Улс төрийн намууд хамгийн их авлигад өртсөн гэж үзжээ

Энэхүү судалгааг өнөөдрийн байдлаар 17 удаа үндэсний хэмжээнд явуулж, авлигын талаарх нийгэм дэх ойлголт, хандлага, урт хугацааны өөрчлөлтийг судалдаг бөгөөд судалгааг түүврийн, ганцаарчилсан ярилцлагын аргаар явуулдаг. Судалгаагаар өрхийн түвшин дэх авлигын цар хүрээ, тохиолдол, иргэдийн авлигатай холбоотой төсөөлөл, бодит туршлага болон дээд түвшний авлигын талаарх ойлголт мэдлэгийг тандан судалдаг юм.

17 дахь удаагийн судалгааг өнгөрсөн 3-р сард гүйцэтгэсэн бөгөөд Улаанбаатар хотын найман дүүрэг, зургаан аймгийн 24 сумын нийт 1300 гаруй иргэд хамрагджээ. Энэ жилийн судалгаагаар авлига олон нийтийн хувьд тулгамдсан асуудал хэвээр байгаа нь харагдсан бөгөөд оролцогчдын 65 хувь нь \”авлига манай улсад тогтсон заншил болсон” гэж үзжээ. 2016 оны судалгааны үр дүнгээр улс төрийн хүрээний авлигын асуудал хурцаар гарч иржээ. 2006 оноос хойш хийгдсэн судалгаанд анх удаагаа авлигад хамгийн ихээр өртсөн газрын жагсаалтын нэгдүгээрт улс төрийн намууд орсон байна. Энэ жагсаалтыг газрын алба тасралтгүй тэргүүлж ирсэн юм. Өнгөрсөн жилийн судалгааны дүнтэй адил авлигад хамгийн их өртсөн таван байгууллагын гуравт нь улс төрийн намууд, УИХ, засгийн газар оржээ. Энэ гурвын байр 2010 оны судалгаанаас хойш тогтвортойгоор урагшилж ирсэн байна. Судалгааг урт хугацааны турш тогтмол явуулж байгаа нь авлигын түвшин хэрхэн өөрчлөгдөж, иргэдийн ойлголт, мэдлэгт гарч буй өөрчлөлт, хандлагыг харьцуулан харах боломжийг олгож байдаг юм.

Азийн Сангийн \”Ардчилсан оролцоотойгоор төрийн албанд сайн засаглал, ил тод байдлыг бэхжүүлэх нь” төслийн хүрээнд боловсрол болон хууль сахиулах салбарт салбарын нарийвчилсан судалгааг явуулна. Мөн 2012 оноос хойш \”Бизнес эрхлэлтийн орчин дахь авлигын нөхцөл байдал” судалгааг явуулж хувшийн хэвшил дэх авлигын ойлголт, хандлагыг судалж байна. Эдгээр судалгаанууд Монгол улс дахь авлигын нөхцөл байдал, цар хүрээг илүү өргөнөөр харуулах боломжийг олгож байгаа бөгөөд судалгааны дүн зарлагдах бүрт авлига, ил тод байдал, хариуцлагын тогтолцооны тухай асуудалд анхаарал хандуулж, нөхцөл байдлыг сайжруулах арга зам, гарцуудын талаар яриа, хэлэлцүүлэг өрнүүлдэг билээ.

2016 оны судалгааны зарим үр дүнгээс:

2015 оны судалгааны үр дүнтэй адил судалгаанд оролцогчдын талаас илүү хувь нь сүүлийн гурван жилд авлига нэмэгдсэн гэж үзэж байна (2015 онд 59 хувь, 2016 онд 58.8 хувь). Харин ирэх гурван жилд авлига багасна гэсэн өөдрөг үзэл нэмэгджээ. 2016 онд судалгаанд оролцогчдын гуравны нэг нь ирэх гурван жилийн хугацаанд авилга буурна гэж хариулсан бол (34.9 хувь) энэ тоо 2015 онд 24.4 хувь байжээ.

Ажилтан, албан тушаалтны оролцоог багасгах шинэ техник, технологи нэвтрүүлэх мөн шинээр баталсан \”Шилэн дансны хууль\” зэргийг авлигын эсрэг үр дүнтэй санаачилга гэж үзжээ. Дээд түвшний авлига ямар нөлөө, хохиролтойг жирийн айл өрхүүд тодорхойлж төдийлэн чадахгүй хэвээр байна. Оролцогчдын тал гаруй хувь нь (48.1 хувь) дээд түвшний авлигын хэмжээг мэдэхгүй гэжээ.

Өрхийн төлж байгаа жижиг хээл хахуулийн дундаж хэмжээ 2015 оны 3 дугаар сард 277,000 төгрөг байсан бол 2016 оны 3 дугаар сард 336,000 төгрөг болж өссөн байна. Хувийн хэвшил болон төрийн бус байгууллагад ажилладаг оролцогчид төрийн байгууллагын үйл ажиллагааг шударга бус гэж үзэх нь төрийн алба болон төрийн үйлчилгээнд ажилладаг оролцогчдоос хавьгүй өндөр байв.

Судалгааны дүнг танилцуулахтай зэрэгцээд Азийн Сан, Авлигатай Тэмцэх Газартай хамтран Хамтдаа – www.khamtdaa.mn цахим хуудасны нээлтийг хийлээ. Энэхүү вебсайт нь 2012 онд АОУХА болон Мерси Корын санхүүжилтээр анх хийгдэж байсан бөгөөд иргэдэд авлигын асуудалтай холбоотой бүх төрлийн мэдээлэл авах суваг болох зорилготой юм. Авлигын эсрэг, олон нийтийн соён гэгээрүүлэх чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг байгууллагууд төрөл бүрийн мэдээ, материал, судалгаа зэргийг оруулж байх боломжтойгоор энэхүү вебсайтыг шинэчилэн ажиллуулж эхэллээ. Иргэд мэдээллийг хялбар, ойлгомжтой байдлаар ангилж, шүүж авах боломжтой байдлаар хийгдсэн энэхүү вебсайт нь авлигатай тэмцэх холбоотой мэдээллүүдийг багтаасан цахим сан болох юм.

Эх сурвалж: Авлигын эсрэг хамтдаа цахим хуудас