Бямбын Ренчиний “Үүрийн туяа” түүхэн роман гудамжны сандал дээр гандан байхад луйварчин С.Баяр шоронд хоригдсон тухайгаа уран сайхны халил оруулан бичсэн номыг авахаар оочир дараалалд зогсдог хачин цаг үед амьдарч байна.
Би лав С.Баярын шоронгоос гарч ирээд бичсэн фантастик зохиолыг уншихгүй.
“Үүрийн туяа”-гийн хажуугаар харамсангуй өнгөрсөн хүн Оюутолгойг Канадуудад “бэлэглэчихсэн” хүний биеэ өмөөрч бичсэн хэдэн үгсийг унших дур үнэхээр төрөхгүй байна.
Гэтэл нийгэм яагаад энэ ном руу тэгтлээ хошуурна вэ. Нийгэм ч гэж дээ өөрсдөө элит гэж өргөмжилсөн хэсэг хүний л бялдуучлал гэж харагдсан. Нөгөө бондоос баахан мөнгө авчихаад зээлээ төлж чадахгүй унжиж, унжиж сүүлдээ энэ төрөөс 60 настнууд зайлаасай хэмээн хэвлэлийн хурал хийгээд явсан хүүхэд С.Баярын урд номыг нь овоолчихоод, бялдуучилж байгааг харсан биз дээ.
Мөн хэвлэлийн тэргүүн фронтыг удирдаж явсан эрхэм “Одоо бүр ном руу нулимдаг болтлоо тэнэгрээ юу. Уншаагүй ном нулимагсад, ер нь уншдаггүй хүмүүс харанхуй байдаг…” гэж бичсэн байна лээ.
Энэ бол нийтээрээ унших ёстой ном яавч биш. Хэсэг бялдуучлагчид гэмт хэрэгтнийг өөгшүүлсэн л үйлдэл. Чанартай сайн бүтээл олны салхиар бус цаг шалгуураар шалгардаг. Харин С.Баярын ном олны салхиар, тал засах гэсэн өнгөц үзлээр хэсэг сэвэлзлээ. Авсан нь, уншсан нь өөрийн сэтгэгдлийг илэрхийлж байна. Яах вэ дээ, тийм л ном гэж … Бүр үйлдвэрлэсэн эрхэм нь хүртэл “уран зохиолын ном” хэмээн онцлон бичжээ.
Гэвч энд нэгэн этгээдийн ном бичсэн, түүнийг худалдан авсан, уншсан тухай дурдаад орхимооргүй байна.
Дээр өгүүлсэнчлэн С.Баяр бол гэмт хэрэгтэн. Түүний үйлдсэн олон хэргүүд дундаас цөөн хэсгийг нь хуулийнхан шалгаж, шүүхэд шилжүүлээд байгаа. Монголчууд одоо ч Оюутолгойгоос ашиг битгий хэл, татвараа ч гүйцэт авч чадахгүй чацга царайлж байна. Гэтэл С.Баяр энэ гэрээг байгуулж, Канад нөхдөд зусардсанаа “зөв” гэж тайлбарласаар байна.
Удалгүй шүүхийн өмнө очно. Тэр ярьдгаа л ярина. Гэхдээ ганцаараа худлаа ярих нь үнэмшилгүй. Тиймээс номоороо дамжуулж өөрийгөө хохирогч нэгэн мэтээр олон нийтэд ойлгуулж, шүүхийн гадаа “… С.Баярыг сулла…” хөдөлгөөн өрнүүлэхийг хүсэв.
Ийм хөдөлгөөнийг өөрсдийгөө элит ангиллынхан гэж тодорхойлсон хэсэг нөхөд өрдөж байна. Тэд бол нийгмийн тархи угаах зорилго бүхий жинхэнэ хар масс юм.
Гэвч ном бичлээ гээд, түүнийг магтан сайшаалаа гээд өршөөх ёсон үгүй билээ. Гэмт хэрэгтэн л бол гэмт хэрэгтэн. Адольф Гитлер дэлхийн 80 сая хүний амийг авч одсон дайныхаа тухай ном бичсэн бол түүнийг өршөөж, баатарт өргөмжлөх байсан уу? С.Баярын үйлдэл бол түүнээс ялгагдаад байх зүйлгүй юм…
Сайн бод! Гэмтэнг хөөргөж, өөрсдөө түүнтэйгээ нэгдэж хөөрч байгаа хүмүүсийг харж суух нь гудамжинд гандан байгаа “Үүрийн туяа” романыг харснаас илүү эмгэлэн байна.
ШАР ХҮҮ
