Улсын Их Хурлын 2025 оны 62 дугаар тогтоолоор байгуулагдсан Оюутолгойн бүлэг ордын ашиглалтад Монгол Улсын эрх ашгийг хангуулах, хүртэх өгөөжийг нэмэгдүүлэхтэй холбоотой баримт бичиг, үйл ажиллагаанд хяналт шалгалт хийх Улсын Их Хурлын хянан шалгах түр хорооны нотлох баримтыг шинжлэн судлах сонсгол өнөөдөр (2025.12.12) үргэлжилж байна.
Гэрчүүд асуултад хариулж эхэллээ.
О.Батнайрамдал, Монголчууд бид энэ төслөөс өгөөж хүлээж байна. Та ЕС байхдаа “Бид энэ төслөөс 55 хувийн өгөөж хүртэнэ гэж УИХ-д хэлж байсан. Сарын өмнөх мэдээгээр өгөөж 37 хувь хүрэхгүй байна. Та хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулахдаа олон улсын байгууллагуудын гэрээ хэр зэрэг тусгасан бэ?
С.Баяр, Өгөөж бол аливаа төслийн гол асуудал. Хэлэлцэн тохирсон зүйлүүдээс хамаарч ТЭЗҮ өөрчлөгдөх боломжтой учир тэр үед ТЭЗҮ бэлэн болоогүй байв. Энэ гэрээ хэдийгээр 2009 оны 10-р сарын 6-нд батлагдсан боловч тодорхой нөхцөл хангагдсаны дараа гэрээ хүчин төгөлдөр болох нөхцөлтэй байсан. Тиймээс 2010 оны 3-р сарын 31-нд хүчин төгөлдөр болсон юм.
Манай ЗГ бөгөөд энэ төсөл боловсруулахад оролцож байсан олон ажлын хэсэг байсан. 34 хувьтай байвал 34 хувьтай байвал төслийн өгөөж тэр үеийн үнэлгээгээр 53-58 хувь, хэрэв 34 хувийг авахгүй бол 70 гаруй хувьтай байхаар байсан.
УИХ-ын 57-р тогтоол гарсанд би Ерөнхий сайдын хувьд сэтгэл хангалуун бус байсан. Тогтоол нь өөрөө хуулийн зөрчилтэй гэдгийг би УИХ-ын удирдлага болон гишүүдэд хэлж байсан. Улсын төсвийн оролцоогүй хайгуул хийсэн талбайд 34 хувь хүртэл гэж заасан. Гэтэл 57-р тогтоол 34 хувиас доошгүй гэж заасан. Анхны хөрөнгө оруулалтаа нөхсөниаий дараа төрийн эзэмшлийн хувийг 50 хүртэл болгоно гэсэн нь хуулиас давсан шаардлагыг 57-р тогтоолоор тавьсан байсан.
С.Баяр: Үр өгөөжийг гэрээ болон хуульдаа яв цав тусгаж, хуульчилж өгөөгүй нь манай ЗГ болон миний алдаа болов уу гэж би хувьдаа боддог.
Овоо босгоогүй бол шаазгүй юунд суух вэ дээ гэж монголчуудын үг байдаг. Овоо нь 34 хувь юм. Бид Хөрөнгө оруулалтын гэрээ хийсэн ч 34 хувийг авах болсноос явсаар байгаад энэ гэрээ Зээлийн гэрээ болсон л доо. УИХ-ын тогтоолд 34 хувийг заавал ав гэсэн. Энэ нь хөрөнгө оруулалтын гэрээг зээлийн гэрээ болгох эхний алхам болсон.
Зээл, зээлийн хүү өндөр байна гэдэг асуудал сүүлийн 10 жил яригдлаа. 34 хувьтай байгаа нөхцөлд өр зээлийн тухай яриа зогсохгүй. Буулгалаа буулгалаа гээд 6-7 хувиас буухгүй шүү дээ.
О.Батнайрамдал, Зээлийн хүү бол асуудлын нэг хэсэг нь. С.Баяр дарга Та 57-р тогтоолыг буруутгаж байна. 57-р тогтоолыг баталсан УИХ-ын дарга Д.Дэмбэрэл энд сууж байна. Та хууль зөрчсөн үү?
УИХ-ын дарга асан Д.Дэмбэрэл, 57-р тогтоолын 1 дэх заалтад “ОТ компанийн тусгай зөвшөөрлийн төрийн эзэмшлийн доод хэмжээг 34 хувиар тогтоосугай” гэсэн. Энэ бол Ашигт малтмалын тухай хуульд байсан заалт. Энэ заалт хууль зөрчсөн гэж үзэхгүй байна.
О.Батнайрамдал, С.Баяр дарга аа, танаас өгөөжийн талаар дахин тодруулмаар байна. Үндсэн хуульд, стратегийн ач холбогдолтой ордын нийт өгөөжийн 50-иас доошгүй хувийг ард түмэнд ногдоно гэж заасан. 16 жилийн дараа ямар алдаа гарсан гэж үзэж байна.
С.Баяр, 57-р тогтоол гарсан нь Ерөнхий сайд миний хувьд шоконд оруулсан мэдээ байсан. Яагаад хууль зөрчсөн ийм тогтоол гаргав. Яагаад Ерөнхий сайдын үгүйд ийм тогтоол гаргав? гэсэн асуудал бий. 34 хувьтайгаар хэлэлцээр байгуулахаас аргагүй болсон.
Бидний нэг гол алдаа бол 34 хувь. Гэхдээ 34 хувийг дэмжсэн хүмүүсийг би буруутгаад байдаггүй. Гэхдээ хууль дотроо үр өгөөжийг нэмэгдүүлэх ямар хувилбар байна вэ? Тусгай АМНАТ гэж тэр үед байгаагүй юм. Үр өгөөжийг гэрээ болон хуульдаа яв цав тусгаж, хуульчилж өгөөгүй нь манай ЗГ болон миний алдаа болов уу гэж би хувьдаа боддог.
