М.Энхболд: Манай ээжийг 19 настай байхад нь ээж нь хүнтэй суусан юм

 

Улсын Их Хурлын дарга
М.Энхболд өчигдөр \”Ам нээвэл” нэвтрүүлэгт
орж ярилцсан
нь нэлээд шуугиан тарьлаа. Нэвтрүүлгийн үеэр сэтгүүлчийн
асуултад хариулсан түүний онцлох хариултыг эшлэн хүргэе.

ХАРИУЦЛАГЫН ТУХАЙ

-Би чинь хүн урьж дайлах сонирхолтой. Тэрнээсээ болж зөвтөж, буруутаж явсан
тал бий. Зөв тайлбарлавал энийг би буруу зүйл гэж огт боддоггүй. Улс төрийн
зорилгоор буруу зөрүү харагдуулахаар ярьвал шүүмжлэлтэй хандах зүйл байгаа байх
л даа. Яагаад хүмүүс хоорондоо золгохдоо шил архи торондоо хийгээд золгочихож
болохгүй гэж?

-Засгийн газар бол сонгуулийн өмнө үүрэг хүлээх албан ёсны байгууллага биш.

-УИХ-ын дарга болсон хүн л намаа ч, өөрийгөө баллаж байдаг гэж шууд ойлгох
нь буруу.

-Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн үед судалгаагаар Ц.Нямдорж гишүүн миний дээр, би
2-т байсан. Намайг дэвших нь зүйтэй гэж намын бага хурлын төлөөлөл үзсэн. Тэгээд
би итгэлийг нь хүлээхийн төлөө бүх хүч, нөөц бололцоогоо дайчилж ажиллах ёстой
гэж сонгуульд оролцсон.

ГЭР БҮЛИЙН УДАМ УГСАА, ГАРЛЫН ТАЛААР

-Түвдэнбалжир гэдэг хүн телевизээр ярьсан. Эхлээд манай аавыг урдаас орж
ирсэн барга хүн гэж. Сүүлд нь манай ээжийг Сү Шю Жаны цэргийн даргын хүүхэд
болгож ярьсан. Сүүлд нь Түвдэнбалжир өөрөө уучлалт гуйсан.

-1954 онд ээжийн ээж гэж
хөгшин байсныг би бүдэг бадаг санадаг юм. Тэр хөгшин урдаас орж ирсэн хүнтэй
хамт амьдарч байсан юм билээ. Манай ээж 21 настай байх үед, 1956 оны өрх гэр
бүлийн бүртгэл дээр тэр хамт амьдарч байсан хүнийх нь бүртгэл байсан. Тэр хүнийг
манай ээжийн аав мэтээр ярьж байсан. Тэр бол манай ээжийн төрсөн аав биш. Манай
ээж 1935 онд төрсөн. Ээжийг 19 настай байхад нь ээж нь хүнтэй суусан юм.

60 ТЭРБУМЫН БИЧЛЭГ

-60 тэрбумын холбогдолтой асуудлаар 2016 оны зургаан сард ч байр сууриа
илэрхийлж байсан. Мөн сая сонгуулийн үеэр ч эвлүүлэг гэдгийг хэлж байсан. Намын
дарга байхад янз янзын улсууд янз янзын санаа дэвшүүлж орж ирдэг. Гэхдээ тэр
ярианд би оролцоогүй, энэ бол эвлүүлэг байна гэдгийг би тухайн үед нь хэлж
байсан. Тэрэн дээр хэд хэдэн үг байгаа юм. Жишээ нь, намын байрны гадна цүнхтэй
авчирч өгсөн хандив байхгүй болсон байна лээ гэдэг бол Тусгаар тогтнолын ордонд
намын санхүүжилтийн ажлын хэсгийн хурал дээр миний ярьж байсан яриа байж байх
жишээтэй.

60 тэрбумын холбогдолтой асуудлыг 3, 4 удаа шалгасан. Бүх хуулийн
байгууллага эрүүгийн хэргийн шинж алга, энэ зүйлээр хийгдсэн зүйл байхгүй
байна. Хэрэгжсэн зүйл байхгүй байна. Тиймээс хэрэгсэхгүй боллоо гээд өнгөрсөн
оны сүүлчээр шийдвэр гарсан шдээ.

Манай намаас хоёр ч хүн эвлүүлэг биш гэдэг зүйл ярьсан. Энэ бол хувь
хүмүүсийн тэр асуудлыг үзэж хараад ямар итгэл, үнэмшил төрсөн юм бэ, тийм л
асуудал байх. Ер нь энэ бол эвлүүлэг биш, жинхэнэ яриа байна гэсэн хоёр
удаагийн яриа байдаг. Нэгдүгээрх нь, Соёлын сайд байсан Оюунцэцэг билүү
Сарангэрэл гэх эмэгтэй АНУ-д шинжлүүлээд ирлээ, энэ бол эвлүүлэг биш гэсэн. Монголын
хууль хяналтын байгууллага өөрсдийнхөө дүгнэлтээр асуудлыг авч үзэхээс биш, хэн
нэгний америкт аваачиж шинжлүүлсэн зүйлсийг монголын хууль хяналтын байгууллага
өөрсдийн нотолгоогоор авах нь зохимжгүй.

