Монголчуудын дунд төдийгүй дэлхий дахинаа харшлын өвчлөл эрс нэмэгдэж байгааг тодорхой судалгаа харуулсаар байна. Үүнтэй холбоотойгоор Арьсны өвчин судлалын үндэсний төвөөс зохион байгуулдаг ажлын нэг бол шарилжны эсрэг вакцинжуулалт. Жил бүрийн дөрөвдүгээр сард иргэд энэ төрлийн вакцинд хамрагддаг. Энэ жилийн хувьд 500 иргэн харшлын эсрэг вакцинд хамрагдаж байгаа юм байна. Арьсны өвчин судлалын үндэсний төвийн Харшлын кабинетын их эмч Г.Доржхандтай уулзаж, шарилжны харшлын талаар болон вакцинтай холбоотой асуудлаар товч тодорхой мэдээлэл авлаа.
-Өнөөдрөөс харшлын эсрэг вакцин эхэлж байгаа юм байна. Иргэд шууд ирээд вакцинд хамрагдах боломжтой юу. Ямар хүмүүсийг сонгож хамруулдаг вэ?
-Өнөөдрөөс жил болгон хийгддэг шарилжны харшлын эсрэг вакцин эмчилгээ эхэлж байна. Үндсэндээ ойрын хугацаанд манай харшлын кабинет ачаалал ихтэй байлаа. Хүмүүсээ бүртгээд, одоо эмчилгээнд хамруулахад бэлэн болсон. Бүртгүүлсэн хүмүүст л эмчилгээ хийдэг.
-Эмчилгээнээс өмнө л бүртгүүлэх ёстой юу. Тийм бол бүртгэл нь хэзээнээс эхэлдэг юм бол?
-Ер нь гуравдугаар сарын эхээр бүртгэл эхэлчихдэг. Энэ хугацаанд ирсэн хүмүүст сорил тавиад эмчилгээнд орохыг нь бүртгээд явдаг юм. Бүртгэлээс хоцорсон хүмүүс эмчилгээнд хамрагдах боломжгүй. Учир нь хөл газрын ургамал буюу шарилжны харшлын үе нь жил бүрийн долдугаар сарын 15-наас аравдугаар сар дуустал хүртэл үргэлжилдэг. Тэгэхээр үүнтэй холбоотойгоор харшлын урьдчилан сэргийлэх угтуулах эмчилгээг түүнээс 2-2.5 сарын өмнө хийгээд дууссан байх ёстой. Эмчилгээний дундаас хүн нэмээд хамруулна гэсэн ойлголт байхгүй.
-Сорилоо зөвхөн гуравдугаар сард хийлгэх ёстой юу. Үүнээс өмнө хийлгэсэн сорил, сорилын дүн хүчинтэй юу?
-Жилийн аль ч улиралд, хэзээ ч сорил тавиулж болно. Сүүлийн гурван жилд тавиулсан сорилыг хүчинтэйд тооцно. Зөвхөн манай эмнэлгээр бус өөр бусад хувийн эмнэлэгт ч сорил тавиулсан байж болно. Тэр бичгээ авчирч бүртгүүлээд л эмчилгээндээ хамрагдах боломжтой. Яагаад гурван жил гэхээр, түүнээс дээш хугацаа өнгөрөхөд тэр үед зөвхөн шарилжны харшилтай байсан бол 3-5 жил боллоо гэхэд нэмээд өөр ургамалын харшилтай болсон байх магадлалтай.
-Сорил тавиулахад төлбөртэй юу?
-Бид олон улсын стандарт сорил тавьж байгаа. Сорилын төлбөр эрүүл мэндийн даатгалаар төлөгдөнө. Хэрэв даатгалгүй бол 5000 төгрөгийн төлбөртэй.
-Харшлын эмчилгээ гэхээр чухам ямар эмчилгээ хийдэг юм бол. Тарилга хийх үү, эм уух уу?
-Дөрөвдүгээр сарын 5-ны вакцин гэдэг нь Арьсны өвчин судлалын үндэсний төвд байрладаг Харшил судлалын лабораториос гаргасан шарилжны тоосонцороор бэлтгэгдсэн цацлагаар гаргасан вакцин байх нь. Үүний дараа дөрөвдүгээр сарын 10-15-нд ОХУ-д үйлдвэрлэгдсэн дөрвөн төрлийн шарилжны вакцин үйлчилгээ бий. Антиполин нэртэй шахмал эм /таблетка/ байгаа. Өмнө жил вакцинд хамрагдаж байсан хүмүүс энэ жилийн цацлагаас хоцорсон бол 10-15-нд Антиполиныг хэрэглэж болно.
-Вакцин хэдий хугацаанд үргэлжлэх вэ. 15-нд дуусна гэж ойлгож болох уу?
