Монгол Улсаас АНЭУ-д суугаа Онц бөгөөд бүрэн эрхт элчин сайд Ш.Одонбаатартай хоёр орны харилцаа, цаашдын хэтийн төлөвийн талаар ярилцав.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх энэ сарын 28-нд тус улсад хүрэлцэн ирж, энэ сарын 29-нд АНЭУ-ын Ерөнхийлөгч, эрхэм дээд Шейх Мухаммад бин Заид-Аль-Нахъянтай албан ёсны уулзалт хийсэн юм.
Монгол Улс АНЭУ-тай 1996 онд дипломат харилцаа тогтоосон. Бид Булангийн буюу Арабын орнуудтай харилцаагаа идэвхтэй хөгжүүлэлгүй өнөөг хүрлээ.
Сүүлийн жилүүдэд Булангийн орнууд дэлхий нийтийн анхаарлын төвд орсон. Эдгээр орнуудын хөгжлийн бодлого, хөгжиж буй үйл явц олон оронд үлгэр жишээ болохуйц түвшинд болсон. Ази, Латин Америк, Африкийн орнууд Булангийн орнуудтай харилцаа, хамтын ажиллагаагаа хөгжүүлэх сонирхолтой байна. Монгол энэ үүнээс хоцорч болохгүй, эдгээр улстай харилцаагаа идэвхтэй хөгжүүлэх шаардлагатай. Иймд 2019 онд УИХ-аас шийдвэр гарч, АНЭУ-д элчин сайдын яам нээсэн. Гэвч цар тахлын улмаас хоёр жил саатаж, 2021 оны эхээр би томилогдон ирсэн.
Монголд халал аргаар бэлдсэн, хонины махыг манай таван ААН анх удаа АНЭУ-д экспортоллоо.
Хоёр орны улс төрийн харилцаа найрсаг, сайхан харилцаатай. Харилцаагаа хөгжүүлэх эрмэлзэл хоёр талын аль алинд нь бий. Мөн олон улсын хамтын нийгэмлэгт хамтран ажилладаг олон механизм бий. Улс төрийн харилцааны эерэг уур амьсгалыг бид бусад салбарт ч бий болгох шаардлагатай. Сүүлийн үед АНЭУ-д цахим шилжилт, хиймэл оюун ухаан, ногоон хөгжлийн салбар хурдацтай хөгжлөө. Бид хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн салбарт идэвхтэй хамтран ажиллаж байна.
Монголд халал аргаар бэлдсэн, хонины махыг манай таван ААН анх удаа АНЭУ-д экспортоллоо. Дубай хотын худалдааны төвд энэ оны нэгдүгээр сараас хойш худалдаалж, 300 тоннд хүрсэн. Энэ нь бидний харилцааны амжилт юм. Энд махны хэрэглээ өндөр тул дэлхийн өнцөг булан бүрээс мах импортолдог. Махны зах зээл нь ихээхэн өрсөлдөөнтэй ч манай ААН-үүд бүх зөвшөөрлөө авсан. Саудын Араб руу мөн мах гаргахаар ажиллаж байна. Би Саудын Арабыг мөн хавсран суудаг. Бид хонины махаа эдгээр улсуудад тогтвортой нийлүүлбэл малчдад ихээхэн дэм болно. Энд монгол хонины мах бол бэлчээрт тааваараа идээшилсэн, олон төрлийн ургамал идсэн мал гэж одоо л танигдаж байна.
Цаашлаад газар тариалангийн чиглэлд хамтран ажиллах саналууд бий. Арабын орнуудад гурилын хэрэглээ өндөр тул манай улсад улаан буудай тариалах санал тавьж байна. Одоогоор судалгааны хэмжээнд байна.
-Энд хэчнээн монгол хүн ажиллаж амьдардаг вэ?
-Боловсролын салбарт хамтын ажиллагаа байсан тул одоо арваад оюутан их сургуульд сурдаг. Сүүлийн үед энд сургалтын зардал өссөн тул оюутны тоо багассан. Хоёр орны Ерөнхийлөгч нар хэд хэдэн баримт бичигт гарын үсэг зурах ёслолд оролцсон. Эдгээрийн дотор алсын сургалт буюу дижитал сургалт явуулах талаар тусгасан баримт бий. Энэ чиглэлд Эмиратын боловсролын байгууллагууд мэргэшсэн. Орон нутгийн хүүхдүүдэд англи хэлийг алсын зайнаас заах, багш нарыг бэлдэх талаар ярилцаж байна.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Тэрбум мод” санаачилга гаргасны дагуу бид Эмиратын энэ чиглэлийн байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна. Энэ бүсийн улсууд усны хомстолтой, цөлжилттэй. Цөлжилттэй тэмцэх чиглэлээр хамтран ажиллах саналууд бий.
Эдийн засгийн чөлөөт бүсдээ хүнсний бүтээгдэхүүний түүхий эдийг импортлоод, бүтээгдэхүүн болгож буцаагаад экспортод гаргадаг. Эдгээр нь өндөр стандарт хангасан, эрүүл ахуйн шаардлагад бүрэн нийцсэн байдаг тул хүнсний аюулгүй байдлыг хангахын тулд энэ улсаас суралцах шаардлага бидэнд бий.
-Хоёр улсын иргэд харилцан визгүй зорчих боллоо. Энэ шийдвэр хэзээнээс хэрэгжих вэ?
-Бид сүүлийн нэг жилийн турш ажиллаад өнөөдөр энэ шийдвэр албажлаа. 2024 оны нэгдүгээр сараас эхлэн хоёр улсын иргэд харилцан визгүй зорчино. Ингэснээр аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх, худалдааг өсгөх, иргэдийн солилцоо нэмэгдэх, эдийн засагт эергээр нөлөөлөх боломжтой.
Ерөнхийлөгчийн айлчлалаар Улаанбаатар-Дубай хотын хооронд шууд нислэгтэй болох асуудлыг эцэслэв. “Хүннү эйр” компани ирэх сарын 20-ноос эхлэн энэ чиглэлд ниснэ. Энэ нь хоёр орны харилцаанд эерэг нөлөө үзүүлэх нь дамжиггүй. Одоогоор хоёр орны худалдааны эргэлт 18 сая ам.доллар байна.
-АНЭУ газрын тосны томоохон экспортлогч орон. Энэ салбарт ямар хамтын ажиллагаа бий вэ?
-АНЭУ газрын тосны нөөцөөрөө дэлхийд долоодугаарт жагсдаг, энэ салбарт маш их туршлагатай тул хамтран ажиллах боломжтой. Бид хөрөнгө оруулалт татахын тулд ТЭЗҮ нь бэлэн төслүүдээ танилцуулах ёстой. АНЭУ 2021 онд Улаанбаатар дахь ЭСЯ-аа хаасан. Нийт 18 улсын ЭСЯ-ыг хаасны нэг нь Монгол байв. Би энд ирээд уулзсан хүн бүрдээ ЭСЯ-аа нээх хүсэлтийг тавьж, удахгүй дахин нээхээр бэлтгэлээ хангаж байна.
-Манай улсаас жилд хэчнээн шонхор шувууг Булангийн орнууд руу гаргадаг вэ?
Араб үндэстнүүдийн уламжлалд шонхрын ан чухал байр суурь эзэлдэг. БОАЖЯ-наас жилд 200-300 ширхэг шонхор шувууг гаргах зөвшөөрөл өгдөг.
-Мэдээлэл өгсөнд баярлалаа.
