Нийслэлийн гудамж талбай, нийтийн эзэмшлийн мөн ч, биш ч бараг бүгд эзэнтэй болж. Хэрэв та автомашинтай бол үүнийг бүр ч илүү ихээр мэдэрч байгаа. Ажил амжуулахаар хаашаа ч зүглэсэн бай, тухайн газрын үүдэнд үнэгүй зогсох эрх бараг байхгүй. Саяхан л нийслэлээс зөвшөөрөлгүй зогсоолуудыг цэгцэлж байна, зөвшөөрөлгүй зогсоолд төлбөр төлөх ёсгүй гэх мэдээллийг өгч байсан. Харин өнөөдөр нийслэлийн хэмжээнд шинэчилсэн жагсаалтаар 39 байршилд төлбөртэй зогсоол ажиллаж байна. /Сүүлийн үед хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр хуучин жагсаалтууд нийтлэгдэж байгааг анхаарна уу. Шинэчилсэн жагсаалтыг ЭНД ДАРЖ үзнэ үү./ Эдгээрээс гадна гэрээтэй ч юм шиг, үгүй ч юм шиг зарим зогсоолуудын учрыг олохгүй бол төлбөр төлөх ёстой үгүйгээ ч ойлгохгүй байна гэх иргэд олширлоо. Тухайн жагсаалтад багтаагүй боловч Нийслэлийн авто замын хөгжлийн газарт тодорхой хувь өгч үйл ажиллагаа явуулдаг гэх байгууллагууд байна.
Ер нь иргэдээс авч байгаа төлбөртэй зогсоолын мөнгөөр тэд юу хийдэг вэ гэдэг нь сонирхолтой биш гэж үү? НАЗХГ-тай албан ёсны гэрээтэй, жишээ нь Тэнгис кинотеатрын зүгээс өгсөн тайлбараар бол 10 автомашины зогсоолын төлбөрийг тодорхой заасан дүрэм журмын дагуу тогтоодог бөгөөд сард ажлын 22 хоногоор 10 автомашины төлбөрийг тооцож 100 хувь НАЗХГ-т шилжүүлдэг гэнэ.
Тэгвэл НАЗХГ-тай гэрээ байгуулан төлбөртэй зогсоол ажиллуулдаг гэх Хатагтай эмнэлгийн зүгээс тайлбарласнаар зогсоолын орлогынхоо тодорхой хувийг НАЗХГ-т шилжүүлж, бусдаар нь зогсоолын тохижилт, зогсоолын харуулын цалин хөлс зэрэгт зарцуулдаг гэлээ. Гэхдээ тухайн объектод үйл ажиллагаа явуулж байгаа түрээслэгч аж ахуйн нэгжүүдэд тодорхой тооны автомашин үнэгүй зогсох боломжоор хангадаг байна. Мэдээж өөрийн байгууллагын ажилчид ч төлбөр төлөх шаардлагагүй. Ингэж төлбөртэй зогсоол ажиллуулахын ач холбогдлын тухайд, үйлчлүүлэгчийн тав тухтай холбон тайларлаж байлаа.
Ер нь бодит байдал дээр үйлчлүүлэгчдийн төлөө гэдэг боловч үнэндээ тухайн байгууллагын ажилтнуудын автомашинаар дүүрсэн зогсоолд түр зогсоод ажлаа амжуулаад гарах нөхцөл боломж тун хомс.
Бид ч өөрсдөө их дураараа хүмүүс. 2016, 2017 онд гэхэд л зөвшөөрөлгүй 130 гаруй хашаа, гинж, хаалтыг татан буулгасан байдаг. Тэгвэл энэ сарын сүүлчээр тухайн ажлын хэсэг дахиад нийслэлийн хэмжээнд шалгалт хийх ба дураараа загнасан үйлдлүүдийн цуцлахыг нь цуцалж, улмаар нийтийн эзэмшлийн зам, талбайг бүгдийг нь төлбөржүүлэхээр болжээ.
