Монголд аль 1990-ээд оны дунд үеэс үүссэн үглэх урлаг тэр дундаа хип хоп хэмээх урсгалд өөрийн бас нэгэн өвөрмөц хоолой, үг хэллэгээрээ, үзэл санаагаараа залуучуудад уран бүтээлээ хүргэж яваа MB-тэй уулзуулж байна. Pro Star студид ороход тэрээр Монгол ардын дууны аялгуу, эртний аязуудыг сонсож суусан бөгөөд түүнчлэн сонгодог хөгжим сонсох дуртай гэнэ. Ингээд бид ярилцлагаа эхэллээ.
-Танд энэ өдрийн мэндийг хүргэе. Залуу үеийнхэн бол MB-ийг сайн таних байх. Гэхдээ эцэг, эхээс заяасан нэрийг чинь тэр болгон мэдэх хүн ховор биз. Юуны өмнө өөрийгөө товч танилцуулах уу?
-Сайн байцгаана уу? Намайг Лхагвасүрэнгийн Мандахбаяр гэдэг. Уран бүтээлийн нэр бол рэппэр MB гэдэг. Кино урлагийн дээд сургуулийг кино найруулагчийн мэргэжлээр төгссөн.
-Монголын урлагт 1996 оноос эхтэй хип хопын урлагийг хэзээнээс анх сонирхож хөл тавьж орсон бэ?
2Хип хопыг багаасаа сонсож өссөн. 2000-аад оноос рэп, брейк бүжиг дэлгэрч байсан үед 1 дүгээр хорооллын найзуудтайгаа би бүжиглэдэг байлаа. Бүжиглэхээс гадна мундаг ах нарынхаа дууг сонсдог байсан. Ер нь гадаадын уран бүтээлчдээс манайхан энэ урлаг соёлыг суралцаж дэлгэрүүлсэн шүү дээ. Тэр жишгээр би ч мөн гадаадын хип хопыг их сонсдог.
-Анхны уран бүтээлээ танилцуулаач. Ice Top зэрэг хамтлагууд бүжиглэж эхлээд дуулдаг болсон байдаг. Та нар бас энэ жишгээр явсан уу?
-Бид нар жоохон дөнгөж дунд ангидаа орсон үедээ бүжиглэх дуртай хүүхдүүд байсан бол есдүгээр ангиасаа хамтлаг байгуулж үзье гэж бодоод байрныхантайгаа нийлж Crew гэдэг хамтлаг байгуулж байлаа. Тэр үед Могжоохон студид анх бичлэгэнд орж байлаа. Сонирхлын явц л даа. Харин жинхэнэ уран бүтээл туурвиж эхэлсэн тухайд гэвэл 2009 оноос эхэлсэн байдаг. MC Collection гэж манай хамтлаг 2007 оноос ярилцаад, 2008 оны арваннэгдүгээр сард албан ёсоор уран бүтээлээ гаргаж эхэлсэн. Бид нар анх өөрсдийн ямар нэг дууг цацалгүйгээр шууд цомог бичиж эхэлж байсан юм. Ингээд “Хэлж амжаагүй үгс” анхны цомогийн өдөрлөгөө Hi Fi Megastore дээр 2009 онд хийж байлаа. Хамгийн анх Солонго, Эцсийн удаа дуунуудаа нээлтээ хийсэн даруйдаа цацаж эхэлж байсан. Бид ерөнхийдөө царайгаа олон нийтэд харуулахыг чухалчлаагүй, дуу хоолойгоороо л уран бүтээлээ хүргэж ирсэн дээ. 2011 оны эхээр “Чамд хэлье” гэдэг хоёр дахь цомогоо гаргасан байгаа. Ингэж явсаар 2014 он хүртэл манай хамтлаг тасралтгүй уран бүтээлээ туурвиж ирсэн. 2014 онд “Хэлж амжаагүй үгсээ чамд хэлье” хэмээх анхны бие даасан тоглолтоо хийгээд түр завсарлага аваад байна.
