УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оролцсон 103 гишүүний 100 хувийн саналаар Ерөнхий сайдаар Л.Оюун-Эрдэнийг томиллоо.
Л.Оюун-Эрдэнийг Ерөнхий сайдаар томилогдсонтой холбогдуулан тогтоол баталлаа. Тогтоол батлагдсан өдрөөс эхлэн хэрэгжиж байна. Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнийн хувьд дахин Засгийн газрын танхимыг удирдахаар болж, эрхээ УИХ-аас авлаа.
Ерөнхий сайдыг томилохын өмнө гишүүд саналаа хэлсэн юм.
УИХ-ын гишүүн М.Нарантуяа:
-Дөрвөн жилд сайжруулсан шахмал түлшнээс болж 3600 иргэн амь насаа алдсан эмгэнэлтэй тоо байна. Энийг цаашид маш сайн анхааралдаа аваасай. Иргэд түүхий нүүрсээ түлбэл яасан юм бэ, энэ асуудлыг сайн хөндөж өгөөч ээ гэж хүсч байна. Гэр бүлийн тухай хуулийг батлахад хамтарч ажиллаасай гэж хүсч байна.
УИХ-ын гишүүн Д.Ганбат:
-Засгийн газарт хамтран санал тавьсан нь зөв. Гадаад, дотоодын нөхцөл ямар байгаа билээ. Найман жил хэт олонхиороо ажиллалаа. Үр дүнгүүд байгаа. Оюутолгой төсөл урагшилсан, нэг хүнд онгдох ДНБ 5000 ам.долларт хүрлээ. Сонгуулийн систем, ард түмний санал гээгдэхгүй байх гэх мэтчлэн сайн зүйлүүд байна. Гэхдээ бас анхаарах асуудал бий. Тяньжин дээр өчнөөн олон контейнер бөөгнөрчихсөн байна, түүнээс болоод бараа бүтээгдэхүүний үнэ өсөхөөс эхлээд сөрөг дагавартай. Зохион байгуулалтын асуудал гэж харж байгаа тул түргэн шуурхай шийдэх шаардлага байна.
УИХ-ын гишүүн Ж.Алдаржавхлан:
-Бидний мөрийн хөтөлбөрт олон шинэ санаачлага орсон. Хороо дүүргийн эрх мэдлийг анхан шатанд нь шилжүүлье гэдэг санаачлага орсон. Энэ шинэчлэлүүд маань олон нам УИХ-д суудалтай болсноос бэрхшээлтэй тулгарах вий гэдэг айдас төрж байна. Улс төрийн намууд зөв санаачилгуудаа ширээн дээр гаргаж тавиад зөвийг нь хэрэгжүүлээд явбал ямар вэ. Нийслэлийг дэмжих Байнгын хороотой болбол яасан юм бэ. Цөөнх маань юу ч байсан эсэргүүцнэ гэхээс илүү өөрсдийн зөв санаачилгаа МАН ын зөв санаачилгатай хэрэгжүүлээд явбал яасан юм бэ. Ерөнхий сайдыг эхлүүлсэн ажлаа амжилттай дуусгахыг хүсч байна.
УИХ-ын гишүүн Ц.Баатархүү:
-Шинэ 30 жил гэж нэрлэж байгаа боловч өнгөрсөн 30 жилийн алдаа болсон нүүрсний зэсийн, ЖДҮ, ногоон автоусны хулгайг хөөн хэлэлцэж хариуцлага тооцох ёстой. Асуудал УИХ бидэнд байна, асуудлыг бид ирээдүй цаг дээр ярьж байна. Өнгөрсөнөө дүгнэхгүй бол зөв шийдвэр гаргаж чадахгүй. Төрийн үйл ажиллагаанд нэгдсэн дүгнэлт хийх цаг нь болсон. Ингэж байж төсөв үр ашигтай зөв зүйлд зарцуулагдана.
Монгол Улсын хотуудын хөгжлийг ярих ёстой. Улаанбаатар хотоос гадна олон хоттой байх ёстой.
Хотод бүтээн байгуулалт хийх гэхээр газар чөлөөлөлт дээрээ 5 жил, 10 гацдаг. Дэлхий дахин иргэнийхээ газрыг нь булааж авдаг биш газрынх нь нөхөн төлбөрийг нэмээд бизнесээс нь хувь эзэмшүүлдэг болсон.
Ингэх юм бол бүтээн байгуулалт бүрэн дүүрэн хурдан шуурхай хэрэгжиж байна.