Энэ тухай Улаанбаатар хотын захирагчийн ажлын албаны НАЗХГ-ын орлогч дарга Б.Индра “Автомашины түгжрэлийг бууруулахын тулд зогсоолын тоог нэмнэ. Зогсоолууд үнэ төлбөргүй байхаар иргэд, ААН-ийн ажилчид машинаа тэр чигт нь орхичихдог. Ингэхээр зогсоолын эргэлт байхгүй болчихдог. Өндөр хөгжилтэй бүх улс оронд зогсоолууд нь өндөр төлбөртэй байдаг. Тэгж байж аль болох автомашины тоог цөөрүүлнэ. Жишээ нь, төрийн байгууллагын алба хаагчид өглөө 08:00-17:00 цагт ажиллана. Тэгэхээр үйлчлүүлэх гэж ирсэн иргэд зогсоолгүй болдог. Бас зогсоол дээр машинаа хонуулдаг, машинаасаа шууд худалдаа наймаа эрхэлдэг гэхчлэн олон асуудал бий. Тиймээс зогсоолын эргэлтийг сайжруулахын тулд бид нийтийн эзэмшлийн зам талбай дахь бүх авто зогсоолыг төлбөржүүлэх юм.” гэж тайлбарлалаа.
Хотын захиргаанд гэхэд л 3000 гаруй хүн ажиллаж байна. Тэгэхээр тэдний хэчнээн хувь нь автомашинтай бол? Тэр хэмжээгээр зогсоол нь багтаамжгүй болно гэсэн үг. Тэгэхээр энэ мэт асуудлыг зохицуулахын тулд тухайн зогсоолд ажилчид, алба хаагчид нь хүртэл өөрсдөө төлбөр төлдөг байхаар зохицуулалт хийх гэж байгаа юм байна.
Орон сууцны гадна талбайд төлбөртэй зогсоол хийж болно гэсэн зүйл байхгүй. Төлбөрийн тухайд СӨХ, оршин суугчдын өөрсдийн шийдвэрлэх асуудал гэж албаны хүн хэлсэн юм. Тэглээ гээд орон сууцны бүх хороололд зогсоолын хаалт хийгээд байвал холбоос замыг хаах учраас СӨХ болон оршин суугчид замынхаа онцлогийг харгалзах нь чухал юм билээ. Тухайлбал, Хурд хорооллын дундуур урдаас, хойш гарсан зам бий. Хэрэв тэр холбоос замыг хаавал зорчигчид тойруу замаар явах шаардлагатай болно. Харин мухар замтай бол асуудалгүй бололтой. Хэрэв хороолол, хотхонууд бүгд зогсоолоо хаалттай болгох юм бол уучлаарай, гадуур айлчлал хийхдээ унаатай явах боломжгүй гэдгийг сайтар ойлгох нь чухал. Учир нь та тухайн айлын гадаа очоод автомашинаа байрлуулах газар танд илүүчлэхгүй. Тиймээс нийтийн тээвэр гэсэн л сонголт үлдэнэ гэсэн үг.
Сансарын нэгэн хорооллын гурван байрны зам нь мухар. Тэд зогсоолын хаалттай. Тухайн байрууд руу орох гэж байгаа иргэн оршин суугч нь биш бол машинтай нь нэвтрүүлэхгүй гэх юм билээ. Төлбөр өгье гэхнээ зөвшөөрдөггүй гэж байгаа. Зарим газар нь арай уян хатан. Жишээ нь Метро моллын арын хорооллын харуулд гадны машинтай жолооч гарч уулзах шаардлагагүйгээр эрхий, долоовор хуруугаа имрээд, мөнгө өгье гэж дохиход л шидэт товчлуур дарагдаж, хаалга нээгдэх нь тэр. Энэ бүхэн тухайн СӨХ, иргэн, ААН-ийнхний эрхийн асуудал ч гэлээ заримдаа наанатай цаанатай байхгүй бол тэр машин дотор хүний амь дээсний дөрөөн дээр явж байхыг ч үгүйсгэхгүй. Гэхдээ ямар ч тохиолдолд орж гарч байгаа гадны машинаас төлбөр авах эрхгүй гэдгийг жолооч, зогсоол эзэмшигчдэд сануулъя.
Хотын захиргаанаас бол Ерөнхий төлөвлөгөөний дагуу хаана, ямар байршилд төлбөртэй зогсоол хийх вэ гэдгээ шийддэг юм гэнэ лээ. Энэ удаагийн нэмэлт зогсоолуудыг ч уг төлөвлөгөөтэйгээ уялдуулан хийх аж. Харин ААН-үүд нийслэлтэй гэрээ байгуулж, өөрийн эзэмшлийн зам талбай дээрээ төлбөртэй зогсоол ажиллуулахад 60 хувь нь төрийн санд буюу замын санд орж, 40 хувь нь тухайн иргэн, ААН-д өөрт үлддэг байна. Улсад орж байгаа мөнгийг зам засвар, үйлчилгээ, шинэ зам барих зэрэгт зарцуулдаг гэж байгаа боловч өнөөдөр замын асуудал ямар хэмжээнд хүрснийг хотын иргэд сайн мэдэж байгаа.
