Гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх ажлыг зохицуулах Зөвлөл, Цагдаагийн Ерөнхий Газар хамтран “Архидалт-Гэмт явдалтай тэмцэхэд төрийн болон төрийн бус байгууллагуудын хамтын ажиллагаа” сэдэвт хэлэлцүүлгийг Хууль зүйн үндэсний хүрээлэнд өнөөдөр зохион байгуулж байна. Улсын хэмжээнд 2017 онд 32259 гэмт хэрэг бүртгэгдсэнээс 4012 буюу 12.4 хувь нь согтуугаар үйлдэгдсэн байна. Согтуурсан үедээ зөрчил гаргасны улмаас өнгөрсөн онд 86497 хүн саатуулагджээ. Үүний 6.3 хувь нь эмэгтэй, 271 буюу 0.31 хувь нь насанд хүрээгүй хүн байна. Цагдаагийн байгууллагаас аймгийн Эрүүл мэндийн газар, Бүсийн оношлогоо, эмчилгээний төвтэй хамтран архи хэтрүүлэн хэрэглэгч 911 иргэдийг үзлэг, шинжилгээ, оношлогоонд хамруулан архинд донтох өвчтэй иргэдийг сайн дурын эмчилгээнд хамруулах ажлыг тогтмол зохион байгуулж байгаа бөгөөд 431 иргэнийг архины албадан эмчилгээнд хамруулжээ.
ЦЕГ-ын Урьдчилан сэргийлэх хэлтсийн ахлах мэргэжилтэн Б.Бүрэнбаатараас зарим зүйлийг тодрууллаа.
-Өнгөрсөн онд архинаас үүдэлтэй гэмт хэргийн тоо нэмэгдсэн байна. Энэ талаар мэдээлэл өгнө үү?
-Монгол Улсын хэмжээнд өнгөрсөн онд 32 мянга гаруй гэмт хэрэг гарсан. Эдгээр гэмт хэргийн 30 хувь нь “Хүний эрүүл мэнд, халдашгүй байдлын эсрэг” гэмт хэрэг эзэлсэн байгаа. Дээрх ангилалд багтсан гэмт хэргүүдийн 50 орчим хувь нь согтуугаар үйлдэгдсэн гэмт хэргүүд эзэлж байна. Тэгэхээр гэмт хэргийн үйлдэгдэж буй гол шалтгаан нь архи. Жилд 300 орчим хүн архины хордлогын улмаас амь насаа алддаг. Энэ бол асар өндөр тоо юм. Өнгөрсөн жилд л гэхэд стандартын бус архи хэрэглэн амиа алдсан тохиолдлууд зөндөө гарч байсан. Тэгэхээр архины хэрэглээ монголчуудын дунд маш их байна.
-Архинаас үүдэлтэй гэмт хэргийн хохирогчид нь ямар хүмүүс байна вэ?
-Ерөнхийдөө хохирогчдын 45 хувь нь хүүхэд эмэгтэйчүүд байдаг. Тэдгээр хүмүүс архидан согтуурсан хойноо гэр орондоо очоод агсам согтуу тавьснаас гэмт хэрэг гардаг. Архи савнаасаа бусдыг дийлдэг гэдэг дээ. Тэгэхээр иргэдийн зүй зохистой хэрэглээ ухамсрыг дээшлүүлэх л шаардлагатай байна.
-Жилд 300 орчим хүн архины хордлогоос болж амь насаа алддаг гэж байна. Энэ бол маш өндөр тоо. Танайхаас архи согтууруулах ундаанд хяналтыг хэрхэн тавьж байна вэ?
-Бүгд хуулийн хүрээнд хяналтаа тавиад явдаг. Наад захын жишээ дурьдахад манай хойд хөрш ОХУ-д оройн 22:00 цагаас үдийн 12:00 цаг хүртэл согтууруулах ундаа огт худалдаалдаггүй. Гэтэл манайд өдөр шөнөгүй хулгайгаар худалдаалж байна. Архи согтууруулах ундаа худалдаалж байгаа аж ахуйн нэгж байгууллага болон дэлгүүрүүд хуулиа мөрдөж ажиллах шаардлагатай. Хууль бус байдлаас болж жилд 300 гаруй хүн архинд хордоод нас барж байна.
П.Болормаа: Манай эмнэлгээр үйлчлүүлэгчдийн тоо жил тутам нэмэгдсээр байна
Наркологийн Төвийн эмчилгээ эрхэлсэн орлогч дарга П.Болормаагаас дараах зүйлийг тодрууллаа.
-Танай эмнэлэгт архины хамааралтай хүмүүс хэр их хандаж байна вэ?
-Манай эмнэлгээр үйлчлүүлэгчдийн тоо жил тутам нэмэгдсээр байна. Сүүлийн таван жилийн статистикаас харахад эмэгтэй үйлчлүүлэгчдийн тоо хоёр дахин нэмэгдсэн онцлог ажиглагдаж байгаа. Архинд донтох эмгэгийн түвшингээр харвал нэлээд хожуу буюу архагшсан шатандаа эмнэлэгт хандаж байгаа нь эдгэрэлтийн түвшинг бууруулж байна.
-Хандаж байгаа хүмүүс хэр удаан эмчилгээ хийлгэдэг вэ?
-Манай эмнэлэг орны хүрэлцээ, хангамж, төсвийнхөө хүрээнд нэг өвчтөнд 10 хоногийн эмчилгээ хийдэг. Гэтэл дэлхийн бусад орны жишгийг харахад эмчилгээ дор хаяж нэг сар үргэлжилдэг. Тэгэхээр давтан эмчлүүлэх тохиолдол их байна. Тиймээс давтан ирүүлэхгүйн тулд 10 хоног эмчилгээ хийлгээд гарсан хүмүүстээ сэтгэл заслын эмчилгээг үргэлжлүүлэн үзүүлэхээр хувийн болон төрийн бус байгууллагуудтай хамтран ажиллаж байна.
Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн судалгаагаар 2017 онд архины хордлогын улмаас 356 хүн нас барсныг өмнөх онтой харьцуулахад 15,5 хувиар өссөн байна. Харин өнгөрсөн 2016 онд 308 хүн архины хордлогоор нас баржээ.
Н.Алтанцэцэг
