Дахин төрмөөр Даавка минь

 

(Эрхэм нөхрөө хүндэтгэн дурсах сэтгэлээс…)

Олон олон анд нөхдийн дундаас энэ л өдрүүдэд \”эзгүй” байгаа анд нөхөр минь илүүтэй дурсагдана. Заримдаа тэр маань цаг хугацааг андуураад, ирэх газраа эндүүрээд, ер нь л жаахан төөрөөд төрсөн юм шиг санагддаг. Тиймдээ ч буцах гэж яарсан байхаа… Тиймдээ ч зоргоороо хүссэнээрээ явсан мэт ээ. Том орон зай бүтээгээд, онгойтол нь үлдээгээд явчихсан дахин төрмөөр Даавка минь ээ, олон олон хүмүүсийн өмнөөс хүндэтгэлээ илэрхийлэн дурсъя.

15 жилийн өмнө, телевизийн 35 жилийн ойг Даавкатайгаа, Лхагвадашийн оролцоотой үндсэндээ голлож нуруундаа үүрч гарч байснаа санаж байна.

HIT-ийн Даавка буюу Давааням, журмын нөхөр маань Монголчуудад орчин үеийн хөгжмийн талаарх мэдлэг мэдээллийн шив шинэ үүд хаалгыг нээж, хөгжмийн талаарх үнэлэмж, ойлголт, хандлага, эрэлт хэрэгцээг өөр түвшинд аваачиж чадсан юм. Энэ бүхэн нь эргээд рок попын хөгжил өөр түвшинд очих шаардлагыг бий болгож, хөгжиж, шинэ хамтлаг дуучид түүний гараар орж, нэг ёсондоо рок попыг халааж, өдөөж, оргилуулж, хэм хэмжээг бий болгож чадсан. Даавка тэдний өнөөдрийн үнэ цэнийг бий болгосон зөвлөгч, дэмжигч, бүтээгч, продюсер юм. Товчхондоо тэр зөвхөн телевизийн хүн байсангүй, тэр рок поп урлагийн нэгэн чухал цаг үеийн зүтгэлтэн юм. Телевиз, Даавка хоёрын гавъяа их ээ.

Тэр \”тvрvvлдэг\” байсан юм. Хөгжмийн нэвтрүүлгийн ач холбогдол, үүрэг, хэм хэмжээг тэр тодорхойлж, үнэхээр цаг үеэ дагуулсан. Тэр үеийн HIT нэвтрүүлгээс төрж, авч байсан мэдрэмж, танин мэдэхүйн сонирхолтой мэргэн, өргөн царааг хааяа үгүйлнэ, нөхрөө дурсана, эрж хайх мэт бодол төрнө… Бахархалтай бас гунигтай. \”Цэнхэр дэлгэц” жил дараалан үзэгчдийг шив шинээр дагуулсан шинэ жилүүд гоё байсан. Продюсер нь Даавка байсан юм. Кино концерт, клип, арга хэмжээнд Даавкагийн санаа ороход хөнгөн хэрнээ ямар нэг дэвшилт нэмдэг байв. Наймаа панзаараа ч биднээс түрүүлсэн. Sony, nokia гар утсууд зарна. Бээжингийн \”хогны” захыг хэдийдээ ч мэдчихсэн юм, мань хэдийгээ дагуулаад л явж өгч байлаа. Камераас эхлээд студийн техник түүнэ дээ, тэндээс. Шинээрээ шахуу янзын эд олдоно бүр. Ер нь студиудын техникжих жишгийг бий болгосон хүн нь Даавка юм. Энэ мэтчилэн түрүүлж, бидэнд ч зам гаргаж байсан.

Тэр \” терvvлдэг\” байсан юм. Камертон бол сонгодог жишээ нь гэж би боддог. За тэгээд нийтийн дуучид ч HIT-ээр бий болж, шинэ сэтгэлгээ, шинэ маркетингийг хүртэж байсан даа. Сайн найруулагч, хөтлөгч нар, уран бүтээлчдийг бас төрүүлсэн. Бямбасайхан найруулагч тэнд урлагийг урлаж сурсан гэдэгтэй хэн маргахав. HIT-ийн Бямбаа төрсөн юм шүү. Сайн менежер гэдэг хүний нөөцөө итгэж, таньж бүрдүүлдэг, дэмжиж, боломж өгч төрүүлдэг билээ.