Нийтийн эзэмшлийн зам талбай дахь авто зогсоолын талаар иргэдийн сэтгэгдлээс хуваалцахад, Зуун айлын чигт зорчиж явсан гэр бүлийн хоёр иргэн “Зуун айлыг нүүлгэхгүй бол түгжрэл хэрээс хэтэрч байна. Зуун айл руу зуу явдаг гэдэг үг бий. Гэтэл ирэх тоолондоо ингэж түгжирч хамаг цагаа бараад хэцүү байна. Манайд ер нь зогсоолын асуудал их хүнд. Зуун айлд түгжирч байгаа бас нэг шалтгаан чинь зогсоол шдээ. Зогсоолын зай ч байхгүй энэ захыг нүүлгэж байж гайгүй болно доо.” гэв. Мөн орой ажил тарах цагаар ГХЯ-ны хойд замд маш удаан хугацаанд түгжирч зогссон иргэн И.Батсүх түгжрэл арай хэтэрлээ гэж үгээ эхлүүлээд 
“Манайхан зогсоолын асуудлаа шийдэж чадахгүй байна. Уг нь гадаад улс оронд олон давхар зогсоолтой, энэ нь газар нутаггүйдээ тэгдэг гэж би ойлгодог. Гэтэл манайд хаашаа л бол хаашаа тэлэх газар нутаг байсаар байхад төвдөө шамбааралдаад, дээр нь зогсоол гэх юм юу ч байхгүй юм чинь түгжрэх нь аргагүй л байх. Уг нь төв цэнгэлдэхийн дэргэд олон давхар зогсоол барина гэсэн чинь давхар нь цөөрсөн сураг сонсогдсон. Тэгээд байгаа хэдэн зогсоолын зарим нь цагийн 2000-3000 төгрөг гэдэг. Тэгэхээр хэн тэр үнэтэй зогсоолд тавих вэ дээ. Үнэ дээрээ ч гэсэн жоохон бодолцмоор юм. Тэр үнэтэй зогсоолд тавихын оронд байрны гадаа, эсвэл гудамжны нэг хэсэгт яаж ийж байгаад л аргалахыг бодно биз дээ. Энэ бол буруу биш гэж бодож байна. Зогсоолоо эхлээд шийдчихээд, дараа нь торгууль, ачлагаа явуулмаар байна гэж л хэлье дээ.” гэж ярив.
Үнэхээр замын түгжрэлийн бас нэг шалтгаан яах аргагүй зогсоолын дутагдал. Ялангуяа дугаарын хязгаарлалтгүй өдрүүд буюу амралтын өдрүүдээр хувийн ажлаа амжуулах гэсэн иргэд, амралтын өдөр хамааралгүй ажилладаг хүмүүс бүгд хотын зам дээр гарч ирдэг. Тэгвэл НИТХ-ын даргын шийдвэрээр амралтын өдрүүдэд тодорхой зогсоолуудыг төлбөргүй болгох юм байна.
Нийтийн эзэмшлийн талбайд төлбөртэй авто зогсоолын тоог нэмэгдүүлэх талаар иргэдийн байр суурийг сонсоход бүгд л таатай хүлээж авч байсныг энд бас дуулгах нь зөв болов уу.
Энэ нь түгжрэлийг бууруулах, зогсоолын эргэлтийг нэмэгдүүлэх эерэг талтай гэдгийг тэд бүгд хүлээн зөвшөөрч хүлээж авсан юм.
Эцэст нь дахин дуулгахад, зөвшөөрөлтэй үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа 39-хөн байршлыг цээжлээд авчих юм бол шинэ албан ёсны зогсоолууд байгуулагдтал шаардлагагүй газар мөнгө төлөхгүй явах боломжтой гэж хэвлэлээр байн байн сануулдаг. Харин ААН-ийн зүгээс бид НАЗХГ-тай гэрээ байгуулсан гэх боловч албан ёсны байршлуудын жагсаалтад багтаагүй зогсоолд төлбөр төлөх үү, үгүй юу гэдгийг эцэслэх шаардлагатай байна.
