УИХ-ын чуулганы хуралдаан эхэллээ. Хуралдааны эхэнд УИХ-ын гишүүн Б.Баттөмөр үг хэлэв.
Тэрбээр “Бид далд эдийн засгийн талаар хангалттай ярьсан. Холбогдох арга хэмжээг тухай бүрд нь авч хэрэгжүүлээгүй учраас өнөөдөр айхтар асуудлууд гарч байна. Хуулийн байгууллага нүүрсний хулгайн хэргийг шалгаж байна. Үр дүн нь гарах байх.
Нүүрснээс гадна алтан дээр маш их хулгай бий. Олборлож байгаа алтныхаа хагасыг нь тушаадаг. Ченжүүдээр дамждаг. ААН-үүдийн орлогын албан татвар болон АМНАТ-аас зугтдаг.
Лиценз тойрсон луйвар их. 6200 лицензийг хоорондоо шилжүүлсэн ч ихэнх нь худалдагдсан. Бид үүнийгээ хувийн хэвшлийг дэмжиж байна гэдэг ч үнэндээ хулгайг дэмжиж байгаа. Хулгай, авлигатай тэмцэхийн тулд Авлигатай тэмцэх хууль болон Эрүүгийн хуульд өөрчлөлт оруулах хэрэгтэй. Эрүүгийн хуулийн ял наймаалцдаг, авлига авчихаад хэдэн төгрөг төлсөн болоод мултардаг. Тиймээс авлигалын хэрэгт хатуу хандаж уучлал үзүүлэх ёсгүй. Өнгөрсөн 30 жилийн хугацаанд бид Монголчууд бид өөрсдөө улсаа хөгжүүлж чадаагүй. Тиймээс Төрийн албаны тухай хуульд өөрчлөлт оруулж төрд бэлтгэгдсэн, мэдлэг, туршлагатай эрсдэл тооцох чадвартай, авлигалаас ангид хүмүүсийг сонгон шалгаруулж төрд ажиллуулах нь зүйтэй. Тиймээс Төрийн албаны тухай хуульд өөрчлөлт оруулах ёстой. Өнөөдрийн энэ хөгжлийн мухардал нь төрд бэлтгэгдээгүй хүмүүсийг томилсон. Хулгай хийсэн хүмүүсийн ихэнх нь “тавиулууд” байгаа. Тавьсан эздийг нь ил тод зарлах хэрэгтэй. Эзэд нь бараг тодорхой байгаа даа. Тиймээс Уул уурхайн биржийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх ёстой. Хөдөө ахуйн бирж дээр гаргасан алдаануудыг энэ удаа давтаж болохгүй” гэв.
УИХ-ын гишүүн Б.Пүрэвдорж:
-Нүүрсний хулгайг би хоёр жилийн өмнөөс ярьж эхэлсэн. Харамсалтай нь намайг ярьж байхад УИХ-ын гишүүд хашхиралдаад юм яриулдаггүй байсан. Хоёрдугаарт өмнө нь “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн захирал Б.Ганхуяг намайг хоёр удаа цагдаад өгч байсан. Тэрбээр “Манай компани цэвэр ариун компани” гэж хэлдэг байсан. Гэтэл өнөөдөр Б.Ганхуяг үнэнд гүйцэгдэж байна. Нүүрсний хулгайгаар 6.4 сая тонн нүүрс гарч, өртөг нь 6.5 тэрбум ам.доллар гэж Т.Доржханд гишүүн хэлсэн. 6.4 сая тонн нүүрсийг 1000-аар үржүүлж байж 6.5 тэрбум ам.доллар болно. 1000 ам.долларын үнэтэй нүүрс гэж байх уу. Т.Доржханд эрх баригчидтай нийлээд баахан өндөр тоо хэлээд араас нь эрх баригч нар 40 их наяд, 400 их наяд гээд ямар ч хамаагүй тоо хэлээд сууж байна. Сүүлдээ нүүрсний хулгайг замхруулах тийшээ явж байна.
6.4 сая тонн нүүрс 64 мянган машинаар хилээр гаргасан гэсэн үг. Тэнд байгаа бүх 9000 жолооч нүүрсний хулгайч болох уу.
Нүүрсний хулгайн ард эрх баригчид гурван зүйлийг нууж үлдэх гэж байна. Тэр нь тээврийн хулгай, оффтейк хулгай, гэрээний хулгай.Тээврийн хулгайд, Цагаанхадаас Ганцмод хүртэл хамгийн ихдээ 120 сая төгрөг буюу 250 ам.доллараар тээвэр хийснээс 125 ам.долларыг Хятадын компани, 125 ам.долларыг эрх баригчид авдаг.Нам руугаа янз бүрийн хэлбэрээр мөнгө татдаг. Энэ жилийн тээврийн зардалд 7 их наяд төгрөгийн зөрүү гарсан. Үүнийг би Сангийн сайд Б.Жавхлангаас асуухад хариулт авч чадаагүй.
Дараа нь оффтейк хулгайгаар Тавантолгойгоос Гашуунсухайт хүртэлх замыг “Голомт”-ын Д.Баясгалан хоёр сая ам.доллараар барьчихаад 4.5 сая ам.доллараар оффтейкийн гэрээ байгуулсан. Дээрээс нь нүүрсээ 60 ам.доллараар авчихаад цаашаа хэдэн зуун ам.доллараар зарсан. Ямар их шунал вэ. Гэрээг нь зогсоогооч. Хууль хяналтын байгууллага шалгаач. “Эрдэнэс Тавантолгой” ХК-ийн захирал Б.Ганхуяг дээр УИХ-ын гишүүд, сайд дарга нар, хуулийнхан бүгд очоод гэрээн дээр гарын үсэг зуруулдаг. Нөгөөх нь дундаас нь хэдэн ам.доллар унагадаг. 2017 оноос хойш 100 сая тонн нүүрс гарсан байна. Багаар бодоход 400 сая ам.долларын асуудал яригдана. Б.Ганхуяг Монголын төрийг бүгдийг нь худалдаж авсан гэж бодсон учраас намайг цагдаад хоёр удаа өгсөн. Б.Ганхуяг тээврийн хулгай, оффтейк хулгай, гэрээний хулгайг мэдэх ганц хүн нь шүү. МАН ялыг нь багасгаж тохироо хийнэ биз. 2024 онд АН ялна. Тэр үед ясыг нь янгинуулж байгаад бүгдийг нь нэг талд гаргана. Хятадын коммунист нам АН-д мэдээлэл өгчихнө. Ганц МАН-тай хамтарч ажилладаг юм биш.
