Д.Уранбилэг: Манай урлан бүтээх төвд 16 хүртэлх насны бүхий л хүүхдүүд суралцах боломжтой

Хичээл,
сургууль эхлээд удалгүй аав, ээжүүд маань хүүхдээ хөгжүүлэхээр \”Монголын
Хүүхдийн урлан бүтээх төв” -г зорьдог билээ. Монголын ирээдүйн алдартан,
авьяастнуудыг бэлтгэдэг тус төвийн захирал
Д.Уранбилэгтэй хүүхдүүдийн авъяасыг нээх боломжийн талаар ярилцлаа.

 

Сайн байн уу. Танай төвийн ажил хэр байна. Дугуйлангууд
хичээллэж эхэлсэн үү?

– Манай ажил
эхлээд ид оволзож байна. Хүүхдийн
тоо мэдээж хязгаартай. Өнгөрсөн жил манайд 1200 орчим хүүхэд бүртгүүлснээс 800
гаруй нь суралцаж төгссөн байгаа. Энэ жил 16 төрлийн дугуйланд 2000 орчим хүүхэд
бүртгүүлсэн. Энэ жил нэлээд өргөн багтаамжаар хүүхдүүдээ авсан хэдий ч
бүртгүүлж чадаагүй олон хүүхэд байгаа.
Бүртгэлээс хоцорсон хүүхдүүдээ ирэх 11,12 дугаар сард нэмэлт элсэлтээр авна. Өвөл
болоод хүйтрээд ирэхээр эцэг, эхчүүд ханиад томуу хүрнэ гээд бага насны
хүүхдээ явуулах нь цөөрч, хүүхдийн тоо 20-30
хувиар буурдаг. Иймээс бүртгүүлж чадаагүй хоцорсон хүүхдүүдээ нэмэлт элсэлтээр
авахаар төлөвлөсөн.

Би Монголын
хүүхдийн урлан бүтээх төвийн захирлын албыг 2016 оны 12 дугаар сарын 1-нд хүлээж
аваад багагүй ажлыг амжууллаа. Манай төвд
уран бүтээл хийх сонирхолтой, сурч
боловсрох хүсэлтэй хүүхдүүд ирдэг. Гоё энеригтэй газар шүү. Олон улсын болон
дотоодын олон томоохон арга хэмжээний үзэсгэлэн уралдаан зохион байгуулсан нь
үр дүнгээ өгсөн.

 

-Сүүлд хийсэн ажлуудаасаа тодруулж яриач. Танайхыг
дан ганц Монголдоо үйл ажиллагаа явуулдаг гэж хүмүүс ярьдаг. Гадаадын ижил
төрлийн байгууллагатай харилцаатай
ажилладаг уу?

-Монгол туургатан хүүхдийн Уран бичлэгийн
наадмыг ӨМӨЗО-ы Соёл урлагийн солилцооны нийгэмлэгтэй хамтран зохион
байгууллаа. Олон улсын хүүхдийн уран бүтээлийн наадмыг Монгол Улсад анх
удаа амжилттай зохион байгуулсан. Энэ жилийн хувьд Монголын
урлан бүтээх төв \”Өв соёлоо дээдэлдэг, бүтээлч Монгол хүүхэд”
уриатай ажиллаж байгаа.

Улс үндэстний дархлаа бол ард иргэд
уламжлалт түүх соёлоо хэрхэн зөв өвлөж үлдэх, зохистой залгамжлан авч явахаас
шууд хамаардаг. Бидний хойч үе ирээдүйн Монголын хөгжлийг бүтээх хүүхдүүд түүх
соёлоо мэдэж өв уламжлал, зан заншлаа дээдэлдэг байж улсаа хүчирхэг авч явна
шүү дээ. Тийм учраас бид хүүхэд
багачууддаа түүх, өв соёлоо залгамжлуулан үлдээх баялаг бүтээгчдийн сурган
хөгжүүлэх эрхэм зорилго болгон ажиллаж байна. Мөн \”Орд”
хэмээх хүүхдийн уран бүтээлийн сайхан галерейтай болсон. Тун удахгүй албан ёсны
нээлтээ хийнэ.

