Ихэнх хүмүүс сөрөг муу мэдээнд “нугасгүй” байдаг. Муу мэдээ тэдэнд амьдралын талаар гомдоллох сайхан шалтаг болдог болохоор тэр.
Зарим нь муугаар муухайгаар төгссөн түүх маш олныг мэддэг нь биднийг, энэ хорвоод хорон муу санаа ноёрхдог гэж бодоход хүргэдэг. Танд сонирхуулахад, зөвхөн сайхан мэдээ дамжуулдаг байсан нэг радио станц (муу мэдээнд дурлагсдаас болж) дампуурсан гэдэг.
Миний бие хорт хавдартай болсноо мэдмэгц хов ярьдгаа зогсохоор шийдсэн. Гэтэл ярих юм олдохгүй үнэхээр сонин байсан шүү. Урд нь би найз хүүхэнтэйгээ уулзахаараа таньдаг мэддэг бүх хүний талаар “хов базах” шиг болдог байв. Энэ муухай зуршлаасаа салах нь амаргүй байсан ч яваандаа би өөр сэдвээр ярьдаг болсон. Нэг зүйлийг дурдахад… би бусдын тухай хов ярьдаг шиг тэд ч бас миний тухай ярьдаг л байгаа. Юу тарина түүнийгээ л хураана гэдэг шүү дээ.
Би хүмүүстэй тулж ажиллах тусам тэдний юу хэлж байгааг анхааралтай сонсдог болж, яриаг нь бүхэлд нь бус, харин тодорхой үг хэллэгийг нь ялгаж чагнадаг болов. Үйлчлүүлэгчтэй аравхан минут ярилцаад л асуудлынх нь учрыг хэлж мэддэг болсон доо. Ингэхийн тулд тухайн хүн ямар үг түлхүү хэлж байгааг чагнахад л хангалттай…
Хэлж ярьдаг үг нь шинэ асуудал үүсгэж, хуучныг нь улам дордуулдаг болохыг би мэддэг болов. Голдуу таагүй юм ярьдаг хүний толгойд ямаршуухан яриа өрнөж байдгийг та төсөөлөөд үз дээ. Энэ бол сөрөг программчлал буюу миний хэлдгээр “ядуу сэтгэлгээ”-нийх нь илрэл юм уу даа.
Та бүхэнд нэг дасгал санал болгоё. Хүнтэй утасаар ярих болгондоо яриагаа дуу хураагуурт бичээд бай. Хуурцгаа дүүртэл бичсэний дараа юу, яаж ярьдгаа нэг сонсоод үзээрэй… та лав гайхна даа. Бичлэгээ сонсож байхдаа дууныхаа өнгө, өсөлт/бууралт зэргийг анхааралтай чагнахын зэрэгцээ ямар үг түлхүү хэрэглэж байгаагаа бас анзаараарай.
Гурав буюу түүнээс олон удаа давтаж хэлсэн үг хэллэг байвал тэмдэглээд байгаарай. Эдгээр үг хэллэг нь танд байгаа аль нэг “программын” илрэл юм. Зарим программ нь эерэг тул танд сайнаар нөлөөлж байж болох юм. Гэхдээ ганц нэг сөрөг программ байхыг огт үгүйсгэхгүй.
Дээр хэлсэнтэй холбогдуулан далд ухамсар ямар хүчтэй болохыг авч үзэцгээе. Далд ухамсарт өөрийн гэсэн бодол байдаггүй тул бидний хэлсэн бүхнийг “үг дуугүй” хүлээн авч, бидний амьдралыг итгэл үнэмшилд маань нийцүүлэн зохиодог. Далд ухамсар бидэнд хайртай тул бидний хэлж ярьсан бүхнийг хүсэл гэж ойлгон биелүүлж өгдөг. Өөрөөр хэлбэл, бүх зүйлд “За” гэдэг аж.
“Ядуу”, “өрөвдөлтэй” юм байнга бодож төсөөлөөд байвал далд ухамсар биднийг тийм л зүйл хүсээд байна гэж ойлгодог. Бид хэл яриа, сэтгэлгээ болон итгэл үнэмшлээ эерэг болгож өөрчлөхөөс нааш бүх зүйл ядуу, хөөрхий байсаар л байна. Учир нь далд ухамсар тийм л нөхцөл байдлыг бидэнд бүрдүүлж өгнө.
