Баян-Өлгийн хасагуудад үйлчилдэг хууль дүрэм гэж байна уу

16573 2017/05/09 65



 

Баян-Өлгийн казахуудын үйлдэл хэрээс хэтэрч, сонссон хүн арай ч дээ гэмээр үйлдлүүд олон гарах болжээ.

Эх сурвалжийн мэдээлснээр Баян-Өлгий аймагт амьдарч байгаа цөөнх монголчуудыг хасагууд гадуурхах явдал хирээс хэтэрчээ.

Тэнд 100 мянга гаруй хүн амьдардгийн 93 хувь нь казах буюу хасаг, 7 хувь нь урианхай монголчууд юм байна. 70 гаруй жилийн өмнө Шинжаан, Османаас дүрвэн орж ирсэн хасагуудад тухайн үеийн Монголын төр засгаас нутаг зааж өгснөөр Баян-Өлгий аймаг байгуулагдсан түүхтэй.

Гэтэл "хойноос ирээд хот минийх" гэдэгчлэн Баян-Өлгийн хасагууд уугуул урианхай монголчуудыг гадуурхаж, тэдэнтэй хүн ёсоор бус харьцах болсон тухай мэдээлэл байна.

Хасагууд Монголд суурьшин амьдарснаас хойш өдийг хүртэл улам бүр даварсаар эцэст нь нутгийн жинхэнэ эзэд болох урианхай монголчуудыг хавчин гадуурхах, түрэмгийлэн дээрэлхэх нь байж болох хэмжээнээс хэтэрсэн байна.

Ингэж хэлэхийн учир гэвэл Баян-Өлгий аймагт казахууд орон нутгийн захиргааны албанд ажилладаг байсан цөөн тооны Монголчуудыг ажлаас нь чөлөөлж, орон нутгийн захиргааны албанд зөвхөн казахууд ажилладаг болсон байна. Үүний улмаас Монгол улсын засаг захиргааны муж болох нэгэн аймгийн төрийн төлөөлөл болсон орон нутгийн захиргааны байгууллагын ажил бүхэлдээ казах хэл дээр явах дээрээ тулж байгаа гэнэ.

Бүр сүүлдээ банкинд дугаарлахад эхлээд казах хүн түрүүлж үйлчлүүлэх ёстой гэсэн бичигдээгүй хууль тэнд үйлчлэхдээ тулсан байна.

Баян-Өлгий аймагт амьдарч байгаа цөөн монголчуудыг гадуурхдагийн нэг илрэл нь эрхэлж байгаа бизнесийн үйл ажиллагааг нь орон нутгийн захиргаанаас дэмждэггүйгээр барахгүй төрийн нэр барьж элдэв аргаар дарамталдаг атлаа казах хүнийхээ бизнесийг илүүтэй дэмждэг гэнэ.

Урианхай малчдын өвөл хаврын тарчиг цагийг өнтэй давах өтөг бууц бүхий өвөлжөө хаваржааны дэргэд казахууд нас барагсдаа оршуулан монголчуудаар дайжигнаж, үүнээс нь цэрвэсэн малчид өвөлжөө хаваржаагаа орхин нүүхэд тус өвөлжөөг нь казахууд эзэгнэдэг байдал энгийн үзэгдэл болжээ. Өөрөөр хэлбэл монгол малчдыг шахах, өвөлжөө хаваржаанаас дайжуулах аргаар ийнхүү хасагууд өөрсдөө эзэн сууж байгаа бололтой.

Монголчууд бид уг нь нэгнийгээ халх, хасаг гэж ялгаварлан гадуурхдаггүй. Дайн тулаан, хяхалт хавчилтаас зугтаж, Монгол оронд ирсэн казахуудад тэртээ 70-аад жилийн өмнө Баян-Өлгий аймгийг байгуулан суурьшуулсан. Гэтэл казахууд юуны учир ийн "даварна вэ?".

Баян-Өлгий аймаг дах казахчуудын омгийн ахлагчид болох асхалууд тус аймгаас сонгогдсон УИХ-ын гишүүдээсээ "Баян-Өлгий аймгийг хэзээ монгол улсаас тусгаарлуулж, тусгаар тогтносон улс болгох вэ?" гэж асуудаг тухай яриаг сонсоод үнэхээр чихэндээ ч итгэсэнгүй. Хэрвээ энэ үнэн бол тэд нэгдмэл Монгол улсыг салган бутаргах, тусгаар тогтнолын эсрэг явуулж байгаа гэмт хэргийн шинжтэй үйлдэл өдөөж байгаа хэрэг биш гэж үү?

