“Эрчист Монгол” төрийн өмчит ХХК-ийн захирал Г.Амартүвшин эдийн засгийн сэтгүүлчидтэй уулзан, асуултад хариулав. Тэрээр энэ ажлыг өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард хүлээн авсан. Энэ хугацаанд ямар ажлууд хийснээ танилцуулав.
Энэ компани уул уурхайн бус, төрийн өмчит компаниудыг дээвэр дороо нэгтгэн, нэгдсэн удирдлагаар ханган, “Эрдэнэс Монгол” нэгдлийн жишгээр ажиллах юм. Г.Амартүвшин захирлын яриаг хүргэе.
-Эрчим хүчний салбарын 27 компани манай нэгдэлд шилжин ирсэн. Компани бүр нэг ТУЗ-тэй байсныг 14 болгон бууруулав. Мөн ТУЗ-ийн хараат бус гишүүдийн томилгоонд анхаарч ажиллана. Барууны орнуудад эрчим хүч үйлдвэрлэгчид дуудлага худалдаанд орж, хэн нь хамгийн хямд үнэ хэлсэн нь бүтээгдэхүүнээ борлуулдаг. Бид энэ жишиг рүү явах ёстой.
Удахгүй эрчим хүчний компаниудад олон улсын аудитын шалгалт оруулна. Болж өгвөл Big4 буюу олон улсад хүлээн зөвшөөрөгдсөн, хамгийн том дөрвөн аудитын компаниар шалгалтыг хийлгэнэ. Учир нь Үндэсний аудитын газрын тайлан хангалтгүй байдаг.
skip-share
Бид улсын төсвөөс санхүүжилт огт аваагүй. Ирэх онд ч авахгүй.
Мөн эрчим хүчний салбарын норм, нормативыг шинэчилнэ. Эрчим хүчний яам энэ салбарын бодлогыг баталж, хэрэгжүүлэлтийг хянаж, аюулгүй байдлыг ханган ажиллана. Харин бид харьяа байгууллагуудынхаа санхүү, засаглал, хөрөнгө оруулалтыг л хариуцна.
Бид улсын төсвөөс санхүүжилт огт аваагүй. Ирэх онд ч авахгүй. Харьяа компаниудаасаа менежментийн төлбөр авдаг. “Эрдэнэс Монгол” 2 хувийн төлбөр авдаг. Бид 0.2 хувийн төлбөр авч байна. Эрчим хүчний 27 болон бусад салбарын зургаан компани бүртгэлээ шилжүүлээд байна.
Эдгээрээс МИАТ л ашигтай ажилладаг. Тус компани сүүлийн жилүүдэд ашигтай ажиллажээ. Иймд стратегийн хөрөнгө оруулагчтай хамтран ажиллаж, МИАТ-ын 50 хүртэл хувийн хувьцааг олон нийтэд санал болгох боломжтой.
Ирэх сараас тус компани Сингапур руу нислэг үйлдэж эхэлнэ. Нийт 20 онгоцтой болох шаардлагатай юм билээ. Мөн шинэ нисэх буудалд ачаа тээврийн агуулах барих гэх мэтээр хөрөнгө оруулалтууд хүлээгдэж байна. Иргэний агаарын тээвэр их өрсөлдөөнтэй салбар. МИАТ гадаадын тээвэрлэгчидтэй үнэ, чанараар өрсөлдөн ажилладаг нь компанид эергээр нөлөөлж байна.
Харьяа 33 байгуууллагын бүх захиралтай гэрээ байгуулж, ажлыг нь KPI буюу 80-90 үзүүлэлтээр үнэлдэг болно. Өмнө нь ямар байсан гэхээр төрийн өмчит компаниуд хамтран ажилладаг байгууллагууд руугаа албан бичиг илгээн, сэтгэл ханамжийн судалгаа авдаг байжээ. Цаашид судалгааг хаалттай хийдэг болно. Хэн, ямар үнэлгээ өгснийг тухайн захирал мэдэх боломжгүй.
skip-share
Өмнө нь ямар байсан гэхээр төрийн өмчит компаниуд хамтран ажилладаг байгууллагууд руугаа албан бичиг илгээн, сэтгэл ханамжийн судалгаа авдаг байжээ.