Бид үг хэллэг, бодлоо ямагт зөв сонгож байх нь чухал. Бидний толгойд зогсоо зайгүй хөврөх үй түмэн бодлын аль нь үнэн, аль нь худал болохыг далд ухамсар ялгахгүй. Бид өөрсдийгөө доош нь хийж “Яана аа, би ямар хөгшин, ямар тэнэг юм бэ!” гэж болохгүй нь байна. Учир нь далд ухамсар бидний бодсон, хэлсэн бүхнийг “шүүрээд” л авна. Тэгээд хэсэг хугацааны дараа бид үнэхээр хөгширчихсөн, тэнэг болчихсон мэт санагдана.
Ямар нэгэн зүйлийг хэд хэд давтаж хэлэхэд л гүйцээ: далд ухамсарт чинь шинэ ойлголт лав гэгч нь сууж орхино. Далд ухамсарт хошин шогийн мэдрэмж гэж байхгүй. Жишээ нь, бусдын нүдэнд хөгжилтэй харагдах гээд өөрийгөө доош нь хийж хошигнох хэрэггүй. Учир нь, тоглож байгааг чинь далд ухамсар ойлгохгүй. Харин ч эсрэгээрээ…. таныг тоглоом тохуу, доромжлолд дуртай юм байна гээд ойлгочихно.
Миний семинарт оролцохоор ирсэн хүмүүст би өөрийгөө болон бусдыг доош нь хийхийг зөвшөөрдөггүй. Өөрийгөө доош нь хийсэн зүйл ярьж, бусдыг ч шоолох хэрэггүй. Тэглээ гээд танд сайн юм болохгүй. Учир нь хэний тухай ярьж байгааг чинь далд ухамсар ялгаж чадахгүй.
Далд ухамсар чинь, таны өөрийнхөө тухай хэлсэн бүхэнд үнэмшдэг. Дараагийн удаа хэн нэгнийг шүүмжилмээр санагдвал яагаад гэдгийг өөрөөсөө нэг асуугаарай. Хүн өөрөөсөө олж харсан зүйлийг л бусдаас олж хардаг гэдэг. Бусдыг шүүмжлэхийн оронд байнга магтаж бай… сарын дараа гэхэд та ихээхэн өөрчлөгдсөн байна.
Хэл яриа бол тухайн хүний аливаад хандах хандлагын илрэл. Ганцаардсан, зовсон, ядуу, өвчтэй хүмүүс юу ярьдгийг чагнаад үзээрэй. Тэд ямар үг хэлж байна? Тэдний хувьд үнэн гэж юу вэ? Тэд өөрсдийгөө юу гэж ярьж байна? Ажил төрөл, аж амьдрал, бусадтай харьцах харьцааныхаа тухай юу гэж байна? Амьдралаас тэд юу хүсэж байна?
Өөрийгөө хэрхэн илэрхийлж байгааг нь бодоод үзээрэй. Ингэхдээ, тэдний амьдрал яг ярьснаар нь болж байгааг хэнд ч битгий хэлээрэй… найз нөхөд, гэрийнхэндээ ч тэр. Тэд хэлснийг чинь хүлээж авахгүй. Олж мэдсэн дээрээ тулгуурлан зөвхөн өөртөө л дүгнэлт хий. Амьдралаа өөд нь татья гэвэл өөр дээрээ байнга ажиллаж бай.
Та ярианыхаа хэв маягийг жаахан ч болов өөрчлөхөд л амьдралд тань өөр үйл явдлууд өрнөж эхэлнэ. Жишээ нь, та эдгэшгүй хүнд өвчин тусч хувь тавилантайгаа эвлэрсэн гэж бодъё. Амьдрал хүнд хэцүү, бүх зүйл таны эсрэг байгаа мэт танд санагдана. Энэ тохиолдолд та яах ёстой вэ? Та таа даа…
Та эрх чөлөөг сонгож, амьдралын таалаарх сөрөг муу бодлоос өөрийгөө чөлөөлөх ёстой. “Би хайрлагдсан… би эдгэрэх ёстой хүн… эдгэрэхэд шаардлагатай бүхнийг өөртөө соронзон мэт татаж байна” гэдэг аффирмацаас (хүссэн зүйлдээ хэдийн хүрчихсэн мэтээр өөртөө итгүүлэх амны уншлага. Орч.) эхэл.
