Монгол хэлний тайлбар тольд ӨЛӨН гэх үгийг дөрвөн утгаар тайлбарлажээ. ӨЛӨН язгууртай маш олон үгс бас байна. Гэвч эндээс ӨЛӨН гэх үгийг яаж ч ухаж, сийрүүлээд эерэг утга олж харсангүй. Монголд лав энэ үгийг эергээр ашиглах, утгад шилжүүлэх боломжгүй гэж ойлгогдож байна. Гэтэл дэлхийн сүлжээ KFC энэ үгийг сурталчилгаандаа ашиглаж, олныг бухимдуулсныхаа дараа нь өлөн гэдэг нь шунан тэмүүлэх утга агуулгатай гэж тайлбарлан, үүнийгээ залуу үед итгүүлэхийн тулд олны танил уран бүтээлчдийг ашиглаж, тархи угааж эхлээд байна. Тун харамсалтай.
Би энэ асуудлыг тоохгүй хаяж болох байсан. Гэвч “Таван Богд” компанийн маркетингаас ямар тайлбар өгөх бол гэдэг нь үнэхээр анхаарал татаж байлаа. Даанч тэд ӨЛӨН БАЙ… гэх үгийн утгыг тайлбарлаж чадсангүй. Тиймээс энэ үгийг тэмүүлэл гэж ойлгож яваа залуу үеийнхэндээ үгийн утгыг тайлбар өгье.
1.Өлөн:
өлөн зэлмэн ~ өлөн зэлмүү [хоршоо] (хоол унд муутай, хүнсээр дутмаг)
өлөн элэг (өглөө босоод юм идэж уугаагүй байх үеийн бие махбод)
өлөн хутгуур (хов зөөгч хүн),
өлөн саарал (зэвхий саарал өнгө)
өлөн цагаан (цав цагаан бус өнгө)
өлөн дажин (хүнсний зүйл ихэд ховордсон байдал)
өлөн зуд (идэш ууш ховордсон гамшиг);
2.Өлөн :
өлөн шороо (өвс ургамалгүй газарт байх үхмэл нарийн шороо)
өлөн өргөс (маш нарийн, нүдэнд үл үзэгдэм жижиг өргөс)
өлөн хир (хувцас хунарт суусан ялимгүй хир)
өлөн чийг (үдэш унаж өглөө нар гармагц хатдаг шүүдэр)
3.Өлөн:
голын өлөн (гол дагуу ургасан өлөн өвс)
намгийн өлөн (намагт ургасан өлөн өвс)
өлөн сахал [ургамал] (дугтуйлан ургасан жижиг хайрст навчтай бүрхүүл бүхий ургамал цахилдагтай адилавтар, сөөхий гуталд дэвсэнэ),
өлөн хутгуур [амьтан] (чийгтэй газар төрнө, цууцлайтай адил бөгөөд том толгой, жигүүр, сүүл цөм бараан, өвчүү цагаан нэг зүйл шувуу
4.Өлөн:
өлөн хийх (өлгөр юмны хөдлөх)
Чихний чимэг болсон аялгуут сайхан Монгол хэлэнд ӨЛӨН гэх үгийн ингэж олон янзаар тайлбарласан байх хэдий ч шунах, тэмүүлэх гэж тайлбарласантай ер таарсангүй. Stay hungry-ийг утгачлалгүйгээр шууд махчлан орчуулж, сурталчилгаанд ашигласнаас л асуудал үүсчихлээ. Гэвч асуудлын хариуцлагыг хүлээн авахын оронд мэдлэг боловсрол нэмгэн, суралцаж яваа, хэрэгтэй, хэрэггүй мэдээллээр бөмбөгдүүлж буй залуу үеийг үнэхээр ӨЛӨН болгож чадлаа. Баяр хүргэе. Тэд одоо өлөн гэх үгийг харилцаандаа нэвтрүүлж, дутуу хоосон байдлаа KFC-гийн тайлбарласан шиг бусдаас шал өөр нэгэн, хүсч тэмүүлдэг хүн гэж эндүүрэн алхах байх. Энэ л эмгэнэл юм.
Өвөр Монголчууд эх хэлээ алдахгүйн тулд тэмцэж байхад манай залуус эх хэл, өв соёлоо гадны модон орчуулгад гөвүүлэн алдаж байна. Ухаж, утгачлахыг хэн ч хүссэнгүй. Зүгээр л тэд тэгэж тайлбарласан гэдэг үгээр өөрсдийн тархийг цэнэглэж байна. Нэгхэн жишээ бол ӨЛМӨН ЗЭЛМЭН байдлыг өөрчлөлт, шинэчлэл, өөр байх, суралцах, тэмүүлэх, хүсч мөрөөдөх гэж тайлбарлаж байгаа KFC-гийн явуургүй сурталчилгаа юм…