Цомогийн нээлтээ “Залгилъя” хэмээх дуугаар хийх гэж байгаа
-MB бие даасан анхны уран бүтээлээ хэзээнээс хийж эхэлсэн бэ?
-2011 оноос анхны уран бүтээлээ цацаж эхэлсэн. Тэр үед бороо орж байсан юм. Тэгээд л “Усан хулгана” гэдэг дуугаа бичиж гаргахад маш олон хүнд хүрч чадсан болохоор их урам орж, хамтлагаасаа гадна дуу хийх болсон. Тухайн үед энэ дуугаа олон нийтэд тэгж сайн хүрнэ гэж бодож байгаагүй. 2013 оноос хойш “Анализм”, “Цасанд”, “Яах гэж чамтай” гэх мэт дуунууд хийсэн нь хүмүүсийн сонсох дуртай дуунууд болж чадсан. Одоо бол өөрийн анхны цомогоо гаргах гээд ажиллаж байна.
-Шинэ цомогоо товч танилцуулах уу?
-Дабль цомог гарна. Нэг дэх цомогт хүмүүсийн дурсамжийг сэргээх хуучин уран бүтээлүүд багтаж байгаа. Харин хоёр дахь дискэнд цоо шинэ уран бүтээлүүд багтана. Үүнээс “Яах гэж чамтай”, “Цасанд”, “Сэтгэлээ булшилъя” гэсэн дуунууд цацагдсан байгаа. Албан ёсоор цацаагүй байгаа найман дуу байна. Цомогоо гаргаад л цацаж эхэлнэ. Цомогийн нээлтээ “Залгилъя” хэмээх дуугаар хийх гэж байгаа. Энэ нь хүний аппетитыг хөдөлгөх, зөв шоудаарай, хэтрүүлэн хэрэглэвэл амьдрал, эрүүл мэндэд хортой шүү гэсэн агуулга бүхий шоу партины уран бүтээл юм. Төлөвлөгөө ёсоор цомогоо есдүгээр сард нээе гэж бодсон байгаа ч амжвал түүнээс наана ч гаргаж магадгүй.
-VIP тоглолт хийх тухай сонссон. Энэ тоглолтынхоо талаар танилцуулаач.
-Энэ тухайд бол өмнөх бүх уран бүтээлүүдээ нэгтгээд, яг намайг сонсдог, сонсох дуртай хүмүүстээ зориулаад наймдугаар сарын 3-нд VIP тоглолт хийе гэж бодсон юм. Энэ нь цомогтой ямар нэгэн хамааралгүй.
-Хип хоп урсгал нийгэмд болохгүй байгаа бүхнийг шүүмжилдэг гэдгээрээ онцлогтой байдаг. Монголын хип хопчдын хийж байгаа уран бүтээлүүд хүрэх ёстой хүндээ хүрч чадаж байна уу. Агуулгаараа хөгжиж чадаж байна уу. Ер нь үр дүн нь гарч чаддаг болов уу.
-Одоо маш олон рэп уран бүтээлчид байна. Дор бүрнээ өөрийн эмзэглэлийг илэрхийлж, шүүмжилж чадаж байна. Тэр нь бас нийгэмдээ, залуучууддаа хүрч чадаж байна. Муу үр дагавараас холдуулж, ховхолж чадаж байна. Тиймээс нэг үеэ бодвол маш сайн ойлгодог болсон гэж би боддог. Үүнийг дагаад залуус муу зүйлээс хамгаалуулдаг болсон. Энэ бүхэн залуучуудад хангалттай хүрч чадаж байгаа бас нэг соёлын довтолгоо юм. Яруу найргаар үнэн үгийг хүргэж чадаж байгаа урлаг учраас манай Монголд маш сайн хөгжиж байна гэж хэлж болно.