Сэлбэ дэд төвийг тойрсон бизнесийг дэмжвэл бүтээн байгуулалт хурдацтай явна. Энэ удаагийн УИХ-д сонгогдсон миний бие иргэдийнхээ хувийн өмчийг хуулиар хамгаалах, нэмээд орлогынх нь үүдийг нээх чиглэлд ажиллана. Хөрөнгийн менежментийг цоо шинээр хийх хэрэгтэй.
Улаанбаатар хотын хөрөнгийг үнэлээд үзэх юм бол 2016 оныхоор 1.5 их наядын өмч байна. Энэ өмчийг нийслэлчүүд өмчлөх боломжтой. Дэлхийн хотууд энэ чиглэл рүү явж байна. Хотын иргэд нь хувь эзэмшдэг болбол тэр хот илүү хөгжиж байгаа. Хотыг шинээр зохион байгуулах боломж байна.
Өнгөрсөн парламент нэг зүйлийг эхлүүлсэн ч дутуу эхлүүлсэн. Энэ бол банк санхүүгийн салбарын шинэчлэл. Хувийн хэвшил, ЖДҮ эрхлэгчид банкны өмнө бөхийж байна. Маш өндөр хүүтэй зээл өгдөг. Банк төрөлждөггүй, Лоббидож байгаад 20 хувиа нээлттэй болгосон. Энэ бол дутуу шинэчлэл, гүйцээх ёстой.
УИХ-ын гишүүн Ж.Золжаргал:
-Тоон дээр бид их анхаарах хэрэгтэй байна. ДНБ-д харьцуулахад төсвийн эзэлж байгаа хэмжээ Эрдэнэт, Эрдэнэс Тавантолгойг нэмэхээр ДНБ 70 хувь гарч байгаа. Эдийн засгаа чөлөөтэй болгоё, төрийн өмчит компанийг нээлттэй хувьцаат компани болгоё гэж байгаа боловч тоо өөр дүн илэрхийлж байгаа. Үүнийг анхаараасай. Зорьж байгаа зорилтуудаа зоригтой хийж, төрийн өмчит компанийг монголчууд эзэмшдэг болохгүй бол төр улам л данхайна.
Аж ахуйд улстөрчид орооцолддогыг багасгах ёстой.
Монгол Улсын нэгж бүтээгдэхүүнд ногдох өртгийн тээвэр ложистикийн өртөг 26 хувь байгаа. Татвар харьцангуй хямд гэдэг нь зөрчилтэй тодорхойлолт. Монголд үйлдвэрлэл хөгжүүлнэ гэдэг ч ашигтай болсон цагт л үйлдвэрлэл хөгжинө. Хөрөнгө оруулъя гэхэд ашигтай байдаггүй, эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлээд экспорт гаргах гэж байгаа хөрөнггө оруулалтыг татварын бодлогоор зохицуулах шаардлагатай байгаа. Холимог сонирхолтой парламент бүрдлээ. Нэг нам нь хэт давамгайлчихвий гэдэг болгоомжлол яваад байна. Цөөнхийн хувьд тэнцвэрийг хадгалахын төлөө л ажиллаж таарна.
УИХ-ын гишүүн Ж.Баярмаа:
-Сонгуулийн тогтолцоогоо холимог болгосон нь дэвшил ч сонгуулийн тойрог томрохын хэрээр тараадаг мөнгө нь ихэссэн. Улс төрийн намууд маш намбагүй байгаа. Парламентад суудалгүй намууд нь сонгуульд туслан гүйцэтэгчийг статусаар ордог байсан бол саяын сонгуульд МАН-ын мөнгө тараагчаар оролцсон. Бид энэ асуудлыг Тагнуулын ерөнхий газар, Цагдаагийн ерөнхий газарт өгсөн ч хэрэг үүсгэхгүй байх вий гэж айж байна. Сонгуулийн тухай хуулиа эргэж харах шаардлагатай. Сонгууль тулсан үед хуулиа өөрчилдөг биш, саяын сонгууль ямар үр дүнд хүрэв гэдгээс эхлээд хуульдаа өөрчлөлт оруулах ёстой.
Нэр дэвшигч нар хувиасаа тэрбум, тэрбум төгрөг гаргалаа. Ийм мөнгө гаргасан хүнийг яасан гэж ойлгох вэ.
УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар:
-Эрх баригчид хэвлэлийн эрх чөлөө, хүний эрхийг уландаа гишгэсэн. Улстөрчид хуулийнханд нөлөөлдөг байдлыг таслан зогсоогоорой. Хамтрал нэртэй Ардчилсан намын ашиг хонжоо хайгчдыг ажилд авах гэж байгаа бол намдаа элсүүлээд аваарай.
