Үүрэг гүйцэтгэгчид сонгуулийг жижиг тойргоор явуулахаар \”тохиров\”

 

 

 

 

УИХ дахь МАХН-МҮАН-ын \”Шударга
ёс” эвслээс Ч.Улаан, Д.Тэрбишдагва нарын гишүүд гарснаар тус эвслийн гишүүдийн
тоо 6 болсон. Хуулиараа эвсэл 8 гишүүнтэй байж эрх зүйн чадамжтай болдог бөгөөд
6 болсноор \”Шударга ёс” эвсэл гэж зүйл огт байхгүй болов. Ингэснээр \”Шударга ёс”
эвсэлтэй хамтарч 39-өөс дээш суудал бүрдүүлж эрх барьж буй АН-ын Засгийн газар
огцрох учиртай. Гэсэн ч АН-ынхан Засгийн газраа авч үлдэхийн тулд хуулийг
өөрсдийн өнцгөөс тайлбарлаж цаг хожиж сонгууль хүргэхээр зүтгэж байна. Нөгөө талд
МАН ч гэсэн хоёрын хооронд сонгууль дөхсөн энэ үед АН-ын Засгийг унагаад яах юм
билээ хэмээн бодоцгоож байна. МАН-ын бүлгийн дарга С.Бямбацогт \”Хуулийн
хүрээнд бол эвсэж байгаа эвсэл нь задрахаар Засгийн газар чадамжгүй болох эрх
зүйн орчин бүрдэх нь ойлгомжтой.

Гэхдээ сонгууль дөхсөн энэ богино хугацаанд
одоогийн Засгийн газрыг огцруулах эсэх асуудлыг ярих нь зөв үү, буруу юу.
Хэдийгээр Засгийн газрыг огцруулах бүрэн үндэслэлтэй ч хоёрын хооронд сонгууль
болоход богинохон хугацаа үлдлээ шүү дээ” хэмээн хэлсэн. УИХ дахь
МАН-ын бүлэг ингэж бодож байна. Харин МАХН Засгийн газрыг огцруулахыг хүсч
байна. Гэхдээ АН, МАН хоёр санал нийлж байхад бусад нь МАНАН-д зүгээр л
дарагдаад өнгөрдгийн адилаар АН Засгийн газраа авч үлдэнэ. Ингэхдээ сонгууль Засгийн
газраа үүрэг гүйцэтгэгчийн хувиар ажиллуулна. Энэ мэт асуудал болон намын жагсаалтын
28-ыг хүчингүй болгосонтой холбогдуулан АН өчигдөр өглөө хаалттай шуурхай
хуралдаж нэгэн шийдвэр гаргасан нь сонгуулийг жижиг тойргоор явуулах шийдвэр
юм. Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгийн байгуулсан Шийдлийн Засгийн газрын үед АН-ын
нэр хүнд маш ихээр унаж, сүүлдээ үүрэг гүйцэтгэгч болсон Шийдлийн бус \”Шившгийн”
Засгийн газрын улмаас сонгуулийг жижиг тойргоор явуулахаар болжээ. Энэ нь намын
нэр хүнд үгүй болсон үед сонгодог сонгуулийн систем бөгөөд сонгогчид намын нэр
хүндээс шалтгаалж нэр дэвшигчдийг сонгох бус нам хамаагүйгээр тухайн тойрог
буюу газарт илүү танигдсан хүнийг сонгодог тогтолцоо юм. Жишээлбэл, АН-ын нэр
хүнд хэчнээн доройтсон ч Баянхонгороос Х.Баттулга гарах нь ойлгомжтой шиг тийм
л сонгуулийн систем.

Жижиг тойргоор сонгууль явуулахыг МАН дэмжээд байгаа
бөгөөд ингэснээр АН, МАН-аас олонд танигдсан, нөлөө бүхий улстөрчид өөр
өөрсдийн бор оготно нь ч андахгүй болсон \”дош”-ноосоо сонгогдоно. Хамгийн гол
нь, ийм системээр сонгууль явуулах нь нөгөө чансаа доогуур намуудад тун чиг
халгаатай. \”Оймсныхон” ч бүр арчигдана. МАНАН нийлж сонгуулийг жижиг тойргоор
явуулахаар тохиролцсонтой холбогдуулан УИХ-ын гишүүн Г.Уянга \”Хоёр нам нийлээд тойрог
тохироод ороод ирлээ. Тойргийн хэсгийн хороодод ажиллах Ардчилсан нам, МАН-ын
хүмүүс бэлэн байгаа. Гэтэл жижиг намуудад тийм боломж хомс. Сонгуулийн тойргийн
хороо байгуулах асуудал нь 76 тойргийн хэмжээнд бус Цэцийн хүчингүй болгосон
28-ын хүрээнд яригдах ёстой байсан”гэсэн юм.

 

Улстөрийн МАНАН

АН, МАН хэдийгээр хамтраагүй,
сөрөг хүчин болсон ч өөрсдийн байр суурийг бэхжүүлэх асуудалд байнга хамтарч
бусад нам, хүчнүүдийг үгүй хийдэг. Тиймдээ Монголын төрд тогтсон МАНАН улам бүр
өтгөрч, зузаасаар. АН, МАН хамтарч бусад намуудыг улстөрийн тавцнаас бүрмөсөн
арчих олон талт ажил хийж байгаа бөгөөд үүний нэг илрэл нь жижиг тойрог.
Түүнчлэн ИЗНН, ХҮН зэрэг намууд УИХ-ын сонгуульд оролцохгүй болсон нь үүнтэй
холбоотой. Өнгөрсөн сонгуулиар УИХ-аас багагүй суудал авсан МҮАН, МАХН-ыг МАНАН
улстөрийн тавцнаас шахан зайлуулахын тулд намын жагсаалтыг үгүй болгож,
гишүүдийг нь өөртөө нэгтгэв. Өдгөө УИХ-д дөрвөн суудалтай байсан МҮАН-д нэг ч
гишүүн үлдсэнгүй. Харин МАХН-д \”оймсны” хэд л үлдлээ. Тэднээс энэ сонгуулиар
УИХ-аас суудал авна гэдэг хэцүү.

Дээрээс нь Ч.Улаан, Д.Тэрбишдагва нарын
хөрөнгөтэй, чансаатай гишүүд МАХН-ыг орхисон. Өдгөө МАХН-аас УИХ-д сонгогдох
ганц л боломжтой хүн харагдаж байгаа нь тус намын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, УИХ-ын гишүүн асан Ж.Сүхбаатар. МАН-д гомдож нүүр буруулсан басхүү нэлээд боловсролтой гэгддэг
түүнийг МАНАН \”босоо\” С.Ганбаатартай тааруулж хэрхэн \”өвдөг шороодуулахаа\” бас тооцоолоод байна. Өөрөөр хэлбэл,
энэ сонгуулиар МҮАН, МАХН болон бусад намуудад нэг ч суудал өгөлгүйгээр улстөрийн
тавцнаас бүрмөсөн арчих гэж байна. Энэ МАНАН л лав арилахгүй ээ.

 

Төгс