Буруу алхам бүрээс өөрсдийгөө аваад гарч чаддаг байх хэрэгтэй
-Хатуу, хараалын үгтэй ч гэх юм уу, зарим дуунуудыг олон нийтийн сүлжээнд хаадаг, цацахыг хориглодог. Хүний хийсэн “хөдөлмөр” гэж нэг талаас нь харах юм бол ингэж хаах нь хэр зөв бэ. Энэ асуудалд уран бүтээлч хүний хувьд ямар байр суурьтай байдаг вэ?
-Хараалын хэллэгтэй дуунууд хип хоп урсгалд их байдаг л даа. Үүнийг сонсогчид, залуучууд, хүүхдүүд үлгэрлэн дуурайдаг тал бий. Тиймээс хаах нь зөв гэж бодож байгаа. Уг нь нийгмийг шүүмжлээд байгаа нь зөв боловч ёс суртахууны хэмжээ гэж байж таарна. Энэ талаар сайн хуульчид мэддэг, ийм үлгэрлэл байж болохгүй шүү гэдгийг мэдэж байгаа учраас хаадаг байх. Жишээ нь, хэтэрхий их тамхи татаж байгаа, эсвэл насанд хүрээгүй хүүхдүүдэд хэт нүцгэн шалдан хүүхнүүдийг үзүүлсэн, мөн мансууруулах бодисыг, муу үлгэр дуурайллыг залуучуудад харуулсан, садар самууныг сурталчилсан гэх мэт зүйлүүдийг хаах нь зөв.
-MB-гийн уран бүтээлд хараалын үг ордог уу. Болохгүй бүтэхгүй хараамаар асуудлыг яаж гаргаж илэрхийлдэг вэ?
-Миний уран бүтээлд хараалын үг байхгүй. Ер нь хэрэглэсэн удаа байгаа л даа, гэхдээ дэндүүлэхгүй. Яаж илэрхийлэх вэ гэхээр, төвийг барьж, ёгтолсон үгээр ч юм уу гаргаж хэлдэг. Ер нь шууд хараалын үг хэрэглэхийг боддоггүй.
-Залуучуудын дунд хэдийнэ танил болсон залуу уран бүтээлчийн хувьд тойрон хүрээлэгч их байдаг байх. Гэр бүлтэй хүнд энэ байдал яаж нөлөөлдөг бол. Хэрхэн зохицуулдаг вэ?
-Одоогоор гэр бүлийн амьдрал зохиогоогүй байна. Найз бүсгүйгүй. Хүн насны ханиа зөв сонгох ёстой, сонгох гээд л явж байна даа /инээв/.
-Тэгвэл олонд танигдсан манай зарим уран бүтээлчид буруу замаар будаа тээж бусдад буруу үлгэрлэх гээд байха боллоо. Нэр дурьдаад яахав. Шулуухан хэлэхэд, хүмүүс урлагийнхныг харьцангуй хялбар аргаар мөнгө олдог болохоор буруу зүйлд түүнийгээ зарцуулж, наргиж дарвих хандлагатай гэдэг байдлаар ойлгодог. Энэ талаар юу гэж боддог вэ?
-Сайн уран бүтээл хийж байж түүнийхээ ашгийг хүртэж амьдардаг хүмүүс бол урлагийнхан шүү дээ. Түүнийг дагаад сайн, муу зүйлүүд байна л даа. Янз бүрийн муу зүйлд уруу татагдах асуудлууд бий. Энэ бол хувь хүний өөрийн ухамсрын л асуудал. Манайд нэгнийгээ уруу татдаг байдал маш их байна. Жишээ нь, урлагийн хүн байлаа гэхэд “Чи бол мундаг хүн” гэж магтсаар байгаад архинд оруулах, элдэв мансууруулах бодисонд оруулах асуудал их байгаа гэж бодож байна. Тиймээс иймэрхүү буруу алхам бүрээс өөрсдийгөө аваад гарч чаддаг байх, ер нь хол явах хэрэгтэй.
