Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны өнөөдрийн хуралдаанаар Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Улс төрийн намын хуулийн шинэчилсэн найруулгыг дагаж мөрдөх журмын тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийн хэлэлцэх эсэхийг хэлэлцээд хуралдаанд оролцсон гишүүдийн олонхийн саналаар дэмжлээ.
Улс төрийн намын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга нь 2025 оны 1 сарын 01-ний өдрөөс эхлэн мөрдөгдөж хэрэгжихээр байсан ч Засгийн газраас хэрэгжих хугацааг хойшлуулах саналыг гаргаж 2027 оны 8 сарын 02-ны өдөр болгох өөрчлөлтийг УИХ-д өргөн барьсан нь энэ юм.
Өөрөөр хэлбэл, 2027 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг дууссаны дараагаас тус хуулийг хэрэгжүүлэх саналыг оруулсан гэсэн үг.
Хэрвээ тус хууль ирэх оны нэгдүгээр сарын 01-ний өдрөөс хэрэгжиж эхэлбэл МАН, АН, ХҮН зэрэг парламентад суудалтай, суудалгүй намууд Их хурлаа хийж Улс төрийн намын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд нийцүүлэн дүрмээ өөрчлөх, даргаа солих байсан. Нөгөөтэйгүүр тус хууль хэрэгжиж эхэлбэл жижиг намууд ч тус хуулийн шалгуурыг давж чадахгүй татан буугдахаар байгаа юм. Тиймээс амин сүнс болох ганц заалтыг хойшлуулах өөрчлөлтийг оруулж ирсэн нь зарим гишүүдийн шүүмжлэлийг дагуулаад байна.
Эх сурвалжийн мэдээлж буйгаар Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны гишүүдтэйгээ уулзаж, тус хуулийн өөрчлөлтийг дэмжиж өгөхийг хүссэн байна. Энэ дагуу нь Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга Ж.Бат-Эрдэнэ чиглүүлж хэлж өгч байгаад тус хуулийн өөрчлөлтийн хэлэлцэх эсэхийг дэмжүүлэв.
Хуралдааны үеэр ЗГХЭГ-ын дарга Н.Учрал:
Парламентад суудалгүй намуудаас тодорхой хэдэн үндэслэл бүхий албан хүсэлтийг Монгол Улсын Засгийн газарт ирүүлсэн.
Өөрөөр хэлбэл, тус хуулийн хэрэгжилтийг хойшлуулж өгөөчээ гэж хүссэн. Намуудын хувьд Ерөнхийлөгчийн санаачилж, батлуулсан Улс төрийн намын тухай хуулийг зарчмын хувьд дэмжиж байгаа. Энэ хууль улс төрийн намуудыг институди болж хөгжихөд, нийгэмд шинэ соёлыг бүрдүүлэхэд нь тодорхой хувь нэмрийг оруулна.
Иймээс нээлттэй байдлыг хангуулах, дансаа шилэн болгох, цахим бүртгэл хийлгүүлэх, идэвх оролцоогоо тодорхой болгох, дэргэдэх төрийн бус байгууллагын статусаа ойлгомжтой болгох, бодлогын судалгааны хүрээлэн байгуулах, хөтөлбөрөө үнэлэх гэх мэт шинэчлэлийг хийхээр байна.
Энэ бүгдийг ирэх оноос дагаж мөрдөөд явна. Харин дүрмийн өөрчлөлтийг шинээр бүртгүүлэх, хөтөлбөртэй холбоотой заалтуудын хэрэгжилтийг хойшлуулж өгөөчээ гэж байгаа юм.
УИХ, орон нутгийн сонгууль болж өнгөрлөө. Их хурлаа хийж бүх шатны гишүүдээсээ дүрмийн өөрчлөлтийг хийх саналыг авч чадахгүй байна. Цаг хугацааны хувьд бололцоогүй байна. Тус хуулиар намын шат, шатны байгууллагад эмэгтэйчүүдийн квотыг 40 хувьд барь гээд байгаа. Хувийг шинээр бүрдүүлэхэд ямар ч боломжгүй байна гэсэн саналыг намуудын зүгээс өгч байгаа гэсэн юм.
Харин УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр:
Улс төрийн намын шинэчлэл, санхүүжилтийн асуудлыг бид сүүлийн хэдэн жил идэвхтэй ярьж байгаа. Өнгөрсөн парламентын үед хийгдсэн 2019 оны Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг амилуулах хүрээнд гол хийгдсэн томоохон шинэчлэлийн нэг нь Улс төрийн намын тухай хууль байгаа юм.
Олон улсын сайн туршлага, загваруудаас авсан сайн хууль, шинэчлэл байсан. Зөвхөн боловсруулахад хоёр жил ажилласан. Би ч бас ажлын хэсэгт нь сууж ажилласан. Нэлээн дэвшилтэд, урагшаа харсан шинэчлэл болсон.
Уг шинэчлэлээ хэрэгжүүлэхийн тулд парламентад суудалтай, суудалгүй намууд зарчмын хувьд хатуу зогсох ёстой. Улс төрийн нюансыг нь ойлгож байна. Яагаад хойшлуулах гээд байгааг ч ойлгож байна. Үүний урд манай Буян Жагаа ах гарч ирээд мэдээлэл хийж байна. Миний мэдэхийн намайг хүүхэд байхад л та намын дарга байсан. Таныг намын хурлаа хийж байсныг, таниас өөр Бүгд найрамдах намын гишүүн байдаг гэж би лав мэдэхгүй. Намын хурал нь хаана ч болж байсан юм. Энэ хүнийг насаар нь намын даргаар сонгосон юм уу. Насаараа намын дарга болсон хэдэн хүмүүс байна.
Насны эцэст энэ сайхан капиталыг биеэ үнэлэгч нартай дуусгах нь харамсалтай.
Том намуудын юу ч болоод байгаа юм. Бууны нохой гэж муухай үг. Том намуудын гар хөл болж, муу зүйлд ашиглагдах, муу үйлийг гүйцэлдүүлж байна. Насны эцэст сайн, сайхан зүйлтэй, өөр ертөнцөд очсон ч гэсэн үр хүүхэддээ хэлэх үгтэй баймаар байна шүү дээ. 30 жил биеэ үнэлнэ гэж юу байсан юм. Нэр ч, нүүр ч, намтар ч байхгүй. Тэгээд л мөнгөөр явдаг. Мөнгөө төрийн хөнгөлттэй хугацаагүй зээлээр авч тохирдог. Сонгуульд оролцохоороо мөнгөөр ард түмний итгэл саналыг худалддаг.
Ийм намуудыг цэгцлэх ёстой. МАН, АН, ХҮН нам хурлаа хийхэд ямар ч асуудалгүй байгаа гэж бодож байна. Айж, зугтаад, цаг хугацааны хүчин зүйл байхгүй гэж бодож байна. Аль аль талдаа дүгнэлт хийх хэрэгтэй. Сонгогчид хэрсүү болсон шүү. Том шинэчлэлийг жижиг сонирхлоор хойшлуулж болохгүй байх гэж бодож байна.