-Хүүхдийн
уран бүтээлийн галерейн нээлт хэзээ болох юм бэ?

-Монголд хүүхдийн тодотголтой анхны галерейг энэ сарын
29-нд албан ёсоор нээнэ. Уран бүтээлч хүүхэд бүр бие даасан болон
хамтарсан үзэсгэлэн гаргахыг хүсдэг. Гэвч тэдний маань жишигт нийцсэн, гол нь
үнэ төлбөргүй галерей байдаггүй. Тиймээс энэ маань хүүхдийн хөгжлийг бодитоор
дэмжихүйц ажил болсон. Галерейн нээлтийг тохиолдуулан Монголын
хүүхдийн урлан бүтээх төвийн үе, үеийн төгсөгчдийн шилдэг бүтээлийн үзэсгэлэн
гаргахаар олон ажил төлөвлөж ажиллаж байна. 

-Олон улсын
хүүхдийн уран бүтээлийн наадамд хэдэн
орны уран бүтээлч хүүхдүүд оролцсон бэ?

-Наадамд БНХАУ,
ӨМӨЗО, Бүгд найрамдах Болгар улс, Монгол Улсаас 510 хүүхэд, нийт 580 бүтээлээр
оролцлоо. Оролцсон бүх хүүхдээ , урамшуулсан. Энэ үзэсгэлэнгийн гол зорилго нь
хүүхдийн авьяас чадвар, бүтээлч сэтгэхүйг олон нийтэд таниулах, Монгол орны
түүх, зан заншил, өв соёлыг сурталчилах, хүүхдийн хүсэл тэмүүллийг дэмжих,
хөгжүүлэх юм. Эдгээр олон улсын наадмыг зохион байгуулснаар уран бүтээлч
хүүхдүүддээ урам зориг хайрласан, нөхөрлөлийг батжуулсан үр дүнтэй ажил болсон.

Бид Олон улсын хүүхдийн уран бүтээлийн наадмыг жил бүр
уламжлал болгон зохион байгуулахаар зорьж байна. Ирэх жил ӨМӨЗО-ы Хөх хотод хийхээр төлөвлөж
байгаа. Монгол Туургатан хүүхдийн уран
бичлэгийн наадамд Буриад , Халимаг, Тувагийн хүүхдүүдийг хамруулахаар ярилцаж
байна. Гол нь санхүүжилтийн асуудлаа хэрхэн
шийдэхээс л шалтгаална.

 

 

 

Ирэх 11, 12 дугаар сард нэмэлт элсэлт авна

–Энэ
жилийн хувьд нэлээд өргөн багтаамжаар хүүхдээ авсан гэж байна. Дүүргүүдэд урлан
бүтээх төвийн салбар байдаг уу?

-Одоогоор салбар байхгүй
байгаа. Салбар байгуулахад хөрөнгө мөнгө, санхүүжилт, багш боловсон хүчний
асуудал гээд зөндөө олон зүйл шаардлагатай
байдаг. Дүүргүүдийн Засаг дарга нарт Урлан бүтээх төвийн салбар
байгуулах хүсэлт тавьсан.Зарим дүүргийн Засаг
дарга дэмжсэн.