-За бараан сэдвээс буцаад холдъё. Хайр гэдэг мөнхийн сэдэв. Мэдээж залуу хүн хайрыг магтан дуулалгүй яахав. Гэхдээ зарим хип хопчдыг хэтэрхий их хайр дууллаа гэж шүүмжилдэг хүмүүс байдаг. Хип хоп урсгал хайрыг яаж илэрхийлэх ёстой юм бол?
-Аливаа юм бүхэн хэмжээ савнаасаа хэтэрвэл утгагүй л болно. Тэгэхээр аль алийг нь тэнцүүлээд явах нь зөв гэж боддог юм.
Авьяастай хүүхдүүдийг цуглуулж, сайн уран бүтээлчийг Pro Star студиэсээ төрүүлэхийг хүсч байна
-Ингээд шинэ цомогийн ажил, VIP тоглолтоос гадна төлөвлөж байгаа ямар ажил байна. Ялангуяа кино найруулагч мэргэжлийнхээ дагуу ажиллах уу?
-Цомогийн дараах ажил бол 21 аймгаар явж цомогийнхоо нээлтийг хийнэ. Очоогүй газраа очиж, таньдаг хүмүүстэйгээ уулзаж, танихгүй олонтойгоо танилцах гэж орон нутгийг зорихоор төлөвлөж байна. Бас гадаадад байгаа Монголчууддаа зориулж аялан тоглох санаа байна. Мэргэжлийнхээ дагуу киноны уран бүтээлд орох бодолтой байгаа. Би өөрөө тайзанд их дуртай хүн. Тэгэхээр тайзны бүрэн хэмжээний жүжиг тавья гэж бодоод зохиолоо бичээд эхэлсэн байгаа. Гэх мэтчилэн миний бодож явдаг мөрөөдлийн ажлууд бий. Хамгийн туйлын зорилго маань бол дуртай ажлаа хийж байгаа гэдэг утгаараа урлагт өөрийн гэсэн тодорхой хэмжээний өөрийн хүмүүсийг бэлдэхийг хүсдэг. Тиймээс авьяастай хүүхдүүдийг цуглуулж, сайн уран бүтээлчийг Pro Star студиэсээ төрүүлэхийг хүсч байна. Одоо энэ ажлаа бас эхлүүлэх гэж байна.
-Би сонсож байсан юм. Үр хөндөлтийн тухай болон өөр бусад хүнд сэдвийг хөндсөн уран бүтээл аль хэдийнэ бэлэн болсон боловч олны хүртээл болгоогүй байгаа гэсэн. Тэр дуунуудыг яагаад гаргадаггүй юм бэ. Хэзээ олон нийтэд сонсгох гэж хадгалж байгаа юм бэ?
-Энэ дуунууд цомогт багтсан байгаа. Өмнө нь цацах боломж их байсан. Гэхдээ тухайн цаг үедээ амжаагүй гэж ойлгож болно. Одоо бол цомогт хадгалаастай байна. Гарсны дараа мэдээж клип нь гарах болно.
-Нэг зүйл анзаарагдлаа. Ихэнх уран бүтээлчид дуу гаргасан даруйдаа хүний чихэнд хоногштол цацаж, тэр нь бараг хүчээр хит болчихдог. Тэгээд хоногшсон дуунуудаараа тоглолт хийгээд явах жишээтэй. Харин MB-гийн хувьд дуунуудаа цуглуулж байгаад бөөнд нь гаргаж цацдаг тактиктай юм уу даа?
-Мэдэхгүй юм. Миний бодлоор бүтээлээ цогц болгож хийчихээд олонд хүргэвэл илүү үр дүнтэй юм болов уу. Нэг нэгээр нь тараагаад байвал цомог бүтэх ч юм уу, үгүй ч юм билүү. Тэгснээс чанартай уран бүтээлүүдээ багцалж байгаад олонд хүргэвэл илүү үр өгөөжтэй болов уу гэж бодож явдаг юм.
-Сонирхолтой яриа өрнүүлсэн танд баярлалаа. Уран бүтээлийн арвин олз омогтой байхыг ерөөе.
-Баярлалаа.