Түүгээр зогсохгүй бусад аймгуудтай харьцуулахад Монгол улсын нийт халамжийн зардлын ихэнх хэсгийг Баян-Өлгийчүүд хүртдэг гэх яриа байна. Хасагууд хүүхдийн тоогоо хуурамчаар нэмж бүртгүүлэх, бүртгэгдсэн иргэнийг асуухад Казакстан явсан гэж хариулах, хөдөлмөрийн чадвараа алдсан гэх эмнэлгийн магадлагаагаар олноороо хуурамчаар группт орон халамж хүртэх, талийгаачдын тэжээгчээ алдсаны тэтгэмжийг хамааралгүй хүмүүст шилжүүлэх гэх зэрэг хууль зөрчсөн үйлдлийг гаргадаг байж болох тухай мэдээлэл бидэнд ирсэн.

Магадгүй үүний цаана тус аймгийн төрийн захиргааны болон үйлчилгээний алба нь тэр чигээрээ хуйвалдсан, авлигажсан, казах хүнээ дэмжсэн аалзны тор шиг нууц тогтолцоо нь нуугдсан байж болох. Энэ асуудлыг холбогдох газрууд нь нэн яаралтай, өндөр хариуцлагатайгаар шалгах нь зүйтэй биз.

Энэ талаар бид үргэлжлүүлэн мэдээлэх болно....

 

 

 
А.Галт
Үндэстэн агентлаг

АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд www.UNDESTEN.mn хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 9605-1575 утсаар хүлээн авна.
Сэтгэгдэл бичих
Нэр:*
Сэтгэгдэл:
Та сэтгэгдэл бичихдээ 10 тэмдэгдээс дээш тэмдэгт бичнэ үү.
Bold Italic Underline Strike | Align left Center Align right | Insert smilies Select color | Add Hidden Text Insert Quote Convert selected text from selection to Cyrillic (Russian) alphabet Insert spoiler
Асуулт:
10+10=?
Хариуг энд бичнэ үү:*
  • равдан
  • 2017/05/09 15:34
манай Монгол улс 2 хөрштөйгөө дархан хилээ баталгаажуулсан хэлэлцээртэй
  • XAH
  • 2017/05/09 15:57
Kriimiin hoig shig boloh ni l dee. sanal asuulga yavuulaad oor ulstai negdeh
  • hasag llr
  • 2017/05/09 16:30
muu haraal idsen hasagiiin llruudiiig odooo zailuulah tsag in bolson ....
  • Boldoo
  • 2017/05/09 17:02
Yagaad hudlaa medeelel bichdeg yum ve...Eneiig bicheej bgaa A.Galt gedeg hun Bayan -Olgiid ochij ene bugdig nudeere harsan yum uu.Tani helj bgaa shig odoo tiim bish shuu?Hudlaa medeelelee bichehee bolimoor yum aa.
  • zochin
  • 2017/05/09 17:28
kkk oor bichih yum oldohgui, zohioj bichih bolson uu
  • Зочин
  • 2017/05/09 18:11
Тэгвэл үндэсний хөдөлгөөн өрнүүлж, казакууды нутгаасаа гаргах цаг нь болжлдээ.
  • mgl
  • 2017/05/09 18:31
hasaguudiig hasagstanruun zailuulah tsag ali hediin bolson
  • qqqqqqqqq
  • 2017/05/09 18:50
elbegdorj bayanulgiid ochhod mongoliin eronhiilogch irlee gej ugtaj awj baisan ene yawdliin daraa bayanulgiid tsergiin angi nemej baiguulsan
  • Kazahuudiig zailuulaa
  • 2017/05/09 18:51
Ygl iim l hogiin adgiin zuil bolood 20 garui jil bolj bna.Ene baynolgii aimagt suugaa kazahuudiig 21 aimarguu taraan bairshuul.Toriin alband kazah hun ajiluuldagiin bur bolih heregtei.UIH-n songuulid olon kvot ugdiin bhgui bolgoj busad aimagruu n uguh heregtei.
  • Zochin
  • 2017/05/09 19:28
Ah dvvgee hamaatan sadnaa nutag nugaa gej zavaarch ehlesen tusheed geh malnuudaas vvdeltei ym daa
  • Baatar
  • 2017/05/09 19:48
70 jil orognuulsan ted Kazah gej ulstai bolson. Odoo ter uls ruugaa yvag. Mongold Mongol hel toriin alban esnii hel. Yarihgui Kazahaar yarina gevel Kazah uls ruu ni yavuul.
  • хэн мэдлээ
  • 2017/05/09 19:54
А.Галт гуай энэ мэдээлэл чинь аль эрт нийтлэгдсэн мэдээлэл байна. өдөөн хатгаж байна уу
  • Хараа
  • 2017/05/09 20:48
Хасгуудыг Казахстан руу нүүхэд нь туслах хэрэгтэй
  • zochin
  • 2017/05/09 21:20
hasguud davarch bna sh dee hyatadaas iluu ayul bolno doo bayanulgiid tsergiin angi nemj bairluulh ni zuv
  • Мѳѳгий
  • 2017/05/09 21:22
Сэтгүүлч сэтэр зүүсэн новшоо монгол аймаг хот чинь авилгагүй тѳрилн алба нь сайхан үилчилж баигаа нь хаана байна. Хүдлаа үндэстэн ястан хооронд хор хүтгасан гѳлѳг вэ
  • irgen
  • 2017/05/09 22:53
yhej baisan sonor Tor zasagtai,,,,ene asuudliig iim boltol yu harj, hiij baisan novshnuud ve !!!!!!
Gadnaas orj irsen hasaguud mongol heliig horih erh baihgui, mongoliin toriin heliig ted medeh estoi herev zovshoorohgui bol ter irsen gazar luugaa zailzgaaval taarna,,,,ukrain shig boloh ni baina shdee, orosuud neg heseghen yndesteng hyndelsen bish odoo yu bolj baina,,,