Манай төв Монгол Улсдаа үнэ төлбөргүй үйл
ажиллагаа явуулдаг. Нийслэлийн 137 сургуулиас хүүхдүүд хамрагддаг.
Алслагдсан дүүрэгт , боловсорч байгаа бага насны хүүхдүүд манайд хамрагдаж
чаддаггүй. Иймээс бид өнгөрсөн жилээс алслагдсан дүүрэг\”Гүүднебурс”гэдэг олон улсын
байгууллагатай хамтарч ажилласан. Энэхүү байгууллага
бүх санхүүжилтийг гаргаж , манай төвтэй хамтарч алслагдсан
дүүргүүдийн хүүхдийг сургалтыг явуулахад 100 гаруй хүүхэд хамрагдаж байгаа. Амьдралын
боломж тааруу, эцэг эх нь хүүхдээ дугуйланд зөөх боломжгүй хүүхдүүдийг энд
хамруулсан байгаа. Энэ жил гэсэн сургалтаа зохион байгуулах
гээд \”Гүүднебурст” олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллана.
Энэ жил Сэлбэ, Улиастай гэх мэт газрууд явуулна. Мөн хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийн нөхөн
сэргээх төвтэй бас сургалтыг явуулна.

-Хүүхдийн урлан бүтээх төв үнэ төлбөргүй
сургалтаа явуулж байгаа. Харин бусад хүүхдийн хөгжлийн байгууллагууд ихэнх нь
төлбөртэй байдаг шүү дээ?

-Миний хувьд Монголын Хүүхдийн урлан бүтээх төвийн
сургалтыг үнэ төлбөртэй байлгахын эсрэг байр суурьтай байдаг. Учир нь манай төв
газар зүйн байршлын хувьд гэр хороололтой хаяа дэрлэдэг болохоор амьжиргааны
төвшин доогуур, амьдралын боломжгүй хүүхдүүд сурагчдын 50-60 хувийг эзэлдэг.
Хэрэв төлбөртэй болговол энэ хүүхдүүд сургалтад хамрагдах боломжгүй болно.
Хүүхдүүд цагийг дэмий сэлгүүцэж өнгөрөөснөөр элдэв гэмт хэрэг, ёс бус зүйл рүү
татагдаж орно. Иймээс манай байгууллага төлбөртэй сургах боломжгүй. Олон сайхан
авьяаслаг хүүхдүүдээ дэмжих, ур чадварыг нь хөгжүүлэх, олон улсад таниулах чин хүсэлтэй байдаг. Бид хүүхдийн хөгжлийн
төлөө бүх боломжоо дайчлан ажиллаж байна

-Ямар
ангид хүүхдүүд ихээр элсэг суралцдаг вэ?

-Бүртгэлийн
явцыг харж байхад уран зургийг нэлээд ихээр сонгож байна. Хүүхдүүдэд
ер нь зураг зурах сонирхолтой байдаг. Манайд уран зургийн дөрвөн анги байдаг ч жанрынхувьд
өөр өөр байдаг. Иймээс уран зургийн анги хамгийн түрүүнд бүртгэл нь дуусдаг.
Үүний дараа анхан шатны анги байгаа. Анхан шатны анги 6-11 насны
хүүхдүүдийг хоёр жилийн хугацаанд багаж бариулж сургана. Мөн ерөнхий хичээлийн
анхан шатны ойлголт болон цаашид энэ хүүхэд ямар мэргэжлээр
явах хүсэлтэй байгааг чиглүүлж өгнө.Үүний дараа мэргэжлийн
ангидаа ордог. Тэгэхгүй бол сийлбэр, уран хайчилбар,
нисэх загвар гэх мэт ангид багаж, хэрэгсэл их хэрэглэдэг
учраас анхан шатны ангид сургах шаардлагатай байдаг юм.

-Дугуйлан хамрагдаж байгаа хүүхдүүдийг насны
хувьд ямар байдаг бэ?

-Насны ангиллаар нь, 6-16 насны хүүхдүүдийг хамруулж байгаа. Нэг хүүхэд долоон хоногт
хоёр удаа дугуйландаа суудаг. Тухайлбал, өглөө хичээлтэй хүүхдүүд өдөр
дугуйландаа сууна. Харинөдөр хичээлтэй хүүхдүүд өглөө
дугуйландаа 1-2 цагхичээллэдэг. Манай төв хүүхдүүдээ ханиаднаас урьдчилан сэргийлэх
үүднээс халуун аарцаар үйлчилдэг. Хүүхдүүд дугуйлангаа тараад аарцаа уугаад гэр
лүүгээ явдаг.