Эдгэрэх, эрүүл болохыг хүсэхэд айх юм ер байхгүй, нээрээ шүү. Олон хүн өвчтэй байхдаа “амар” гэж боддог. Голдуу “үгүй” гэж хэлж чаддаггүй хүмүүс. Ямар нэгэн юмнаас татгалзахдаа тэд “Би бие муу… үүнийг хийж чадахгүй” гэх “сайхан” шалтаг хэлдэг. Миний семинарт хорт хавдрын улмаас гурван ч удаа хагалгаанд орсон нэг эмэгтэй оролцож байсан. Тэрээр ер “үгүй” гэж хэлж чаддаггүй хүн байсан.
Аав нь эмч, харин тэр өөрөө аавынхаа хэлсэн бүхнийг хийдэг “аавын сайн охин” байжээ. Тэрээр “үгүй” гэж хэлж нэг л зүрхэлдэггүй байсан бөгөөд хэн ч юу ч гуйсан зөвшөөрчихдөг байж. Түүнийг “үгүй” гэж хэлж сургах гэж бүтэн дөрвөн өдөр болсон. “Үгүй” гэж хэлж чаддаг болсондоо тэр бүр итгэхгүй байсан шүү. Дахин дахин “Үгүй… үгүй… үгүй!” гээд л… Тэрээр “үгүй” гэдэг үгийн амтанд орчих шиг болсон.
Уушгины хорт хавдар туссан олон эмэгтэйчүүд “үгүй” гэж хэлж чаддаггүйг би анзаарсан. Тэд өөрөөсөө бусад бүх хүнийг “эрхлүүлдэг”. Ийм эмэгтэйчүүдэд “Үгүй, би энэ зүйлийг хүсэхгүй байна!” гэж хэлж сурахыг зөвлөе. 2-3 сарын турш хэн ч юу гуйж, шаардсан “Үгүй!” л гээд байхад тухайн хүн шинээр төрсөн мэт болно. “Би хүсэхгүй байна” гэж өөрийгөө хамгаалж сурах нь чухал.
Намайг ганцаарчилсан зөвлөгөө өгдөг байхад, үйлчлүүлэгчид маань надтай их маргаж, хуримтлагдсан асуудлуудаа шийдвэрлэж чадахгүй байгаагаа янз бүрээр тайлбарлахыг хичээдэг байв. Асуудлаас гарах ямар ч гарц байхгүй гэдэгт үнэмшээд байвал нөхцөл байдал нам гацсан хэвээр байх болно. Учир нь сөрөг бодлоо дагаад бид мухардалд орчихдог. Тиймээс дотоод хүчиндээ төвлөрч, түүнийгээ дайчилж сурцгаая.
“Дуу хураагуурт бичсэн бичлэгүүд минь амийг нь аварлаа” гэж олон хүн ярьдаг. Ямар ч бичлэг, ямар ч ном таныг аварч чадахгүй. Хуванцар хайрцагтай хальс хүний амийг аварна гэж юу байх вэ дээ. Дээр нь бичсэн бичлэгийг ашиглаж чадах эсэхэд л хамаг учир байдаг юм.
Энд би олон аргыг санал болгож болох юм. Гагцхүү тэдгээр аргуудыг хэрхэн хүлээж авах вэ гэдэг л чухал. Миний бичлэгүүдийг (аудио хичээл) 1-2 сарын турш чагнаж байхыг зөвлөе… таныг миний бодлуудад дасгахын тулд. Би домч биш. Би аврагч биш. Амьдралыг чинь сайн сайхан болгон өөрчилж чадах цорын ганц хүн бол та өөрөө.
Та надаас өөр юу сонсмоор байна? Миний дахин дахин хэлдэг зүйл гэвэл – өөрийгөө хайрлаж сурах нь таны хийж чадах хамгийн чухал зүйл юм. Учир нь өөрийгөө хайрладаг хүн хэний ч гомдоож чаддаггүй юм – өөрийгөө ч тэр, өрөөл бусдыг ч тэр.
Би өөрийгөө ч гомдоохгүй, хүнийг ч гомдоохгүй – ийм байхад дайн дажин хаанаас гарах билээ? Хэдий чинээ олон хүн дотоод амар амгаланг олно, энэ хорвоод амьдрал төдий чинээ сайхан болно. Тиймээс, өөртөө болон бусдад юу хэлж ярьж байгаагаа анхааралтай чагнаж, өөрийгөө мэдэрч эхэлье. Тэгсэн цагт бид өөрсдийгөө төдийгүй дэлхийг бүхэлд эдгээж чадна.
– Луиза Хей
Счаслтивый психолог сайтаас орчуулсан: Өлзийбатын Уянга
