Мэргэжлийн Засгийн газар нэг жил ч тэсэлгүй \”цагаан туг өргөлөө\”

Монгол Улсын
Засгийн газар Олон Улсын валютын сангийн хамгийн хүнд, шаардлага нөхцөлтэй \”Extended Fund Facility”
буюу \”Өргөтгөсөн санхүүжилтийн хөтөлбөр”-т хамрагдахаар болсон
талаараа бахархалтайгаар мэдээлэл хийв. Үнэндээ улсаа удирдаж чадахгүй гэдгээ
энэ үйлдлээрээ харууллаа л даа. ОУВС өнгөрсөн зунаас хойш манай янз бүрийн
төсөл хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр санал тавьсаар байсан. Гэвч Монголын төрд \”толгойтой”
хүмүүс бий гэж цааргалж явсаар хамгийн хүнд нөхцөлтэй хөтөлбөрийг нь
хэрэгжүүлэхээс аргагүй байдалд орчихлоо.

Хөтөлбөрт хамрагдснаар ОУВС-аас 440 сая
ам.долларын зээл авах юм. Энэ мөнгөөр эдийн засгийн өсөлт, төсөв төлбөрийн
тэнцэл, бондын эргэн төлөлт зэрэг зүйлс зарцуулахаар төлөвлөжээ. Яг хэчнээн
төгрөгийг юунд зарцуулахыг Засгийн газар бус харин хөтөлбөрөө хэрэгжүүлж байгаа
ОУВС л бүгдийг мэднэ. Ингээд \”толгойгүй” удирдагчтай улс болж хувираад байна. Заримдаа
төр гэж байгаад ч яахав түүний оронд төсөл хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлээд явчихсан нь
хамаагүй нэр цэвэр ч юм шиг санагдах боллоо.

\”Extended Fund Facility” хөтөлбөр хэрэгжснээр татвар нэмэгдэнэ.
Тодруулбал, төсвийн орлогын тогтвортой эх үүсвэрийг бий болгох бүхий л
боломжийг дайчлах үүднээс хадгаламжийн хүүгийн орлогод татвар ногдуулах, хувь
хүний орлогын албан татварыг шатлалтай болгох, зарим бараа бүтээгдэхүүний
онцгой албан татварыг нэмэх, импортын тамхинд ногдох гаалийн албан
татварыг нэмэх зэрэг бодлогын арга хэмжээ авахаар тусгажээ.

Үүнд:

• Шатахууны онцгой албан татварыг
  долдугаар сарын 1-нээс
• Хүн амын орлогын албан татврыг
  орлогоос шалтгаалан 10-20 хувь шатлалтай нэмэх
• Нийгмийн даатгалын шимтгэлийг
  2017-2019 онд 2, 1, 2 хувиар нэмэгдүүлэх
• Суудлын автомашины онцгой албан
  татварыг насжилтаас нь хамаарч 3-15 хувиар, цилиндрийн багтаамж 4501 см
  куб метрээс илүү бол 40-250 хувиар
• Тамхи, согтууруулах ундааны
  татварыг 2018 онд 10 хувь, 2019 онд 5 хувь, 2020 онд 5 хувиар
• Хадгаламжийн хүүгийн орлогод
  татвар ногдуулна. Одоо мөрдөгдөж байгаа хуулиар 2018 онд хадгаламжийн
  хүүгийн орлогын албан татвар нэмэгдэх байсныг наашлуулж, 2017 оны
  дөрөвдүгээр сарын 1-нээс мөрдөхөөр болсон.
• Импортын тамхинд ногдох Гаалийн
  албан татвар таван хувь байсныг 30 хувиар нэмэгдүүлэх
• Татварын
  удирдлагыг сайжруулах, татварын орлогыг нэмэгдүүлэхээр ажиллах зэрэг
  найман арга хэмжээ авахаар төлөвлөжээ.

Мөн төсвийн зарлага бууруулах талаар дараах арга
хэмжээнүүдийг авах юм байна. Үүнд \”эмнэлэгийн эм тариа, тоног төхөөрөмжийн
худалдан авалтыг бууруулна… Мөн тэтгэврийн насыг нэмэгдүүлнэ… Ирэх хоёр
жилд цалин тэтгэвэр нэмэхгүй… 2019 оноос хүүхдийн мөнгө олгохгүй… Төрийн
албан хаагчдад орон сууцны хөнгөлөлт олгохгүй…” гэхчлэнгийн хатуухан заалтууд
багтжээ.