-Дугуйлан явж байгаа хүүхдийн
бүтээлээрбие даасан үзэсгэлэнгаргадаг уу?

-Ерөнхийдөө сардаа 1-2 үзэсгэлэн гаргаж байгаа. Ингэхээр
хүүхдүүдийн хувьд ихидэвхтэй болдог. Одоо тийм үзэсгэлэн гарна, бүтээлээ бэлдээрэй гэхээр
хүүхдүүдийн их идэвхтэй хамрагдаг. 11 сард Солонгосын Элчин сайдын яамтай
хамтарсан үзэсгэлэн, уралдаан зохион байгуулна.

-Хүүхдүүдийг тэмцээн уралдаанд оролцход нь
багш нар хүүхдээ сонгож байна уу. Эсвэл
бүх хүүхдэд нээлттэй оролцдог уу?

-Бүх хүүхдэд нээлттэй.Удирдамж гаргаж, хийх
бүтээлийн хэмжээнээс заагаад дугуйланд явж байгаа бүх хүүхдээ нээлттэй
оролцуулдаг. Манай урлан бүтээх төвд уран бүтээлч хүүхдүүд
байдаг. Тэднийг урамшуулах гол зүйл бол өөрсдийнх бүтээлээр
нь үзэсгэлэн гаргах. Мөн гадаад, дотоодын уралдаан тэмцээнд оруулахзэргээр
дэмждэг. Ингэж хүүхдээ дэмжижуран зориг өгч, хичээл зүтгэлтэй болдог. Арваннэг дүгээрсард алслагдсан
хорооны хүүхдүүдийн үзэсгэлэн гарахаар ажиллаж байна.

Өнгөрсөн жил зургаан
хүүхэд Дүрслэх урлагийн дээд сургуульд урилгаар орсон

-Энэ жил урлан бүтээх төвийн дугуйланд
2000-аад хүүхэд хамрагдсан гэсэн. Дугуйланд хамрагдаж байгаа хүүхдүүд дундаас
орхиж явах тохиолдол хэрбайдаг бол?

-Янз бүр байдаг. Нэг сар яваад гарах ч хүүхэд байна. Ерөнхий боловсролын
сургуулиа төгстөл явах ч хүүхэд байна. Манай төв мэргэжлийн өндөр төвшин бэлтгэдэг
учраас урлан бүтээх төвд гурван жил суралцсан хүүхэд хичээл, номынхоо
мөнгийг төвөггүй олчихдог. Мөн Дүрслэх урлагийн дээд сургуульд асуудалгүй
ордог. Өнгөрсөн жил зургаан хүүхэд Дүрслэх урлагийн дээд сургуульд
урилгаар орсон.

-Багш нарын ур чадвар өндөр үү.
Хэрхүртээмжтэй вэ?

-Манай ажиллаж байгаа багш нар бүгд
мэргэжлийн магистр, бакалаврын зэрэгтэй.Хүрээмжийн хувьд
боломжийн байгаа.

-Танай төвдхамрагдаж
байгаа хүүхдүүдхол, ойроос ирж байгаа. Хүүхдийн аюулгүй байдлаа
хэрхэн хангаж явдаг вэ?

-Эцэг эхчүүд нь өөрсдөө хүргэж ирж, авч явдаг. Тэр дундаа
бага дунд ангийн хүүхдүүдийг журмаар эцэг, эхчүүд өөрсдөө авчирч өгдөг.Эцэг,
эх нь ирж хүүхдүүдээ авч явсны дараа багш явна. Гараас гарт гэсэн журмаар
явдаг. Бага насны хүүхдий хувьд эрсдэл ихтэй. Иймээс хүүхдийг гараас
гарт гэдэг журмыг хэрэгжүүлж байна.

Н.Алтанцэцэг