-Үгүй, энэ эмчилгээ зургадугаар сарын сүүлч хүртэл үргэлжилдэг. Хүүхдэд хийдэг вакцин шиг тариад юм уу, эм өгөөд гаргаад болчихдог юм биш. Энэ вакцин бол хоёр сар хагасын хугацаанд үргэлжилнэ. Өдөр тутам бага тунгаар, нарийн схемтэйгээр хэрэглэнэ. Олон хоног бага тунгаас дахин дахин давталттайгаар, ингэхдээ тунг ахиулах системээр эмчилж байж шарилжны эсрэг дархлаа бий болдог. Нэг удаагийн вакцин шиг ойлгож болохгүй. Энэ цацлага, шахмал эм нь хувь хүн өөрөө авч яваад хэрэглэж болох зориулалттай. Зааварчилгаа, тайлбарыг нь эмнэлгээс сайтар зааж хэлж өгдөг.
-Тэгэхээр вакцины үйлчлэх хугацаа нь хэр удаан үргэлжлэх вэ?
-Нярай хүүхдийн вакцин шиг биш. Үр дүн нь тухайн хүнд өөрт л ажиглагдана. Наадмын дараа харшил хөдлөдөг. Вакцинд хамрагдсан хүний шарилжны үнэрт хэт мэдрэг шинж нь багассан, тэр үнэр нь танил болсон байх учраас цочрол, харшлын урвал, илрэх зовиур нь тодорхой хэмжээгээр багасна. Жилээс жилд улам л багасч арилна. Мэдээж шууд эдгэрэхгүй. 3-5 жил вакцинд тогтмол хамрагдсан байхад тухайн хүний биед дархлаа бүрэн сууж тогтоно.
-Царцаа, голионы бэлдмэл хэрэглэх, шарилж буцалгаж уух зэргээр манайхан янз бүрийн эмчилгээ бие биедээ зөвлөдөг. Энэ хэр үр дүнтэй юм бол. Эсвэл бүр болохгүй арга уу?
-Энэ бол шинжлэх ухаанаар батлагдсан эмчилгээ биш. Хүмүүсийн ам дамжсан, ардын эмчилгээний л нэг хэлбэр байх гэж бодож байна. Уг нь шарилжны харшилтай хүнд шарилжийг шууд уулгах нь эрсдэлтэй баймаар. Бид нар бол шарилжийг лабораторийн нөхцөлд тодорхой хэмжээний шингэрүүлэгтэй, схемтэйгээр, тэр концентрацийг нь багаас нь аажим нэмэгдүүлэх байдлаар дархлаа суулгаж байгаа. Тэгвэл шарилж, голионы бэлэн тэр зүйлийг зөөлрүүлж, шингэрүүлээгүй, байгаагаар нь шууд гэнэт хэрэглэвэл харшил өндөртэй, хурц үедээ яваа хүн шоконд орох буюу амьсгал боогдох аюултай гэж ойлгох хэрэгтэй. Ер нь их эрсдэлтэй.
-Харшлын эмчилгээ хийлгэхгүй байвал ямар байдалд хүрэх вэ. Ер нь харшил үхэлд хүргэх үү?
-Зовиур нь даамжирна. Тоохгүй яваад л байвал та нэг ургамалд харшилдаг байсан бол нэг нь хоёр, хоёр нь гурав болж нэмэгдээд л байна. Сүүлдээ олон ургамалын харшилтай болно. Ханиад томуунаас салахаа болино. Ханиад хүрэхээрээ удаан эдгэдэг болно. Улмаар астматай болох эрсдэлтэй.
-Ургамалын харшил удамшдаг уу?
-Ер нь харшил яг удмын өвчин гэж явдаггүй. Гэхдээ удамших хандлагатай өвчин. Жишээлбэл, эцэг эх нь хоёулаа харшилтай бол тэдний дундаас төрөх хүүхдэд удамших магадлал 75 хувь, аль нэг нь харшилтай бол 50 хувийн магадлалтай. Гэхдээ харшлын зовиур нь хамраас нус гоождог, арьсны экземтэй хүний хүүхдүүд яг тийм болно гэсэн үг биш. Харин ямар нэгэн хэмжээгээр харшламтгай, ямар нэгэн зүйлд хэт мэдрэг байж, улмаар харшилтай болох магадлал өндөр байх юм.
-Жирэмсэн болон хөхүүл эмэгтэйчүүд харшлын эсрэг энэ вакцинд хамрагдах боломжтой юу?
-Жирэмсэн, хөхүүл эмэгтэйчүүд харшлын эсрэг вакциныг хийлгэх нь бүү хэл сорил ч тавиулж болохгүй. Гэхдээ цусанд хийдэг сорил манайд ороод ирсэн байгаа. Жирэмсний хугацаанд ийм сорил хийлгэж болно.
-Вакцин хийлгэх хугацаанд жирэмсэлж болох уу?
-Энэ хугацаанд аль болох жирэмслэхээс сэргийлж хамгаалалт хэрэглэх хэрэгтэй.
-Мэдээлэл өгч ярилцсанд баярлалаа.
Энэ дашрамд, уншигчиддаа зориулан дараах зөвлөгөөг нэмэлт мэдээлэл болгон хүргэж байна.
