Монголын жорлонгийн холбоо, Усны газраас Дэлхийн жорлонгийн өдөрт зориулсан “Нүхэн жорлонгоосоо салцгаая” сэдвээр Үндэсний мэдээллийн төвд мэдээлэл хийж байна.
Монголын жорлонгийн холбооны ерөнхийлөгч, доктор Б.Басандорж, “Монгол Улсад зөвхөн нүхэн жорлонгоос өдөрт 5.25 сая тонн шингэн, 1.4 сая тонн өтгөн хаягдал хуримтлагдаж байгаль орчин, хөрсөнд ил задгай хаягдаж байна. Агаарын бохирдлоос илүү ус, хөрсний бохирдол үндэсний хэмжээний гамшиг болсныг дээрх тоо баримт харуулж байна.
Монголын хувьд нийт 900 гаруй мянган айл өрхийн 780 мянга гаруй нь ил задгай нүхэн жорлон ашигладаг гэх боловч олон судалгааны тоо асар их зөрүүтэй байна. Модон жорлонтойгоо болоод л байгаа учраас энэ асуудалд ард иргэд тэр бүр санаа зовдоггүй ч аюултай орчныг өөрсдөө бүрдүүлсээр байна.
Гэтэл хүний бие засах нөхцөл хэчнээн чухал болохыг, тэндээс үүдэх хор уршиг ямар аюултайг дэлхий нийтээрээ хүлээн зөвшөөрч, НҮБ-аас жил бүрийн арваннэгдүгээр сарын 19-нийг Дэлхийн жорлонгийн өдөр болгон тэмдэглэдэг. 2025 онд Дэлхийн жорлонгийн өдрийг “Өөрчлөгдөж байгаа дэлхий ертөнцийн ариун цэврийн байгууламж” уриан доор тэмдэглэж байна.
Хүний ялгадас өдөрт 200-400 грамм гардаг. Яг ийм багахан хэмжээтэй ялгадсанд 200 их наяд ротавирусийн эс, 20 тэрбум шигелла бактери, 100,000 шимэгч хорхойн өндөг бий. Энэ бүх хортой биетүүд дэлхий даяар, жил бүр бага насны 500,000 хүүхдийн аминд хүрдэг” хэмээн үздэгээс харахад ариун цэврийн шаардлага хангасан жорлон, бохирын систем хүн төрөлхтөнд маш чухал болохыг харж болно.
Манай улсын нийт хүн амын 68 хувь нь стандартад нийцээгүй ариун цэврийн байгууламж хэрэглэж байна. Стандартын бус модон жорлон нь хөрсний бохирдлыг үүсгэгч гол эх үүсвэрийн нэг гэдгийг олон судалгаанаас харж болно. Эдгээр шаардлага хангаагүй нүхэн жорлонг өөрчлөх талаар олон жилийн турш ярьж байгаа ч өнөөг хүртэл шийдэгдээгүй хэвээр байна. Тэгвэл нүхэн жорлонгийн асуудлыг шийдэхийн тулд нэгдсэн менежмент, тохирсон технологийн шийдэл, инноваци болон стандартыг нэвтрүүлэх шаардлагатай байна. Ард иргэдийн идэвхитэй оролцоо, сэтгэл зүтгэлээр нүхэн жорлонгоосоо салах гарц байна.
Гэр хороололд суурьшиж байгаа айл өрхийн нүхэн жорлон бур нь хөрсний нянгийн бохирдол үүсэх гол шалтгаан болдог юм. Энэ хирээр гүний болон гадаргын ус, хөрсний бохирдлын гол эх үүсвэр, халдварт өвчин дэгдэх суурь нөхцөл болж байна. Улаанбаатар хотын хувьд гэр хорооллын 200 мянга гаруй өрхийн ариун цэврийн байгууламжийн 80 хувь нь стандартад нийцэхгүй байна. Саяхан нийслэлийн долоон дүүргийн хэмжээнд 144.992 нүхэн жорлон тоологдсон
Улаанбаатар хотын хөрсний 4.1 хувь нь сул, 25.7 хувь нь дунд зэрэг, 70.1 хувь нь хүчтэй эвдэрч доройтсон, мөн хот, суурин газрын хөрсөн дэх хүнд металлуудын агууламжийг бэлчээрийн эрүүл хөрстэй харьцуулахад 48-76 хувиар их байгаа судалгаа гарчээ.
Хөрсний нянгийн бохирдолт 88 хувь, органик бохирдол 52.6 хувь, шивтэрийн бохирдол 88.4 хувь, сульфатын бохирдол 72 хувь болсон байна. Энэ их бохирдол агаарт дэгдэж бид түүгээр амьсгалсаар байгаа гэж судлаачид үзэж байна” гэв.