Зөв зүйлийг дэмжинэ, буруу зүйлийг шүүмжлээд явна.
Л.ОЮУН-ЭРДЭНЭ: ТА БҮХНИЙХЭЭ ХЭЛСЭН ҮГ БҮРИЙГ ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНДАА ТУСГАНА
Ерөнхий сайдаар томилогдсон Л.Оюун-Эрдэнэ үг хэллээ.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч өө!
Монгол Улсын Их Хурлын дарга, эрхэм гишүүд ээ!
Эрхэм Монголчууд аа!
Юуны өмнө ардчилсан Монгол Улсын иргэн танд эрхээ эдэлж, үүргээ биелүүлж, сонгуульдаа идэвхтэй оролцсонд талархал илэрхийлье!
Монголчууд бид ардчилсан тогтолцоонд шилжсэнээс хойш 9 дэх удаагийн УИХ-ын энэхүү сонгуулиар нутаг дэвсгэрт суурилсан 76 гишүүнтэй парламентыг түүх болгон жаазлан үлдээж, олон нам, нийгмийн бүлгүүд, салбар салбарын дуу хоолой болсон 126 төлөөлөлтэй цоо шинэ парламентын эрин үеийг эхлүүлж байна.
Сонгуулийн өглөөг 1990 оны ардчилсан өөрчлөлтийн дараах өдрүүдтэй, шинэ өглөөтэй ард түмэн маань зүйрлэн ярилцаж угтлаа.
Энэ удаагийн парламент олон намын төлөөллөөс бүрдэж, анх удаа 32 эмэгтэй гишүүн сонгогдож, нийт гишүүдийн 25 хувь болсноор Ази тивийн дундаж үзүүлэлтүүдээс давлаа.
Мөн хамгийн олон инженерүүд, эрдэмтэн судлаачид, их дээд сургуулийн профессорууд, мэргэжлийн экспертүүд, эмч багш нар, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд, хилийн чанадад амьдарч буй монголчуудын төлөөлөл, нийгмийн зөвшилцлийн байгууллагууд Худалдаа аж үйлдвэрийн танхим, Монголын үйлдвэрчний эвлэл болон дөрөв дэх засаглалын дуу хоолой болсон хэвлэл мэдээллийн салбарынхан, иргэний нийгмийн байгууллагуудын төлөөлөл ч бүрэн хангагдсан байна.
Энэ парламентад 81 гишүүн шинээр сонгогдсон нь нийт гишүүдийн 64 хувийг бүрдүүлж байна.
Тийм ч учраас энэ бол ард түмний ялалт, шинэ 30 жилийн эхлэл болж чадлаа.
1990 оны цагаан морин жилийн ардчилсан хувьсгалаар Монголын ард түмэн картын бараатай ч, ирээдүйдээ итгэлтэй байсан. Ардчилсан хувьсгалын удирдагч Санжаасүрэнгийн Зориг улсын эрх ашиг нэгдүгээрт, улс төрийн намын эрх ашиг хоёрдугаарт. Эцэст нь хувийн эрх ашиг байх ёстой хэмээн эрх ашгийг эрэмбэлж байсан билээ. Харамсалтай нь С.Зоригийн хүсч мөрөөдсөн, манай ахмад зүтгэлтнүүдийн итгэж, тайван замаар төрийн эрхийг шилжүүлсэн Ардчилсан хувьсгалын үзэл санааг бүдгэрүүлж, иргэдийн урмыг хугалж, итгэлийг эвдсэн зүйл бол авлига юм.
Мартагдсан зорилго руугаа буцах, алдагдсан зарчим руугаа эргэх ухаарлыг Ерөнхий сайд А.Амар нар “Шинэ сэргэлтийн бодлого” хэмээн тодорхойлж байсан.
Харин өнөөдөр Монголын ард түмэн ардчилсан хувьсгалыг анхдагч үнэт зүйл дээр нь авчрахыг, авлигын тогтолцоог бүрэн нураахыг хүсч л энэ сонголт хийгдсэн билээ.
Тангараг өргөж, бүрэн эрх бас үүргээ хэрэгжүүлж эхэлсэн, ард түмний төлөөлөл болсон Улсын Их Хурлын эрхэм гишүүд, шинэхэн Улсын Их Хурлын дарга, журмын нөхөр Дашзэгвийн Амарбаясгалан Танд баяр хүргэж, амжилт хүсье гэлээ.
УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдааныг өндөрлүүлээд байна.
