Олон жил хүлээлт үүсгэсэн “Эрдэнэс тавантолгой” ХК-ийн хувьцаа амилж ноогдол ашгаа тараахаар боллоо. Гэхдээ чухам яаж, хэдийг гэдэг нь саяхныг хүртэл тодорхойгүй байсан.
Харин УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт энэ тодорхойгүй асуудлыг эцэслэж, 1072 ширхэг хувьцааны талаар Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхэд асуулга тавьсан байна. Үүний хариу болгож ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн гарын үсэгтэй бичиг УИХ-ын гишүүнд ирсэн бөгөөд тухайн бичигт “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн нэгж хувьцаа бүрт 25 төгрөг ноогдож тараах шийдвэрийг компанийн ТУЗ-өөс гаргасан талаар дурджээ.
Тэгвэл энэхүү шийдвэрийн дагуу 1072 ширхэг хувьцаа эзэмшигч 26800 төгрөгийн ногдол ашиг авна гэсэн үг юм. Энэхүү орлогоос 10%-ийн татвар төлж гар дээр 24 120 төгрөг л ирэхээр байна. Удаан хүлээлтийн үр дүн энэ гэж үү.
Хагас жилийн өмнө “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн Гүйцэтгэх захирал Б.Ганхуяг 1.7 сая иргэн дансаа нээлгээгүй байна хэмээн мэдэгдэж байсан. Эндээс иргэд ноогдол ашгаа авахын тулд данс нээлгэх шаардлагатай болж байна л даа. Ингээд өнөөх 24120 төгрөгөөс данс нээлгэсний 5000 төгрөг хасагдаж 19120 төгрөгийн ноогдол ашиг хүртэх юм байна. Гэхдээ өмнө нь сургалтын төлбөр болоод бас бус асуудлаар ноогдол ашиг хүртээгүй хүмүүс шүү дээ. Тухайлбал, өндөр настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд хувьцаа бус нэг сая төгрөг авсан байдаг. Харин оюутнууд сургалтын төлбөр хэлбэрээр ноогдол ашгаа хүртсэн.
Ингээд л энэ хуваарилалтад багтаж чадаагүй хүмүүс өдгөө 19120 төгрөг авахаар болж байна. Эсвэл огт авалгүйгээр 37 жил хуримтлуулбал 1 сая төгрөгт хүргэж болох л юм.
Эрдэнэс Тавантолгой компанийн зүгээс өнгөрсөн жилийн есдүгээр сард “оны сүүлээр ногдол ашиг хуваарилна” хэмээн мэдэгдэж байсан. Гэвч ажил нь удааширсаар он гарч, бүтэн улирал өнгөрчихөөд байна. Гэсэн ч хэзээ ноогдол ашиг дансанд орох вэ гэдэг нь мөн л тодорхойгүй хэвээр.
Өнгөрөгч онд компани 720 тэрбум төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласан талаар компанийн удирдлага мэдэгдсэн. Мөн өнгөрөгч гуравдугаар сард Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын дарга З.Энхболд 1072 хувьцаанд 53.000 төгрөг ноогдоно хэмээн мэдэгдэж байсан юм. Гэтэл сар хүрэхгүй хугацааны дараа ногдол ашиг маань хоёр дахин багасч, хувьцаа эзэмшигчдийн гарт хүрэхээр боллоо.
Засгийн газар 2016-2020 онд “Эрдэнэс тавантолгойг” ХК-ийг амилуулж иргэдэд ногдол ашиг тараана гэж мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан. Хэдий энэхүү амлалт нь биелэж эхлэж байгаа ч иргэдэд очих ноогдох ашиг дэндүү чамлалттай байна. Манай улсын 2 сая 511 мянган иргэн компанийн дөнгөж 14.5%-ийн ашгийг хүртэхээр. Харин үлдсэн 85 хувь нь дан ганц Засгийн газарт ноогдохоор байгаа юм.
Ингэж удаан хүлээлгэж байж 26 800 төгрөг өгөх юм бол компанийг 100% төрийнх болгочихвол дээр ч юм шиг. Тэр мөнгөөрөө дэд бүтцээ, сургууль, цэцэрлэгээ барьвал таарна.
Эсвэл иргэдийн хувьцааны тоог нэмэгдүүлж төрийн хувьцааг багасгаж болно. Ядаж төр, иргэн хоёр тэнцүү эзэмшвэл бидэнд ирэх ногдол ашиг 3-4 дахин өсөх боломжтой. Иргэн баян бол улс баян гэж үг байдаг даа.
Гэхдээ та ноогдол ашгийг үүнээс хойш жил болгон авна гэж хэрхэвч бодож болохгүй. Дэлхийн зах зээлийн ханш, улстөрийн байдал зэргээс шалтгаалж зарим жил ногдол ашиг тараах боломжгүй ч байж болох талтайг санууштай. Бяцхан ногдол ашиг минь чамайг хувьцаа эзэмшигч бид чинь мөн ч их хүлээсэн дээ.
