Манжин муу- Хорт хавдар үүсгэдэг гэсэн…
Газтай ундаа муу- Яс сийрэгжүүлдэг гэсэн…
Өөх муу- Холстрин ихтэй гэсэн…
Хонины мах муу…
Давс муу… гэх мэтчлэн явсаар ОДОО:
Мах сүү хоёрыг хольж идэх нь бас л хорт хавдар үүсгэдэг МУУ л гэнэ. Ийм цуу манайханд маш их түгээмэл эрчимтэй тархаж, бие биенийхээ эрүүл мэндэд жигтэйхэн хайртай хүмүүс болж – Энийг ч идэж болохгүй, тэрийг ч хэрэглэж болохгүй… гэх зэргээр хориг тавьцгаана. Хачин их халамжтай хүмүүс болж жүжиглэцгээх болов.
Тэгсэн мөртлөө
утаа угаар,
чанарын баталгаагүй урдаас орж ирж буй хүнсний бүтээгдэхүүн,
өттэй хортой жимс жимсгэнэ,
эрүүл мэндэд хор хөнөөлтэй ахуйн хэрэглээний хуванцар сав эдлэл… гэх мэтчилэнгийн зүйл дээр болохоор нэг их хориг саад тавьсангүй. Ганц нэг цод цод дуугарснаас биш давс хорьдог шигээ … өөх тос хорьдог шигээ … мал а\а-н бүтээгдэхүүнийг хорьдог шигээ … бие биендээ шаардлага тавьж, хориг саад хийсэнгүй. Мэдээж хонины махны хор хөнөөлөөс илүү хуванцар савны хор хөнөөл аюултай баймаар. Гэвч үүнд хэний ч санаа тийм ч их зовсонгүй. Бүх нийтээрээ л “хонины мах”-наасаа АЙЦГААСАН. Үүнээс гадна дээрхи жагсаалтуудыг эргээд хардаа!!!
Дотоодод үйлдвэрлэдэг ба дотооддоо үйлдвэрлэчих боломж бүхий хүнсний бүтээгдэхүүнүүд БҮГД ОНЦ АЮУЛТАЙ ХОРТОЙ болоод, гадаадаас буюу урдаас гол төлөв орж ирсэн бараа таваарууд онцын хор хөнөөлгүй мэт нэн дариу арга хэмжээ авах асуудал биш аятай харагдаж байгаа биз???
ЯГ ҮНЭНДЭЭ БИД “бие биенийхээ эрүүл мэндэд үнэхээр хайртай болоод хайр халамж тавиад байна уу? эсвэл “урд хөрш”-өөс орж ирж буй бүтээгдэхүүний борлуултанд анхаарал халамж тавиад байна уу?” гэдэг асуудалтай зүйл. Үндэсний хүнс бүтээгдэхүүнүүдийн хэрэглээ багасвал гаднаас орж ирж буй бүтээгдэхүүнүүд л “үндэсний хүнс”-ийг орлоно шүү дээ, тийм ээ?!
Хэдэн мянган жилээр хэрэглэж ирсэн хүнс, жишээлбэл БАНШТАЙ ЦАЙ байгалийн органик бүтээгдэхүүн ЯАГААД ХОРТОЙ болов? Мах сүү хоёрыг хольж хэрэглэхээр тийм л хортой байсан юм бол бид өдийд улс үндсээрээ устаж үгүйрэх нь яасан юм бэ?
Ганц нэгэн жишээ дурьдъя л даа.
Манжин муу – гэх үед манжинг хэрэглээнээсээ хасснаар яасан? Монголын хүнсний ногооны тариалан үндсэндээ устаж, Хятадын “баастай ногоо” манай хүнсний хэрэглээг орлон хангах болсон.
Газтай ундаа муу – гэснээр Хятадын жимсний сиропын гүйлгээ ихссэн. Хятадууд ундааг газжуулахдаа маш ядмаг улс. Ундааг хийжүүлэхэд зардал их орж байсан учир ундаанаас газыг шахан гаргах гэсэн “далд санаа” байсан гэж би боддог.
Гурван цагаан хорны тухай
Өөх муу – гэж өөхний хэрэглээг багасгаснаас үүдэн бид “ой санамжаа алдаж эхэлсэн”. Одоо бид эргээд “өөхийг хүнсэндээ хэрэглэх нь зүйтэй” хэмээн ухуулж сууна.
Давс муу – гэснээр бид давснаас авдаг йодоо авч чадахаа болив. Йод дутахаар өнөө бамбай булчирхайн дутагдалд орж, оюун ухааны саажилтанд хүргэдэг, тархи гэмтдэг гээд яриад байсан чинь яалаа???
