Хөгжлийн банкны гэх хэрэгт нийт 80 хүн холбогдсон. Тэднээс 32 хүн, 4 хуулийн этгээдийг гэм буруутай гэж үзэн өнгөрөгч 2023 оны зургадугаар сард шүүхээс ял оноосон. Гэм буруутай 32 хүний нэг нь УИХ-ын гишүүн Ё.Баатарбилэг бөгөөд хахууль авсан гэх үндэслэлээр түүнд 6 жил хорих ял оноож, нийтийн албанд томилогдох эрхийг 4 жилээр хассан билээ.
Ийнхүү шүүхээс түүнд ял оноосон ч тэрбээр УИХ-ын гишүүн тул хорих боломжгүй аж.
Учир нь, УИХ-ын тухай хуулийн 9.1.1-д “Гэмт үйлдлийнх нь явцад, эсхүл гэмт хэргийн газарт нотлох баримттай нь баривчилж, улмаар бүрэн эрхийг нь түдгэлзүүлэх тухай саналыг Улсын ерөнхий прокурор Улсын Их Хуралд оруулснаас бусад тохиолдолд УИХ-ын гишүүний бүрэн эрхийг түдгэлзүүлнэ” гэж заажээ.
Дээрхээс бусад тохиолдолд гишүүнийг албадан саатуулах, цагдан хорих, түүнд шүүхийн журмаар захиргааны шийтгэл оногдуулах, гэр, албан өрөө, тээврийн хэрэгсэл, биед нь үзлэг, нэгжлэг хийхийг хориглоно гэж мөн хуулийн 9.8-д заасан байна.
УЕПГ-аас УИХ-ын гишүүн Ё.Баатарбилэг, Г.Амартүвшин, Х.Ганхуяг, Н.Алтанхуяг нарын бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх саналыг УИХ-д 2022 онд хүргүүлж байсан. Гэвч УИХ хаалттай хуралдаж, прокурорын саналыг дэмжээгүй юм. Ингэснээр тэдний бүрэн эрх хэвээр үлдсэн билээ. Хэрэг шүүхийн шатанд шилжсэн тул прокурорын байгууллагаас дахин бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх санал гаргах үндэслэлгүй юм байна.
Иймд анхан шатны шүүхээс түүнд ял оноосон ч, цагдан хорих боломжгүй тул тэрбээр одоогоор эрх чөлөөтэй байгаа аж. Гэсэн ч УИХ-ын гишүүн Ё.Баатарбилэг УИХ-ын 2023 оны намрын чуулганы хуралдаанд нэг ч удаа оролцоогүй бөгөөд, ирцийн мэдээлэлд түүнийг “чөлөөтэй” гэж тэмдэглэжээ.
Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг “зөв” гэж үзэн хэвээр үлдээсэн тохиолдолд УИХ-ын гишүүн асан Ё.Баатарбилэгийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлнэ.
Хөгжлийн банкны гэх хэрэгт холбогдон ял сонссон УИХ-ын гишүүн Ё.Баатарбилэг нарын хүмүүс давж заалдахаар Нийслэлийн эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүхэд сарын өмнө хандсан байна. Энэ талаар дээрх шүүхээс тодруулахад “Шүүгдэгч болон өмгөөлөгч нарын 36 гомдол, прокурорын нэг эсэргүүцлийг 2024 оны нэгдүгээр сарын 9-нд хүлээн авсан. Одоогоор шүүх хурлын тов хараахан гараагүй байна” гэлээ.
Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг “зөв” гэж үзэн хэвээр үлдээсэн тохиолдолд УИХ-ын гишүүн Ё.Баатарбилэгийн бүрэн эрхийг түдгэлзүүлэх юм байна. Учир нь, УИХ-ын тухай хуулийн 10.1.6 дугаар зүйлд УИХ-ын гишүүн гэмт хэрэг үйлдсэн болох нь шүүхийн хүчин төгөлдөр шийтгэх тогтоолоор тогтоогдсон тохиолдолд Улсын Их Хурлын гишүүний бүрэн эрхийг хугацаанаас өмнө дуусгавар болгох зохицуулалт бий.
Ташрамд мэдээлэхэд, Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтсээс 2022-2023 онд Хөгжлийн банкны эрх бүхий албан тушаалтнууд албан үүрэг, бүрэн эрхээ урвуулан ашиглаж, нэр бүхий аж ахуйн нэгжүүдэд хууль бус давуу байдал бий болгон зээл олгосон эрүүгийн хэрэгт мөрдөн шалгах ажиллагаа явуулж, 2023 онд эрх бүхий 84 албан тушаалтанд холбогдох эрүүгийн хэргийг шүүхээр шийдвэрлүүлсэн билээ.
“Хөгжлийн банкны” гэх тодотголтой шүүх хурал нийт 47 хоног үргэлжилсэн. Хэргийг Сүхбаатар дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн ерөнхий шүүгч Ж.Болдбаатар болон Б.Батсайхан, А.Мөнхсайхан нарын гурван шүүгч дэнсэлсэн юм.