Хоёрдугаарт, 2016 оны зургаан сарын 26-нд энэ бичлэгийн тухай яриа гарахад
нь би хэвлэлийн бага хурал хийсэн. Хэвлэлийн бага хурал хийхийн өмнө манай
намын удирдлагууд нэлээд олон хүн байсан. Тэнд тухайн үеийн нийслэлийн иргэдийн
хурлын даргаар ажиллаж байсан Баттулга дээрээ ямар ч хаяггүй, хэнд хандсан
дугаар, юмгүй цаасан дээр \”энэ бол эвлүүлэг биш” гэж телевизээр тайлбарласан.

Ер нь ямар хүмүүс ямар бодлого, зорилготой энэ 60 тэрбум гэдэг схемийг
манай хотын намын удирдлагууд дээр очсон юм бол оо. Энийг шалгах ёстой юм уу,
энэ бол нээлттэй асуудал гэж би бодож байгаа.

ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН СОНГУУЛИЙН МЭТГЭЛЦЭЭНИЙ ТУХАЙ

 

-Би \”Аархал”, \”Мэтгэлцээн” гэдэг хоёр бичлэгийг яаж бусдын гарт очсон юм бэ
гэдгийг шалгаж өгөөч гэсэн хүсэлтээ хууль хяналтын байгууллагад тавьсан. Надад
одоо болтол хариу мэдэгдээгүй. Манай сонгуулийн штабынхан хөдөө явж байж болох
асуудлуудаар бэлтгэл хийх нь зүйтэй гээд бэлтгэл хийсэн. Тэрэн дотор бас л
эвлүүлэг хийсэн. Уг нь дараа нь алдаа, оноогоо харахад хэрэгтэй гэж бичлэг хийсэн
юм билээ. Асуултын хувьд бол гурван нэр дэвшигчид гурвууланд нь асуулт нээлттэй
байсан. Тэр бол гэнэт ҮОНТ-ийн гаргаж ирээд тавьсан асуултууд биш. Ер нь бол
нэг асуултад гурвуулаа хариулна гэдэг бол мэтгэлцээн гэдэг юманд илүү нийцэх л
байсан байх. Зохион байгуулалттай хийгдсэн зүйл байхгүй байх. Асуултыг сугалсан.
Гарч ирсэн асуултанд л хариулсан.

Надад бол тэр асуултууд харин улам хэцүү
юм шиг санагдаж байсан. Ажил төрлийн, улс орны асуултууд байсан бол
бодож байгаад хэлэх сэн.

ГАЗРЫН НАЙМААНЫ ТАЛААР

-Газрын наймаачин гэдэг яриа бол 2005 онд, бараг намайг хотын даргын ажлаа
өгсний дараа үүссэн яриа шдээ. Газар олголтын асуудлаара гомдолтой, шүүмжлэлтэй
зүйлүүд их байдаг байсан. Би 6 жил 9 сар хотын дарга хийсэн. Хууль дүрэм
зөрчсөн зүйл байхгүй. Хотын дарга шийдвэр гаргах үндэслэлийг мэргэжлийн
байгууллага гаргадаг. Тэрнээс хотын дарга шууд \”За энийг олгоно” гэж шийдэж
байгаа зүйл аль ч хотын даргын үед байхгүй ээ.

Хэрэв дуудлага худалдаа ч юм уу, тендерийн ч юм уу сонгон шалгаруулалтыг
задлах юм бол хууль зөрчсөн хэрэгт орно шдээ. Э.Бат-Үүл хотын дарга болоод
эхний хоёр жил өмнөх хотын дарга нарын ажлыг шалгасан. Тэгээд ямар зүйл гарав.
Юм гараагүй. Хардлага, сэрдлэг байгаагийн үндсийг хэлчихье. Яг үнэндээ бүтээн
байгуулалт хийчих боломжийн газар дээр бол одоо ч хотын даргад тийм зовлон
байгаа л болов уу. Энэ газар газар олголтын төлөвлөгөөн дээр тусчихлаа.
Иргэдийн хурлаар баталчихлаа. Тэрийг сонирхож байгаа хүн арав, арваас ч илүү. Тэдний
дунд сонгон шалгаруулалт явуулчихлаа, наад есөн хүн гомдолтой үлдэнэ. Сонгон
шалгаруулалт, дуудлага худалдаа бүгд л тодорхой хугацаанд битүүмжлэлийг комисс
гараад задалж байгаа.

Ийнхүү тэрээр олон нийтийн дунд дуулиан болсон зарим асуудлын талаар дээрх
хариултуудыг өглөө. Гагцхүү биеийн хэлийг ойлгох чадвартай хүн л түүний ярилцлагаас
үнэн, худал ярьж байгааг гадарлаж чадах биз ээ. 

 Я.Хулан