Түүнийг би \”өөрчлөгдөшгүй” хүн байсан гэж хэлнэ. 1996 онд телевизийн коридорт урт хар савхин дээлтэй хос хоёртой таарч байсан юм. Чадамгай яриатай, ганган залуу бол Даавка, хажуудах царайлаг бүсгүй нь түүний эхнэр Ганчимэг. Би телевизийн хүн болоод удаагүй, сайхь хоёр \”Хөх тэнгэр” радиогийнх. Ингэж л бид орь залуу насандаа танилцаж, цаашлаад мэдэлцэж, телевизийн студиудын залуу захирлууд мөр зэрэгцэн ажиллаж, журмын нөхөр бололцож явсан. Анхнаасаа л миний анзаарсан \”айхыг мэдэхгүй атаман” зангаа аль ч үед тавиагүй. Шийртэй. Үгээр иднэ, маажна, малтана, доош нь чихнэ, доромжилно. Гэхдээ мань эр өөрийн үнэн бодлоо л ямар ч хориггүйгээр тууж өгч байгаа нь л тэр. Ялангуяа эрчүүд дундаа шүү дээ. Тэвчээргүй хүн бол босоод ирмээр мяална. Ямарсайндаа тавуулаа муушигдаж суухдаа \”чи муу гахай… аа муу гуриа” гээд хүн хүнийг хатгаад дуугүй суудаггүй. Хүмүүсийн өмнөөс тэвчихээ болиод би үздэг дээрээ тавьлаа. Залуу байж. Зайндаа гарчихаад мань хүн \”чи юунд нь өмөөрөөв, үнэн юм чинь…” гэж хэхэ. Тэр өнөөдөр байсан сан бол янзаараа л байх байсан. Сийхгүй үнэгэн заль түүнд байгаагүй. Хурааж хумьж, овойж оцойх айхтар \”ухаан” байгаагүй. Урваж шарваж, хувилзах хуурамч баг байсангүй. Тэр тусмаа л тэр мөн чанараараа цагийн шалгуурт тодорч дурсагдаж байна. Байсан сан бол нөгөө л янзаараа цагаахнаараа онгироод л пээдийгээд л, хаа тэртээх харь гаригт очих мөрөөдөл дотор амьдарч, ганган чамин амьтан телевизээрээ алхаж явах байсан болов уу? Холын дэвшингүй сэтгэлтэн байсан юм даа.

Даавкагийн явсан суусан газар яриа хөөрөө элбэг, охид залуус тойрно. Аргагүй шүү дээ, амьдралаас арай л өөр юм ярина, харна, бас яриа дэлгэхээс хэзээ ч цааргалахгүй. Цаг хугацааны өмнө төрсөн юм шиг хэр нь цаг хугацааг зүгээр л дагаж явсан, тааваараа хүн учраас адгаж, үл ойшоож зугтахаас илүүтэй мэдэн чадан ярьж, хүрээлүүлж суух нь таатай байсан биз ээ.

Хамтдаа \”тэнэж\” явсан түүхүүд чамгүй бий санж. Солонгост болсон хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнийг үзнэ гэж ярьсаар ярьсаар явсан. Лхагвадаш, Даавка бид гурав явж таарсан юм. Ичеонд очоод мань хүн догдлоод л, Лхагваа бид хоёр стадионыг жаахан хэнэггүйдүү харчихаад л. Мань хүн дэлхийн аварга үзэж, бид хоёр ер сүйд болоогүй, үзээгүй. Одоо бодоход үзэх л ёстой байсан санагдаж, \”өөр” байсан түүнийг дурсдаг. Нэг удаа бид хоёр Бээжин явлаа. Манай хүн бас нэг \”чавх\” яриад л, тэнд очиж суух юм шүү гэсээр, би ч сонирхоод явчихав. Хэдэн м/с хурдтай ч юм бүү мэд, сууж бэхэлгээ хийлгээд харвууллаа, бүү үзэгд гэж. Тэр өндөр лүү их хурдтай харвуулчихсан сууж явахад толгой хүзүүгээ хөдөлгөх ямар ч боломжгүй, юу болох нь энэ вэ ч гэх шиг хачин хачин юм бодогдож байдаг шүү. Тэгтэл өндрөөс буцаад л харвадаг юм даа. Унаж няцарч үхэх нь энэ үү л гэмээр болж билээ. Одоо бодоход гоё. Юм үзэж л явсан байдаг. Гэх мэтчилэн хаана сонин юм байна, мэдчихсэн явдаг байсан. Яаж ийгээд пээдийнэ дээ, харин ч нэг. Хятадын өмнөд мужид явж байгаад бид хоёр хоол идэхээр болж Даавка хятадаар хэлж захиалав. Зөөгч нь хэчнээн хэлээд ойлгохгүй, сүүлдээ мань хүн тахиа болж хүртэл донгодов. Хятадын өмнөд хэсгийнхний аялга өөр учраас нөгөөх нь хоолны нэрийг ойлгохгүй байсан байгаа юм. \”Хэлээ мэддэггүй малан хужаа” гээд сүрхий уурласан юм даг хэхэ. Бас нэг удаа Солонгосоос Бээжин явах байсан ч онгоцноосоо хоцорч, хойшлуулав. Унтаж онгоцноосоо хоцрохгүйн тулд шөнө нь ээлжээр жижүүрлэхээр болов оо. Ямар юмаараа жижүүрлэхэв, хоёулаа унтчихсан. Өглөө нь сандраад л хүргүүлэхээр гуйсан хүүхдээ шавдуулж гишгүүлсээр Инчеонд амжиж хүрэв. Буунгуутаа мань хүн \”Өө үхсэн, Инчеон том том гээд л байсан. Томгүй л юм байна ш дээ” гэв. Орж хилийн шалганаар нэвтэрчихээд gate рүүгээ яараад л гүйхээрээ хоёр хүн харайлгав. Сандраад гүйж явахад барагддаг юм бишээ. Тэгж Инчеон тэр дор нь томоо мэдрүүлсэн дээ. Одоо бол хөгжилтэй санагдаж байгаа юм. Арай гэж амьсгаадан гүйсээр онгоцондоо орж суугаад, тайвширч хоёулаа тамхилав(хятадын онгоц хойд суудалдаа татдаг байсан). Мань хүн \”Амждаг л байхгүй юу” гэж пээдийхээ яаж мартахав.

