Хоёр өдөр гамшгаас сэргийлэх нэртэй сүрт арга хэмжээнүүд болж өнгөрлөө. Арай л явдал чирэгдэл ихтэй энэхүү арга хэмжээнээс иргэд юуг ойлгож, гамшгийн үед ямар арга хэмжээ авах талаар тийм ч сайн ойлголт авч чадсангүй. Гэхдээ үнэхээр гамшигт байдал бий болвол яах вэ гэсэн айдас хүн бүрт суусан байх.
Амны билгээс ашдын билэг гэдэг. Гэхдээ юмыг яаж мэдэх вэ гээд таамаглал дэвшүүлээд үзье.
Гэнэт гамшиг болж түгшүүрийн дохио дугарвал эхний ээлжинд сандал ширээн доогуур нуугдаж байгаад дараагийн удаа гадагш гарч дунд сургуулийн талбайд цуглах юм байна. Төсөөлөхөд амар боловч нуранга үүссэн барилгаас, чичирхийлж буй газар дээгүүр, гал шатаж буй обьектоос гарч гүйгээд сургуулийн хашаанд орж зогсоно гэдэг юу л бол. За энэ бол гамшгаас сэргийлэх сургуулалтаас олж авсан миний л мэдлэг юм.
Гэтэл Улаанбаатар 6-7 баллын хүчтэй газар хөдлөлт болсон тохиолдолд 80 гаруй мянган хүн орон сууцнаас гарч амжилгүйгээр барилгын нурангад дарагдаж амь насаа алдана гэсэн судалгаа байдаг байна.
2017 онд Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр 36 мянга гаруй удаагийн газар хөдлөлт бүртгэгдсэн байна. 2.5 магнитудаас хүчтэй газар хөдлөлт 77 удаа бүртгэгдэж, 21 нь хот, суурин газрын оршин суугчдад мэдрэгджээ.
Энэ бол бидний Үндсэн хуулиар хамгаалагдсан “Эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах эрх”-д ноцтойгоор халдаж буй асуудал юм. Өөрөөр хэлбэл бид амь насандаа аюул заналхийлж буй орчин амьдарсаар байна. Улсын хэмжээнд 2018 оны байдлаар нийт 6627 орон сууц ашиглалтын шаардлага хангахгүй, газар хөдлөлтөд тэсвэргүй гэсэн дүгнэлт гарчээ.
Эндээс л бид эрсдлийг харах учиртай. 6627 орон сууцанд амьдарч буй иргэд газар хөдлөлтийг, аюулын дохиог мэдэрч амжилгүй нурангад дарагдах уу?
Аз болж бид Япон шиг газар хөдөлдөггүй, Америк шиг хар шуурга дэгддэггүй оронд амьдарч байна. Гэвч маргааш гамшиг дэгдэж, сүйд хийхгүй гэх баталгаа байхгүй. Тэгэхээр хэнд юунд амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөө даатгах вэ …
Газар хөдлөлтөөс дутахгүй өөр нэг аюул
Газар хөдлөлтийн хүч 6 магнитут хүрвэл нийслэлчүүдийн ихэнх нь гарч гүйж сургуулийн талбайд цуглаж чадахгүйгээр барилгын нурангад дарагдана. Энэ бол буруу төлөвлөлт, авлигад идэгдсэн улсын комиссын буруу шийдвэрийн үйл лай юм. Гэвч газар хөдлөлтөөс дутахгүй аюул бидний хажууханд байна. Энэ талаар УИХ-ын гишүүн Х.Нямбаатар “Улаанбаатар хотын баруун тал, салхин дээр нефтийн бүх компаниудын нөөцийн савнууд байдаг. Гамшиг болж осол тохиолдвол Улаанбаатар хотын 1.4 иргэнд эдгээр нөөцийн савнууд ямар их хор уршиг учруулах бол” гэж ярьсан байдаг. Салхин дээр байрших шатахууны сав гэлтгүй орон сууцны хороололтой бөөр зэрэгцэн байрших шатахуун түгээх станцууд ч бас аюултай. Улаанбаатар хот бол цэнэгтэй тэсрэх бөмбөг дээр байршиж байна гээд хэлчихэд ч буруудахгүй. Нэг дуу авбал бүгд түрнэ гэдэг шиг нэг ШТС – д галын эрсдэлт байдал үүсвэл бүгд дагаад тэсэрч, дэлбэрэх аюултай.
Энэ талаар Онцгой байдлын ерөнхий газрын дарга Т.Бадрал “Шатахууны бүх компаниудын том резерварууд бүгд хотын баруун талд байрласан. Энэ бол том эрсдэл. Хэрвээ тэнд байдал эвгүйтвэл бидэнд гарсан түймрийг унтраах боломж, чадавхи байхгүй” гэжээ. Өөрөөр хэлбэл салхин дээр шатахууны нөөц савнаас үүдэлтэй гал түймэр гарвал манай онцгойгийнхны хүчин чадал хүрэхгүй гэж дарга нь мэдэгдчихлээ.
Бид хаана, ямар орчинд амьдраад байна вэ. Одоо Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржийн хэлдгээр бүгдээрээ Улаанбаатараа орхиод нүүх ёстой юу?