Өнгөрсөн хугацаанд бид захиргааны зардалд дүн шинжилгээ хийж, өртгийг судалсан. Ингэхэд манай харьяа компаниудын өөрийн хөрөнгийн өгөөж дунджаар 1.8 хувь байна. Энэ нь маш бага үзүүлэлт.
Ийм учраас гаднын хөрөнгө оруулагчид хөрөнгөө оруулахгүй. Ер нь “Эрчист Монгол” нэгдлийн тодорхой хэмжээний хувьцааг ч хөрөнгө оруулагчдад санал болгох боломжтой. Энэ нөхцөлд хөрөнгө оруулагчид сонирхоно.
Одоогоор МИАТ-д IPO буюу хувьцааг нь нээлттэй худалдах бэлтгэлийг эхлүүлсэн. Мэдээлэл, холбоо, сүлжээ компанийн тодорхой хувийг энэ компанитай яг адилхан үйлчилгээ үзүүлдэг буюу шилэн кабел эзэмшигч хувийн хэвшилд санал болгон нэгтгэх хувилбар бас бий.
Төрийн өмчит бүх компанийн хувьцааг заавал нээлттэй худалдана гэлгүй, тухайн компанийн онцлогийг харгалзана. Ер нь төр аль ч салбарын компанид 50 хүртэл хувийг эзэмших нь хангалттай. Энэ үед Төрийн өмчийн бодлого зохицуулалтын газар ажиллах шаардлагагүй болно.
Дэд бүтцийн, төрийн өмчит компаниудыг манай нэгдэлд бүртгэсэн. Эдгээрээс УБТЗ-ыг буцаагаад гаргана. Учир нь тус хувь нийлүүлсэн нийгэмлэгийн 50 хувийг Монголын Засгийн газар, үлдсэн 50 хувийг ОХУ эзэмшдэг. Хоёр Засгийн газрын гэрээний дагуу ажилладаг онцлогтой тул тусдаа байх нь зөв гэж үзсэн.
Цаашид Хөдөө аж ахуйн бирж гэх мэт энэ салбарын компаниудыг “Эрчист Монгол”-ын харьяанд оруулна. Гэхдээ бидний зорилго аль болох олон компанийг хяналтдаа оруулах биш юм. Төрийн өмчийн компаниудын засаглалыг сайжруулан, ашиг орлогыг нэмэх нь л бидний гол зорилго.
Би эдийн засагч хүн тул тоонд л анхаарна. Захирлуудын үр дүнг харгалзан, цаашид тухайн хүн компанийг үргэлжлүүлэн удирдах, эсэхийг шийднэ. Хэрэв тухайн компани алдагдалтай ажиллавал удирдлагыг солихоос өөр аргагүй.
Одоо манай компанид 42 ажилтан ажиллаж байна.
УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалангийн Казахстан улсад хийсэн айлчлалын бүрэлдэхүүнд би багтсан юм. Тус улс уран, газрын тос олборлодог. Нэг хүнд ногдох ДНБ нь 20 мянган ам.долларт хүрчээ. Манайд энэ үзүүлэлт 5800 ам.доллар байна. Тэнд шинэ компанийг 48 цагийн дотор байгуулж, гаднын компаниудад газрын эрхийг 20 жилийн хугацаатай олгож байна. Мөн Казахстаны биш Английн хуулиудыг бизнесийн орчиндоо мөрдөж эхэлжээ.
Энэ мэтээр хөрөнгө оруулагчдыг татаж байна. Бид олон жил нүүрс олборлолоо. Одоо уран, газрын ховор элемент олборлож, баяжуулах үйлдвэрүүд байгуулан, уул уурхайг дараагийн түвшинд гаргах цаг болсон.
Дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнууд газрын ховор элементийн төлөө хүчтэй өрсөлдөж байна.
