Монгол судлаачид айрагт лактоз задлах ферментийн нийлэгжилтийг сэргээх чадвартай нянгууд агуулагддаг болохыг тогтоожээ. Айргийг тогтмол хэрэглэснээр сүүн бүтээгдэхүүнд тэсвэргүй болсон насанд хүрэгчид олон арван жилийн дараа дахин сүү, цагаан идээг шингээж чаддаг болох боломжтой аж.
Лактозын үл тэвчих байдал нь дэлхийн насанд хүрсэн хүн амын ойролцоогоор 70 хувьд тохиолддог. Хөхнөөс гарсны дараа лактаз ферментийн ялгаралт буурдаг нь хөхтөн амьтдын хувьд хэвийн үзэгдэл юм.
Харин сүү, цагаан идээг уламжлалт байдлаар өргөн хэрэглэж ирсэн зарим хүн амын дунд л лактаз насанд хүрсэн хойноо ч хэвээр хадгалагдах генетикийн онцлог хөгжсөн байдаг. Ихэнх хүмүүст сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэсний дараа гэдэс дүүрэх, суулгах зэрэг шинж тэмдэг илэрдэг. Гэвч монгол зэрэг нүүдэлчин ард түмэн их хэмжээний исгэсэн сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг атлаа генетикийн хувьд өртөмтгий байсан ч лактоз үл тэвчих шинж багатай байдгийн шалтгааныг судлаачид ийнхүү судалжээ.
Судалгаагаар айрагт агуулагддаг лактобациллус болон стрептококк төрлийн өвөрмөц нянгууд нь маш өндөр идэвхтэй лактаз фермент ялгаруулж, исэх явцдаа сүүн дэх лактозыг урьдчилан задладаг нь тогтоогдсон байна. Сонирхолтой нь айргийг тогтмол хэрэглэхэд гэдэсний бичил биетний орчин өөрчлөгдөж, лактаз ялгаруулдаг нянгууд гэдсэнд суурьшиж эхэлдэг байна. Эдгээр нянгууд сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэх явцад ч лактаз ялгаруулсаар байдаг тул лактозын тэсвэр аажмаар сэргэдэг байна.
Судалгаанд хамрагдсан лактоз үл тэвчдэг хүмүүс өдөрт 200 мл айргийг гурван сарын турш хэрэглэснээр байдал нь аажмаар сайжирч, 12 долоо хоногийн дараа оролцогчдын 80 хувь нь ямар нэгэн зовиургүйгээр энгийн сүүн бүтээгдэхүүн хэрэглэж чаддаг болсон байна. Айраг хэрэглэхээ зогсоосны дараа ч энэ нөлөө хэдэн сарын турш хадгалагдсан нь гэдэсний бичил орчин байнгын өөрчлөлтөд орсныг харуулж байна.
Эх сурвалж: Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургууль, “Applied and Environmental Microbiology” сэтгүүл
