээдэс өнөөгийн бидний олборлож буй Эрдэнэтийн зэсийг мэддэг байж таарах нь. Түүгээр зогсохгүй боловсруулж байж. Төв Азийн эртний нүүдэлчид эрэлхэг дайчид байсан гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байх. Үүнтэй энэ зэрэгцээ чадварлаг уран дархчуул байсныг дэлхийд харуулсан нэг олдвор нэмэгдлээ. Монголчууд нүүдэлчид устгаж сүйтгэж байдаг гэсэн буруу ойлголт өнөөдөр хүртэл байна шүү дээ.

-Өнөөдрийн байдлаар станцын барилгын ажил ямар явцтай байгаа вэ?

Өнгөрсөн жил бид зам засварын ажил эхэлсэн, гүүрийн суурь тавир өрөмдлөгийн ажил хийгдэж байна. Ер нь хөрш оронтой хэдий хурдан ойлголцолд хүрнэ төдий чинээ л хурдан барина. Нэг зүйлийг ойлгох хэрэгтэй. Эгийн голын усан цахилгаан баригдснаар ганц Монголд төдийгүй, Орост ч ашигтай. Байгаль нуурын усны түвшин хур бороо багатай жил доошлоно гэж айхгүй болно. Дээр нь цэвэр ус очно. Хятадын Хөх мөрөн дээр усан цахилгаан станц ажиллаж байна. Үер усны аюул, гантай жил ургац алдах зэрэг олон асуудлыш шийдвэрлэж чадсан.

-Бусад сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэрт хийсэн судалгаа бий. Тухайлбал, Оросын нэг эрдэмтэн нарны эрчим хүчний талаар санал дэвшүүлсэн байдаг?

Бодит амьдралд ойрхон юм ярьцгаая. Монгол Төв Азийн тэгш өндөрлөгт байдаг учраас салхи ихтэй. Гэвч салхины хүч, чиглэл маш тогтворгүй байдаг тул энэ төрлийн эх үүсвэр барих боломжгүй болгодог. Нарны эрчим хүчний хувьд ч асуудал шийдэж чадахгүй, тухайлбал өдрийн цагаар эрчим хүч гаргах боловч шөнийн цагийн ачааллыг зохицуулах боломжгүй. Газ хийн эх үүсвэрийн тал дээр бидэнд төсөл хөтөлбөр байхгүй, дээр нь хийн хангамжийн тал дээр бас л гаднаас хамааралтай хэвээрээ үлдэнэ.

–Саяхан Парис хотноо болсон Дэлхийн цаг уурын өөрчлөлтийн хурал дээр олон чухал асуудал хэлэлцэгдсэн Монгол улсын хувьд ямар байр суурь илэрхийлсэн бэ?

Монгол улс хоёр их гүрний дунд оршдог, энэ ч утгаараа сэргээгдэх эрчим хүчний эзлэх хувийг 2020 он гэхэд 20 хувьд хүргэх зорилт тавьсан. Миний ажлын ширээн дээр хоёр хөршийн удирдагчид В.В. Путин болон Си Зиньпин нарын илтгэл байгаа. ОХУ нүүрсхүчлийн хийн хаягдлыг 70 хувь хүртэл, БНХАУ 42 хувь хүртэл багасгах талаар мэдэгдсэн. Мөн түүнчлэн В.В. Путин хэлэхдээ ОХУ зүгээс нүүрсхүчлийн хийг багасгах төдийгүй энэ чиглэлд хөгжиж буй улс орнуудыг дэмжинэ гэсэн юм. Энэ утгаар Эгийн голын станцыг эсэргүүцэж байгаа хүмүүс өөрийн удирдагчдын үгийг үл ойшоож байгаа хэрэг биш гэж үү.

Төгс

$\"\"$

Share Tweet