Үнэндээ ОУВС \”Extended Fund Facility”
хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхийн тулд дээрх хатуу шаардлагыг тавьсан. Засгийн газар
энэ хөтөлбөрт хамрагдаж, зээл авахын тулд шаардлагыг биелүүлэхээс аргагүй
байдалд хүрчихээд байгаа юм. Ер нь бол сонгуулиар өгсөн амлалтаа зөрчиж байгаад
л зээл авах эрхтэй болж байх шиг байна. МАН-ын сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрт \”хүүхэд
бүрт ялгаварлалгүйгээр мөнгө олгоно”, \”татвар нэмэхгүй”, \”цалин тэтгэврийг үе
шаттайгаар нэмнэ” гэх мэтийн маш тодорхой, ойлгомжтой заалтууд байсан. Гэвч
сонгогдоод наймхан сарын дараа \”өр тавихын тулд” мөрийн хөтөлбөртөө тусгасан хэд хэдэн заалтуудаа зөрчиж
эхэллээ.

Мөн \”мэргэжлийн Засгийн газар байгуулна” гэсэн амлалт ч
зөрчигдөж, өнөөх Засгийн газар нь чадваргүйгээ баталж өөрийн бүрэн эрхээ гадны
төсөл хөтөлбөрт шилжүүллээ.

Энэ талаар УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайхан тун ойлгомжтой
шүүмжилжээ. Тэрээр \”Монгол Улсын Засгийн газар ОУВС-гийн
\”Extended Fund Facility\” хөтөлбөрийг авч хэрэгжүүлэхээр болж байна.\”Stand-by\” хөтөлбөрөөс илүү хүндэрсэн үед хэрэгждэг уг хөтөлбөр
Украйн, Египет, Пакистан, Тунис, Ангола, Иордан зэрэг улсад хэрэгжээд явж
байна. Хөтөлбөрийн сөрөг талуудын зэрэгцээ эерэг талууд байгаа боловч үүндээ
тулсанд нь харамсалтай байна. Сонгуулийн
дараа нөхцөл байдлыг мэдсээр байж \”би чадна, жинхэнэ мэргэжлийнх\”
гээд уралдан ажил авцгаасан, чадсангүйд харамсаж байна. Энэ олон сар өнгөрч
байхад Засгийн газар, Монголбанк маш удаан, ур чадваргүй ажиллаж байна. Гол
нэрийн экспортын барааны үнэ ингэж сайхан өсч байхад энэ их баялагтай, энэ
жижиг эдийн засгийг босгочихож чаддаггүй. Олон сая доллар, олон их наяд
төгрөгийг хувааж идээд, цацаад дуусгасан хүмүүстэй өөрсдөө хуйвалдсан мэт
хаацайлан хамгаалж, хуулийн хариуцлагад татдаггүй, зувчуулсан мөнгийг эргэж
төлүүлж чаддаггүй. Нам харгалзахгүй оффшорчдыг шалгаж, хулгайн мөнгийг нь татаж
чаддаггүй. Оффшорчин Х.Бум-Эрдэнийг л гэхэд Төрийн банкны 70 хувийг эзэмшдэг
\”Хадгаламжийн даатгалын корпораци\”-ийн гүйцэтгэх захирлаар томилсон 2
хүн /Монголбанкны ерөнхийлөгч, тэргүүн дэд ерөнхийлөгч нар/ Сангийн сайдын хоёр
талд сууж байгаад ОУВС-гийн хөтөлбөрт хамрагдахаас өөр аргагүй гээд мэдээлэл
хийж байх жишээтэй. Сонгуулийн өмнө нөхцөл байдлыг мэдсээр байж амласан.
Амлалтаа биелүүлэх хэрэгтэй. Тооцоо судалгаа хийдэг эдийн засагч, УИХ-д
эрдэмтдээ төлөөлж байгаа хүнийхээ хувьд бодлоо хуваалцлаа. Та бүхэн өөр
өөрийнхөөрөө тунгаана биз ээ\” гэж шүүмжилсэн юм.

Ямартай ч мэргэжлийн
Засгийн газар гэх нэршил шороотой хутгалдаж, ОУВС ирэх гурван жилийн хугацаанд
Монгол улсын санхүү, эдийн засгийн асуудлыг бүрэн мэдэлдээ авлаа.

 

Гэхдээ Монгол Улс дан
ОУВС-аас зээл тусламж аваад зогссонгүй. \”БНСУ-аас гурван жилийн хугацаатай 700
сая ам.долларын зээл авлаа” гэх мэдээллийг тус улсын хэвлэлүүд онцолж байна.
Энэ засгийн үед хэрэглээд дараагийн засагт шилжих өр гэж ойлгож болох юм. Манай
засаг ийм л чадамжтай аж. Тэднээс өөр үр дүн хараад ч яах билээ.

 

Үндэстэн агентлаг