Дэлхийн банкнаас Зүүн Ази, Номхон тайлан орнуудын эдийн засгийн тойм тайланг танилцууллаа. Энэхүү тайланг хагас жил тутам шинэчлэн танилцуулдаг юм.
Цар тахлаас үүдэлтэйгээр бүс нутгийн эдийн засаг төдийгүй дэлхийн эдийн засаг түүхэнд байгаагүй их хямрал, уналттай нүүр тулж байна. Улс орнуудын эдийн засгаас гадна хүний капитал талдаа ухралт гарчээ. Коронавирусийн халдварын нөлөөллөөс болж дэлхий ихэнх улсад боловсролын үйл ажиллагаа саатсанаар бүс нутгийн сурагчид 0.7 жилийн суралцах боломжоо алдаж, ирээдүйн хөдөлмөр эрхлэлтээс олох орлого жил бүр 4 хувиар буурах тооцоо гарчээ.
Дэлхийн дахинд цар тахлын нөлөө өндөр байгаа ч Зүүн Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын нөхцөл байдал харьцангуй сайжрах төлөв ажиглагджээ. 2020 онд Хятадын эдийн засаг хоёр хувиар өсч, бусад орны эдийн засаг саарна гэж таамаглажээ. Тухайлбал, Монгол Улсын эдийн засаг 2020 онд 2.4-2.5 хувиар саарна гэж төсөөлсөн байна. Энэ нь 2009 оны хямралаас хойш эдийн засгийн том агшилт болж байгаа аж. 2Оны эхний хагас жилд Монголын эдийн засаг 10.7 хувиар саарсан юм. Харин хоёрдугаар улирлаас Хятадын эдийн засгийн идэвхжлийг дагаж, худалдаа экспорт сэргэх хандлагатай болжээ.
Дэлхий дахинд ковидын эрсэг вакцин гарвал томоохон улс орнуудын эдийн засаг дагаад сэргэх бөгөөд манай бүсийн эдийн засаг V хэлбэртэй өснө гэж Дэлхийн банкны тайланд дурджээ.
Хятадын эдийн засаг 2021 онд 7.9 хувиар өсөх бол бүс нутгийн бусад эдийн засаг 5.1 хувиар өсөх төсөөлөлтэй байна. Олон улсын худалдаа, хөрөнгө оруулалт, Хятадын эдийн засаг сэргэж байгаа зэргээс шалтгаалан Монгол Улсын эдийн засаг 2021-2020 онд 5-аас дээш хувиар өснө гэж таамаглажээ. Гэхдээ эдийн засгийн өсөлт нь олон улсын байдал болон Монгол Улсын Засгийн газрын хэрэгжүүлж байгаа шинэчлэл, бодлого үйл ажиллагаанаас ихээхэн хамаарна гэдгийг Дэлхийн банкны суурин төлөөлөгч Андрей Михнев онцлов.
Түүнчлэн цар тахлаас үүдэлтэй эдийн засгийн хүндрэл тийм ч хурдан арилахгүй бөгөөд ирэх 10 жилийн турш бүс нутгийн эдийн засгийн өсөлтийг жил бүр нэг хувиар бууруулж болзошгүйг анхаарууллаа.
Монгол Улсын хувьд ирэх жилүүдэд уул уурхай болон боловсруулах салбарын хөрөнгө оруулалт, хэрэглээтэй холбоотойгоор эдийн засаг өсөлттэй байх эерэг хандлага ажиглагдаж байгаа ч цаашдаа гурван зүйлд анхаарах хэрэгтэйг Дэлхийн банкнаас зөвлөв.
Нэгд, хангалттай бэлтгэлтэй бай. Цар тахлын аюул өнгөрсөн ч дараагийн үүсч болох аюул, хямралд бэлэн байх нь чухал юм. Эдийн засгийн аюулгүй байдлаа хангахын тулд хангалттай хэмжээний хуримтлал үүсгэж, тогтвортой байдлыг бий болгох хэрэгтэй.
Хоёрт, ажлын байрыг хамгаалж, ядуурлыг нэмэгдүүлэхгүй байх. Ажлын байрыг нэмэгдүүлж, тогтвортой үйл ажиллагаа явуулж байгаа ААН-үүдээ дэмжиж, хүнийхээ капиталыг бүрэн дүүрэн ашиглах хэрэгтэй.
Гуравт, авлигал болон шүүхийн системээ шинэчлэхэд анхаарах хэрэгтэй. Эдгээрийг хийж чадвал “Алсын хараа 2050” хөтөлбөрийн зорилтууд хэрэгжих боломж бүрдэнэ.
Монголын банкуудын чанарын зээлийн хэмжээ нэмэгдэж байгаа учраас Төв банкнаас арга хэмжээ авч, тусгай стратеги боловсруулах шаардлагатай гэж зөвлөв.
Цар тахлын үед нийгэм, эдийн засгийн хэвийн үйл ажиллагааг хангах чиглэлд Монголын Засгийн газраас авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээ нь 2020 оны төсвийг өндөр алдагдалтай ажиллахад ихээхэн нөлөөлж байна. Харин 2021 оны төсвийг өндөр алдагдал багатай батлах шаардлагатайг Дэлхийн банк анхааруулсан. Хэрвээ төсвийн алдагдал өндөр байгаад байвал Засгийн газрын өр улам нэмэгдэнэ.
Цар тахлын нөлөөгөөр бүс нутгийн орнуудын төсвийн алдагдал нэмэгдсэнээр 2020 онд Засгийн газруудын ДНБ-д эзлэх өр дунджаар 7 хувиар нэмэгдэх тооцоо гарсан байна.
Тиймээс улс орнууд шаталсан татварын системээр орлого төвлөрүүлэх, үр ашиггүй зардлыг бууруулах замаар төсвийн реформыг хэрэгжүүлэхийг тайланд зөвлөжээ.
