Майдар гэгээний хийдийн 17 дугаар хамба лам Монгол Улсын Их наран хутагт гэгээнтэн хэмээх гуншингийн эзнийг одоо танихгүй хүн ховор болсон биз ээ. Нэг хэсэг түүний хийж байгаа үйлийг хүн бүр л сонирхож, янз бүрээр л дүгнэж, олон нийтийн сүлжээгээр цацагдсан зураг нь нэлээд шуугиулж байсан удаатай. Гэхдээ ихэнх нь түүнд шүүмжлэлтэй хандаж, зарим нь доог тохуу хийж байсныг санаж байгаа болов уу.
Их наран хутагт буюу М.Базарсад гэгч энэ эрхэм тэгвэл хэн бэ? Гол нь тэр ямар учраас ийм үйл хийгээд, дээр нь олны анхааралд орох болов оо. Энэ талаар тэрээр өөрөө ингэж тайлбарлажээ. Түүний хэлсэн тайлбарыг бүрэн эхээр нь хүргэе.
Тэрээр “Би өөрөө дуу зохиодог, хөгжмийн зохиолч, сэтгүүлч, яруу найрагч гэж явдаг. Энэ бол хутагтад байх ёстой, цаанаас нь бурхан хайрласан хүч чадал гэж үздэг юм. Энүүгээрээ би хойшид их юм хийх байх гэж бодож байгаа. Нэг хэсэг Хөвсгөлийн тайга, Архангай, Завхан, Ховд, Увс явж нэлээд уул усанд тахилга хийсэн. Тэрний зарим нэг зургийг фэйс дээрээ тавьсан байгаа юм. Тэнд тавьсан 100 зураг дотроос хүмүүс зэрэг мөргөсөн зураг байгаа юм. Хүмүүс гал түлчихээд галдаа л мөргөж байгаа хэрэг юм л даа. Дандаа мөнгөн аягатай сүү цай, арвай тариа гээд элдэв сайхан зүйлсээр өргөл тахил өргөж хамтдаа мөргөл залбирал үйлдсэн. Мөргөл үйлдэхдээ уг нь би өндөр газар дээрээс удирдаж байгаа юм. Удирдуулсан хүмүүс галдаа мөргөж, хишиг буян гуйж байгаа л асуудал. Үүнд ямар нэгэн ард иргэд үймүүлэх юм уу, залилан хийсэн, эсвэл эдийн засаг нэхсэнийм хор хохиролтой асуудал байдаггүй юм. Ямар нэгэн лекц, сургууль, номлол хийсэн үйл ажиллагаа нь хүний сэтгэлд их нийцдэг учраас өнөөдөр үүнд нийцүүлэх ажил хийх талаас нь гадаад ч, дотоод ч бай, аймаг сумд гээд хол ойргүй бүх газрууд урьж залж байдаг. Зарим очсон газруудад зохих хэмжээний зураг авалт хийж, ард түмэнд фэйсээр мэдээлэл тавьсан байдаг юм. Тэрнээс бүгдийг нь тавих юм бол фэйс дотор багтахгүй угаасаа. Бараг өдөр болгон л хүмүүс мөргүүлж байгаа. Энийг бүгдийг нь хорьё, эсвэл болохгүй, бүтэхгүй, эсрэг тал нь зогсооё гэх юм бол хэзээ ч чадахгүй. Энэ чинь улам тодруулаад байгаа асуудал.
Ямар нэгэн эсрэг яриад байгаа асуудал бол надад атаархсан, хорссон, адилхан байх юм сан гэсэн хүмүүсийн мөрөөсөл. Муугаар хэлэх юм бол шунал тачаал, сайнаар хэлбэл хүсэл тэмүүлэл байгаа юм. Гэхдээ ямар нэгэн хүний хор атааг хөдөлгөж, нэг хэсэг хүнийг баярлуулж, гундааж байна гэдэг бол бас их хүчирхэг хүний цаанаасаа онцгой анхаарлыг нь татаж байгаа асуудал. Энэ бол нэг их муу зүйл биш.
Би өөрийгөө бурхан гэж боддоггүй. Хүүхэд байхад “та бол бурхан, бид нар танд мөргөх ёстой хүмүүс” гэдэг үүднээс надад хандаж, ярьж, гуйж, залбирдаг байсан учраас би тэдний хүслийг хангаж бурхан болохын төлөө хичээсэн хэрэг. Тэрнээс биш би өөрөө яг бурхан байя, болъё гэж бодоогүй. Өөрийгөө хутагт хувилгаан ч гэж бодоогүй. Энэ бол ганцхан хүмүүсийн сайхан сэтгэлийн эрэлт хэрэгцээ. Энэ эрэлт хэрэгцээ байгаа учраас би энэ эрэлт хэрэгцээнд нь нийцэж тэр хүмүүсийн бурхан гэж бодож байгаа зүйлд нь бурхан болохын төлөө өөрийгөө авч явсан байдал нь, бурханд нийцэхийн төлөө хөдөлмөр хийсэн нь их сонирхолтой байдаг юм. Эцэст нь Монгол Улс хүн төрөлхтөн дотор, хүн төрөлхтөнтэй хамт илүү хөгжиж, жаргаасай гэж хэлмээр байна.” гэж байна.
Түүнийг товч танилцуулахад Увс аймгийн Өлгий суманд төрсөн. 1992 онд Ховд аймагт урилгаар очиж сүм дугана байгуулж, олон лам нарт хичээл заадаг шашны багшаар очиж байжээ. Байгуулсан сүм хийд нь баруун бүсийн мөргөлийн төв буюу Майдарын хийд юм гэнээ.