Хөгжмийн мэдрэмж, дур сонирхол, мэдээлэл тийм сайтай хэр нь дуулдаггүй байсан хүн шүү дээ. Хамт караоке орно, сууна. Дуулна гэж байгаагүй.

Хүмүүс бор дарс энээ тэрээ гээд янз бүрээр л ярьдаг. Гашуун чиг ундаа. Хувь тавилан, учрал тохиол хэнийг ч хаашаа ч хөтлөхийг таашгүй. Тэртусмаа цагаасаа төөрч, бүр гаригаа (тивээ ч гэх юмуу) андуурсан гэмээр нөхөрт маань зохьсон зохиогүйн тухай хэн цэгнэх эрхтэй вэ? Түүхийг цөөхөн нь бүтээж, ихэнх нь хүртэж амьдардаг. Тэр амьдарсан цаг үедээ чадсан юм. Төөрөг зөрүү гэмээр орон цагтаа өөрийнхөөрөө \”сэхүүн\” амьдарсан юм. Миний хувьд анд нөхөртөө өгч чадах зүйл бол боломж л байсан. \”Үндэсний телевиз хэзээд чамд нээлттэй шүү” гэдэг байсан. Эргэж ирсэн, явсан, эргэж ирсэн, явсан гээд… сар жилүүд биднийг холдуулж байсан юм билээ. Мэдээж хааяа ч болов утасдаж, хальт ч болов уулзаж явснаа хэнд зарлахав, сүүлд нь өөртөө л баярлаж байгаа юм. Ээж аавтай нь утсаар ярьдаг байлаа. Ээж нь сүүлд нэг ярихад \”баярлалаа, их баярладаг шүү. Гэхдээ одоо болно доо, миний хүү…” гэсэн юм хэлдэг юм. Энэ үгэнд тайвшрах ч шиг, нэг талдаа бас хар буух ч шиг болж, очиж биеэрээ уулзахаар шийдсэн. Хамгийн сүүлд зориод очиход Даавкагийн нөгөө л дотоод хүсэл эрчим нь хэвээрээ, эрмэлзэл, эвлэрэл хоёр тас огтлолцож байхыг харсан. Тэрнээс хойш удаагүй дээ, хөөрхий.

Өөд болсных нь дараа Наранзун гэхчлэн ойр байсан нөхөд нь телевизээс үдэж гаргах санаагаа хэлсэн. Үеийн эрхэм нөхрөө онцгойлон хүндэтгэж болох ч монгол ёс горимоо бодоход үнэндээ боломжгүй санагдсан. Цагтай, зүгтэй гаргачихаад телевизээр дайруулаад гаргана гэснээс үүдэн учир жанцан, өөрийн бодлоо хэлсэн. Радио телевизийн байранд мянгаад хүн ажиллаж байхад тэдний өмнөөс \”за” гэж болоогүй, болох ч үгүй юм.

Мөнх юм шиг андуурах энэ амьдрал… Мөрөө үлдээсэн анд нөхөр минь алга л. 50 жилийн түүхэнд HIT ямар тодоор бичигдсэнийг тэр өөрөө ч мэднэ. Энэ өдөр баярын бас хүндэтгэлийн өдөр өө. Мөн чанараараа дурсагдах, дахин төрмөөр Даавка минь, эрхэм нөхөр минь хүндэтгэе, дурсъя…

Дотны найз Мянганбуугийн Наранбаатар