гэх зэрэг…
ЭЦСИЙН ЭЦЭСТ: Монголчууд бидний үндэсний хоол хүнсийг хэрэглүүлэхгүй байлгах л суртал ухуулга яваад байх шиг л байгаа юм даа. Аливаа үндэстний хоол хүнс гэдэг тухайн үндэстнийхээ эрүүл мэндийн дархлаа нь болдог. Тусгаар тогтнолын баталгаа ч болдог.
Гэтэл бид үндэснийхээ хүнсний бүтээгдэхүүнийг хэрэглэхээ байчихвал яах вэ?
Нэгдүгээрт: Гадаадаас манайд нийлүүлдэг хүнсний бүтээгдэхүүнүүдийн борлуулалт өснө, Гаднаас экспортлогч орнуудын эдийн засаг хүчирхэгжинэ. Хүнс гэдэг уул уурхайн баялагаас ч илүү ашиг оролготой, стратегийн ОНЦГОЙ салбар, эрх мэдэл, хүч юм.
Хоёрдугаарт: Тухайн үндэстний “үндэсний хоол хүнсний хэрэглээг үгүй хийвэл” удам генийг нь мөхөөн доройтуулж, үндэстэн устах ч аюултай. Бид “Муусайн будааны хүүхдүүд” гэж даналздаг байсан. Одоо өсвөр залуучуудаа хардаа!!! Ямарч бие бялдарын хөгжилгүй. эр эм нь ялгагдахааргүй болж өсч байгаа нь илтэд нийтлэг боллоо. Эднээс төрсөн үр удам маань ямар болох бол??? Нөгөө будааны хүүхдүүдээсээ дор хөгийн амьтад болох байлгүй.
ХАА БАЙНА? Өнөө гэрийн хоймор дүүргэн эзлэн суудаг ханагар эрчүүд… Өнөөгийн залуусыг хоймор суулгавал ямаршуухан харагдахаар байна???
ХАА БАЙНА? Өнөө эмнэг хангалыг чихдээд номхруулдаг эрчүүд… Өнөөгийн залуусыг морь малд ойртуулбал хөл гараа гишгүүлчихэлгүй шиг салбал л их юм болохоор болчихоод байна!!!
Энэ чинь: Бидний удам доройтож байгаагийн илрэл биш гэжүү?!
Магадгүй та: Өнөө Дагвадорж, Цагаанбаатар, үндэсний бөхийн бөхчүүдээ хараад жаахан сэтгэл уужирч байгаа байх л даа. Гэвч тэд бол тусгай бэлтгэгдэж байж тийм болсон шүү дээ Түүнээс биш хужаагийн баастай ногоо идээд, сироп найруулж уугаад, хуурай сүү, загас шавж нтр-хнээр хооллоод явсан бол барилдах нь битгий хэл салхинд нь хийсэх байлгүй. Саяхан 30-аадхан жилийн өмнө тээврийн тэрэг бариад хөдөө гадаа явж байсан хүмүүс СТОрдондоо ирээд барилдаад л түрүүлж үзүүрлээд явдаг байлаа. Одоо тэгж болох уу? Тулгаа зааны өргөсөн чулууг одооны өндөр бэлтгэлтэй байгаа бөхчүүдээс өргөчих хүн бий болуу? Хүч тамирын хувьд өнөөгийн тусгай бэлтгэлээр бэлтгэгдсэн бөхчүүдээс илүү юу гэхээс дутахааргүй байсан байна ш дээ бид… Энэ нь бидний идэш тэжээлтэй л шууд холбоотой юм шүү дээ.
Монголчууд минь дээ!!!
Худал үнэн цуу үгэнд битгий хууртаад байлдаа. Нэг хүн худлаа мэдэмхийрчихээр л бүгдээрээ хошуураад л шуугичих юм. Үнэхээр бид бие биенийхээ эрүүл мэндэд хайртайдаа халамжтайдаа -Давс битгий ид, Хонины махаа бүү хэрэглэ гэж бие биенээ халамжлаагүй ш дээ. Зүгээр л мэдэмхийрэх гэж… бусдын дэргэд соёлтой мэдлэгтэй хүн болох гэж л… худлаа жүжиглээд байна шүү дээ.
Ер нь бидний бие биедээ ихэрхэх гэсэн, бие биенээсээ илүү байх гэсэн үзэл санаа биднийг өөрсдийг нь л хорлож мөхөөнө үү гэхээс биднийг бусдын нүдэнд илүү сайхан болгож харагдуулахгүй. Бид “Хамт хот манадаг мөртлөө айлын нохой ирэхлээр хүний нохойтой нийлэн өөрийн нохойгоо бариад байдаг нэг гудрага байдаг даа” яг л түүн шиг л өөрсөддөө л томроод байхаас гадныхны өмнө бол гөлөг шиг л шарвалздаг ш дээ. БИТГИЙ ИЙМ МУУХАЙ БАЙ Л ДАА.
Х.Батболд
