Гашуунсухайт-Ганц мод боомтын хил дамнасан төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажил Монголын тал өргөн цариг барьсантай холбоотойгоор арав гаруй жил гацаад байгаа билээ.
Харин тухайн төмөр замын бүтээн байгуулалтын ажлыг үргэлжлүүлэхээр Монгол Улсын Засгийн газар 14 мега төслийнхөө нэгдүгээрт эрэмбэлж, гэрээ хэлэлцээрийг үе шаттайгаар явуулж байгаа билээ.
Тэгвэл тухайн төмөр замыг холбох ажил ямар шатандаа яваа талаар холбогдох сайд нараас мэдээллийг тодрууллаа.
Аж үйлдвэр эрдэс баялгийн сайд Ц.Туваан “Гашуунсухайт-Ганц мод боомтын хил дамнасан төмөр замын хил холболтын асуудлаар хоёр улс ажлын хэсэг гарган ажиллаж байна. Монгол талын Ажлын хэсгийг миний бие ахалж байгаа. Хоёр орны ажлын хэсгийнхэн уулзаж хил холболтын шийдвэрийг ойрын хугацаанд хийхээр төлөвлөөд байна. Энэ нь зөвхөн төмөр замын хил холболт бус нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээ, уурхайн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх гэсэн гурван цогц асуудлыг шийдвэрлэх юм.
Ерөнхий сайдын БНХАУ-д хийсэн айлчлал, Шанхайн хамтын ажиллагааны хуралд явахдаа “Чайна Энержи” компанийн төлөөлөлтэй уулзсан уулзалтаас тодорхой шийдлүүд гарсан. Манай улс энэ онд 80 сая тонн нүүрс экспортлохоор төлөвлөсөн. Энэ нүүрсний ихэнхийг Гашуунсухайт-Ганцмодны боомтын авто тээврээр хийж байгаа. Энэхүү боомтын төмөр замыг ашиглалтад оруулсны дараа Ханги-Мандал, Шивээхүрэн-Сэхээ, Бичигт-Зүүн хатавчийн төмөр замын хил холболтууд хийгдсэнээр жилдээ Монгол Улс 120 сая тонноос доошгүй хэмжээтэй нүүрсийг экспортолно гэж тооцож байгаа.
Төмөр замын гэрээ хэлэлцээр бэлэн болсон. Нүүрс худалдах, худалдан авах гэрээний хэлэлцээр явагдаж байна. Мөн “Эрдэнэс тавантолгой” компанийн Баруун, Зүүн цанхын орд одоогийн хүчин чадлаараа одоо гаргаж байгаагаасаа илүүг гаргах боломжгүй байгаа. Тэгэхээр олон улсын нээлттэй тендер зарлаж, шинээр “Онч хараа”, “Бор толгой” зэрэг өмнө нь судлагдсан байсан ордуудаа хүчин чадлаа нэмэгдүүлэх байдлаар ашиглалтад оруулж илүү их нүүрс экспортлох боломж бүрдэх юм. Эдгээр асуудлыг цогцоор нь шийдэж байж бид гацаанаасаа гарна.
Тус төмөр зам 2015 оноос хойш ашиглалтад орсон бол манай улс 232 сая тонн нүүрс тээвэрлэж, 18.5 тэрбум ам.долларыг нэмж олох боломжтой байсан гэх тооцооллыг манай яамнаас гаргасан.
Харин Хятадын тал 14 тэрбум юанийн асуудал ярьж байгаа. Үүний 7.2 тэрбум юань нь цаад талаасаа Ганцмод боомт хүртэл барьсан 300 гаруй км төмөр зам, 10 жил ашиглалтгүй байснаас 2.7 тэрбум юань, терминал барихад 4 тэрбум юань гээд нийтдээ 2.3 орчим тэрбум ам.долларын алдагдал, зардал хүлээсэн гэх асуудал яригдаж байгаа.
Монгол Улсын засгийн газрын үйл ажиллагааны хөтөлбөрийн 14 мега төслийн төмөр замын холболтыг нэгдүгээрт эрэмбэлэгдсэн. Гашуунсухайт-Ганцмодны төмөр замын хил холболтын гэрээг энэ ондоо багтаан хийхээр төлөвлөж байна. Гэрээ зурагдаад 2027 он гэхэд бүх бүтээн байгуулалтын ажил дуусаж, тээвэр хийгдэнэ гэж ойлгож болно” гэлээ.