Mongol toriin alban esnii hel Mongol hel,,,ted kazak helee hereglehiig hench horiogui, harin alban esnii hel mongol gedgiig ted medehgui yu ???? Sohor tor ni nydee neehgui bol kazakuud nutgiig mini ooriin bolgood salaad yavah gej oroldoj baigaa bolj baina uu???? Yagaad tend amdardag mongol yndestengyyd tedend deerelhyyleed chimeegui suuj baidag baina ???!!!!!!!!!!

Mongoliin gazar nutgiig arai oorsdiinh ni huviin omch bolgood , byr tasalj avaad garah gej bodoo yu kazakuud,,,,irsen gazar luugaa yavj bolno shdee,,,,mongoliin alban esnii hel mongol gedgiig sanuulchiya ta nart !!!!
  • zchin
  • 2017/05/09 23:51
urinhaichuud hezee ees hun bish Mongol (halh)- iin tusgaar togtnold kazahuud bish tuuhend urinhaichuud zanalhiilj baisan
  • харамсаж байна
  • 2017/05/10 06:49
Хасагууд арай даварч байна. Казакстандаа очиж амьдрах хэрэгтэй. Ховд ч гэсэн хасгууд газрын маргаан ихээр гаргах болсон. Их даварч болохгүй. Одоо Ховдын ховд сумыг тарааж хасаг сумгүй болох хэрэгтэй. Хүн давараад байвал монголчууд бид ч асуудлыг шийдэж чадна шүү.
  • Halk
  • 2017/05/10 08:15
Er ni bol davraagaad bgaa.Zasag darga Shuuh Tsagdaa Tagnuuliin darga nariig hezee ch kazak tomiloh hereggyi.Tedend zoriulsan tohirson huulitai boloh heregtei er ni bol kazakstan ruu yvaad butsaj irsen nuhdyydiig butsaaj avch bolohgyi bsan ym.
  • uur
  • 2017/05/10 08:34
Unen boditoi medeelel monuu. Unen bol marshall Choibalsan tom aldaa hiijdee. 1948 ond hiliin morgoldoon bsan bol odoo tsus asgaruulsan dain bolno Islamiin uls alan hydlaga geed mash olon asuudal bnadaa,
  • Үнэн
  • 2017/05/10 08:51
Үнэн л зүйл бичсэн байна. Би очиж үзсэн. Хүмүүстэй уулзаж байсан хүний хувьд худлаа зүйл алга. Олон жилийн өмнөөс энэ асуудал яригдаж байсан асуудал. Мэдээлэл нь хуучин байж магадгүй ч байдал нээх их сайжраагүй байгаа. Ганц нэг Хүчний байгууллагын дарга нар нь л монгол хүнээр томилогдсон байх. 2016 оны НҮБ-ын судалгаагаар Баян-Өлгийд Боловсролын салбарт сурч байгаа монгол хүүхдүүдийн эрх ноцтой зөрчигдөж байна гэсэн дүгнэлт гарсан байна лээ.
Казакууд Монголчуудыг дээрэлхэж байгаа, уул, усны нэр нь хүртэл казак нэртэй болсон талаар ярихаар итгэддэггүй юм. Монгол ТВ -ын аяллын хөтөлбөрөөр бас уул усны нэр асуугаад монгол нэрээр нь мэдэхгүй байгаг харуулж л байсан.
  • Монгол хүн
  • 2017/05/10 09:08
Үнэний ортой л зүйл бичсэн байна шүү дээ. Хасагууд өөрсдийгөө өмгөөлөөд огт тийм юм байхгүй гээд байна.Хүн муутай хогнууд вэ ...
  • Бек
  • 2017/05/10 09:32
Зайлаа зайл. Үндэслэлтэй юм бичиж байгаарай. Иймэрхүү юманд одоо хүмүүс итгэхээ байсан шүүдээ.
  • амар
  • 2017/05/10 09:49
Энүүн шиг үнэн юм алга. Тэр жил 5 богд явчаад буцаж явахад замын нэг колонкоос бензин авах гээд зогсхоод ахаа бензин авъяа гэвэл хоёр хөгшин хасаг 100 татаад сууж байсан -Чамд бензин өхгүй гэдэг байгаа. Яаж байгаа нь гэвэл -Өхгүй л гэсэн бол болоо манай эндээс зайл гэсэн. тэхлээр нь дургүй хүрээд- Энэ чинь монголын нутаг гэвэл, хуц,монгол хүнд бензин өхгүй гээд байж билээ. Тэгээд хаяад явсан даа: : богдын тэнд айлуудаар явахад монгол хэл бүүр таг.
  • xasaguudiig zailuul
  • 2017/05/10 10:34
Odoo l medej bgaa yumuu? Ali deerees l iim bolshiishd. Xasaguud Xovdiin Bulgan Uench Xovd Buyant sumuudiig ezelsen odoo Erdeneburen sumruu telj bgaa. Bur Govi-Altaid uzegdex bolson bna lee
  • zochin
  • 2017/05/10 10:48
Ene handalt nemeh neg arga uu?, esvel unen bodit baidal uu?
Hervee unen boditoi medeelel gevel eh survalj, medeelel avch bui hun, holboo ntr.ee bich. Eh survalj geh ym baihgui bol huuliin omno hariutslaga hulee. Ene medeelel gants hoyor udaa hevlegdeed alga bolj baigaa zuil bish, dahin dahin oor oor siteuudaar damjaad, dahin dahin tavigdaad baigaa medeelel. Ingej hagaralduulah hend ashigtai ym b. Ymar negen baidlaar undesten, shashintai holbootoi hagaral uusvel mongoliin ard tumen kazakh buriad khalkh uriankhai ali ali ch hojihgui. Kazakhuudiig hamgaalah neriidleer yu ch bolj magadgui. Huuli hyanaltiin baiguullaga hynalt tavihgui bol tom asuudal uusch medne shuu
  • zzzzzzzzzzzzzzzzz
  • 2017/05/10 11:16
oor bichih yum oldohgui bnu lalaruudaa ta nar yuch amjahguishdee ter hasaguudiig chin omoorch hamgaalah olon zuil bdag bvr undesten yastanaar yalgawalah yum bol tom yum bolj magad hudlaa medeelel tawij bhaar urdah yumaa hiigeech yuch chadahgui baij lalar Galt pzda
  • 123
  • 2017/05/10 11:19
unen bol emegneltei baina bas turiin alban dan kazakuud bh yosgui l baimaar ym da
  • jhihjlk
  • 2017/05/10 11:20
daramtalj bna gewel hujaaa nar l daramtaldag bizdee lalaruudaa
  • Үндэстэн
  • 2017/05/10 11:27
Аймшигийн саарал ш дээ. Бүтээн байгуулалт муу. Сири, афганид байна уу гэлтэй. Хог новшиндоо дарагдсан, хүмүүс нь үлбийсэн өгөр царайтай. 10 жилд нь Монгол хэл заадаггүй байх, сургуулийн насныхан гэхэд Монголоор ярьдаггүй. Насанд хүрэгсэд нь Монголчууд шиг биш, сэтгэлгээ нь лаг хаалттай. Наймаачид нь явуулын Монголчуудыг эрээний хужаа шиг саана. Хасагууд тэр дуртай казахстан уруугаа яваасай. Монголыг шимэгчлэн амьдарч байгаа зүгээр хэрэглэгчид. Муугаа мэдэхгүй элдэв юм ярина.

САНАЛ АСУУЛГА

УИХ-аар хаалттай хуралдсан өршөөлийн хуулийг зөвшөөрч байгаа юу?